Hoogleraar: Laten we het hoofd koel houden over vluchtelingen

Hoek van Holland wordt het nieuwe Calais, heette het deze week. Maar die vrees is ongegrond, betoogt migratie-expert Han Entzinger. Ook rederijen zijn niet bang voor een hausse aan verstekelingen. 'Er gebeurt hier niets nieuws.'

'Calais komt naar Nederland' kopte de Telegraaf maandag: havens als Hoek van Holland en IJmuiden zouden de nieuwe springplanken richting Engeland worden voor illegale migranten. Media sprongen massaal op het onderwerp. Het crisisgevoel werd versterkt doordat Europese ministers deze week bijeenkwamen om te praten over bootvluchtelingen. Kranten en televisie toonden beelden van vluchtelingen op de rotsige stranden van Ventimiglia, tegengehouden bij de Franse grens.

De angst voor illegalen en asielzoekers in Europa groeit, zegt migratie-expert Han Entzinger, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam.

Hij zag er deze week met eigen ogen de gevolgen van. In de trein van Parijs naar Brussel stapte de grenspolitie zijn coupé binnen. "Zes, zeven, acht agenten. Ze liepen de hele trein door."

Entzinger: "Dat Schengen-landen hun binnengrenzen weer gaan bewaken, is nieuw. Het mag, maar het druist in tegen het principe van het vrije verkeer van personen. Het tekent de sfeer in Europa, die steeds grimmiger wordt. Ook in Nederland is er een breed gedragen gevoel dat we 'overspoeld' worden door vreemdelingen. Dat komt mede door alle alarmerende berichten in de media. Het is de toon die de muziek maakt."

Die toon is niet terecht?

"Natuurlijk is het de taak van media om te laten zien wat er gebeurt. Maar wat was er deze week nu feitelijk aan de hand? Europese ministers spraken over het probleem. Goed. Aan dat probleem zelf veranderde deze week ondertussen niets, het nam niet toe, het nam niet af. Dat geldt ook voor Calais. Dat speelt al járen. Bij Ventimiglia zagen we vorig jaar ook beelden van gestrande vluchtelingen."

En Hoek van Holland dan?

"Ook hier moeten we de zaken in perspectief zien. In Calais is een tunnel onder het Kanaal. Dag en nacht rijden daar tientallen treinen met vrachtwagens doorheen. In Hoek van Holland hebben we het over één ferry met vrachtwagens die twee keer per dag vaart."

In Calais werd de controle opgevoerd. Het wordt voor verstekelingen dan toch moeilijker om naar Engeland te gaan?

"Dat valt nog te bezien. En zelfs als dat zo is, is het nog de vraag of ze en masse zullen uitwijken naar Hoek van Holland. Natuurlijk is de situatie bij Calais zorgwekkend. Maar ook hier past enige nuancering. Lang niet alle bootvluchtelingen willen naar Engeland. Zweden en Duitsland zijn de favoriete landen. Syriërs zullen sowieso niet naar Engeland gaan, want in 95 procent van de gevallen krijgen zij gewoon asiel, in welk Europees land ze ook hun aanvraag doen.

Ik denk dat de Franse autoriteiten deze week Calais weer eens hebben gebruikt om te laten zien hoe groot hun probleem wel niet is. Het klinkt cynisch, maar er wordt over de hoofden van vluchtelingen in Europa een politiek spel gespeeld. Media hollen van de ene hype naar de andere. Als de een fors uitpakt, moet de ander er ook 'iets mee'."

Er zijn in Hoek van Holland dit jaar al twee keer zoveel verstekelingen ontdekt als vorig jaar in een heel jaar. Toch is er geen probleem?

"Goed, het neemt toe. Maar we hebben het nog steeds over maar 213 mensen in vijf maanden - iets meer dan één persoon per dag. We weten natuurlijk niet wat we allemaal niet ontdekken, maar volgens mij is het probleem nog best te beheersen."

Waar komt die angst in Nederland volgens u vandaan?

"We waren het misschien niet meer gewend. In het eerste decennium van de 21ste eeuw daalde de toestroom van vluchtelingen in Nederland. Sinds de Arabische lente neemt die weer fors toe, al zitten we nog niet aan onze piek van eind jaren negentig. Daardoor is er een gevoel van urgentie en bedreiging. Het probleem lijkt onbeheersbaar en de vele beelden in de media zetten dat kracht bij.

We kennen deze angst van vroeger. Na de val van de Muur en tijdens de Joegoslaviëcrisis heerste er in Nederland een vergelijkbaar gevoel dat we overspoeld zouden worden door vluchtelingen. Achteraf bleek dat we in staat waren om de problemen het hoofd te bieden. Ik zou zeggen: laten we daar hoop uit putten en alsjeblieft het hoofd koel houden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden