Hoogmoed wordt afgestraft

Robert Gallo (\N) Beeld
Robert Gallo (\N)

De Amerikaanse onderzoeker Robert Gallo moet toezien hoe twee Franse ontdekkers van het aidsvirus de Nobelprijs voor de geneeskunde opstrijken.

Sander Becker

De Nobelprijs voor de geneeskunde 2008 gaat voor de helft naar twee Fransen die het aidsvirus hebben ontdekt. De andere helft is toegekend aan een Duitser die als eerste inzag dat baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het seksueel overdraagbare papillomavirus (zie kader).

De Franse aidsonderzoekers zijn Luc Montagnier (76) en zijn medewerkster Françoise Barré-Sinoussi (61). In 1983, toen de opkomende aidsepidemie iedereen voor een raadsel stelde, maakten zij in het vakblad Science melding van een onbekend virus bij patiënten met de mysterieuze afweerziekte. Aanvankelijk noemden ze het virus LAV, maar al snel ging het hiv heten.

Een jaar later, in 1984, kwam de Amerikaanse onderzoeker Robert Gallo met opmerkelijk nieuws. Op een persconferentie maakte hij de Franse ontdekking belachelijk. Tegelijk meldde hij dat hij zelf had ontdekt welk virus écht verantwoordelijk was voor de nieuwe ziekte. Achteraf bleek evenwel dat zijn virus, het zogeheten HTLV-III, identiek was aan het Franse.

Er volgde een bittere polemiek waarin Gallo en Montagnier de waarde van elkaars ontdekking bestreden. Montagnier meldde dat hij zijn virus aan Gallo had opgestuurd. Volgens Gallo was het pakketje zoekgeraakt. De ruzie mondde uit in een diplomatieke rel tussen Frankrijk en Amerika. In 1987 werd de strijd bijgelegd door de toenmalige president Reagan en premier Chirac. Die verklaarden dat de wetenschappers het virus tegelijk en onafhankelijk van elkaar hadden ontdekt.

Het Nobel-comité ziet dat anders. Het beloont alleen de Fransen. Dat het comité daarnaast een derde laureaat op een ander terrein heeft gekozen, kan worden opgevat als een ferme terechtwijzing van Gallo. Die heeft al aangegeven dat hij ’teleurgesteld’ is over de miskenning van zijn werk.

„Gallo heeft de ontdekking van hiv naar zich toe proberen te trekken”, beaamt Joep Lange, aidsonderzoeker van het eerste uur en hoogleraar in het AMC in Amsterdam. „In feite wordt hij nu gestraft voor die boevenstreek. Eerder had hij al iets vergelijkbaars uitgehaald met een virus dat door Japanners was ontdekt. Daar kwam hij mee weg, maar de Fransen lieten het er niet bij zitten.”

Toch vindt Lange het wrang dat Gallo nu volkomen achter het net vist. „Hij heeft een enorme staat van dienst. Zonder zijn voorwerk waren de Fransen nooit geslaagd. Ook na 1984 heeft Gallo veel nuttig werk verricht.” Zo heeft de Amerikaan een methode ontwikkeld om het virus in kweek te houden. Daarmee legde hij de basis voor de ontwikkeling van de hiv-test. „Alleen dát is al een Nobelprijs waard”, meent Lange. „Gallo moet nu helemaal stuk zijn. Afgestrafte hoogmoed... het heeft iets van een Griekse tragedie.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden