Hoogleraar: Israëlische ambassade hoeft niet het einde te betekenen van Haags monument

De monumentale villa op Plein 1813 waar de Israëlische ambassade zich wil vestigen. Beeld Phil Nijhuis

Gemeente Den Haag kan wel degelijk voorkomen dat een Rijksmonument aan Plein 1813 voor een deel wordt gesloopt voor de komst van de Israëlische ambassade. 

Volgens de Leidse hoogleraar Niels Blokker verplicht het Verdrag van Wenen, waar de gemeente zich op baseert, Nederland geenszins om nationale wetgeving terzijde te schuiven om een ambassade mogelijk te maken.

In Den Haag leeft veel onvrede over de verhuizing van de Israëlische ambassade van het Buitenhof naar een statige villa op het eveneens statige Plein 1813. In 2016 kocht de ambassade dit pand van het Rijksvastgoedbedrijf, buiten medeweten van de gemeente. Vanwege de ernstige bedreigingen aan de staat Israël is het noodzakelijk om de gehele villa van binnen te bepantseren met een stevige betonconstructie. Stucplafonds en andere monumentale ornamenten gaan dan verloren.

Hoewel wethouder Boudewijn Revis gedaan kreeg om het trappenhuis en een glazen lichtkoepel te sparen, brachten zowel de gemeentelijke welstands- en monumentencommissie als de minister van onderwijs een negatief advies uit over de voorgestelde verbouwingen. De wethouder zei vorige week dat hij de plek van de ambassade in de binnenstad verre van ideaal vindt, maar dat hij toch de vergunningen voor de omstreden verbouwing zal afgeven.

Ingehuurde juristen overtuigden wethouder Revis er van dat het zogeheten Verdrag van Wenen uit 1961 een ontvangend land verplicht om mee te werken aan en behulpzaam te zijn bij het vinden van een plek voor de ambassade. Daarnaast rust op de ontvangende staat de verplichting alles te doen het ‘zendland’ tegen indringers te beschermen.

Onjuiste conclusie

Hoogleraar Blokker, door de Haagse Partij voor de Dieren om een reactie hierop gevraagd, noemt deze conclusie echter onjuist. In een uitgebreid artikel legt Blokker uit waarom het heel belangrijk is dat ontvangende staten dat verdrag heel serieus nemen, maar ook dat zij niet verplicht zijn het mogelijk te maken om ‘welk aangekocht pand dan ook te gebruiken als gebouw van zending’.

Volgens Blokker is het vaker voorgekomen dat landen historische panden aankochten om als ambassade te gebruiken. Daarbij neemt het land op de koop toe dat de nodige vergunningen moeten worden verkregen en dat panden ‘niet geheel naar eigen vrije keuze kunnen worden verbouwd of aangepast’. In de onderhandelingsgeschiedenis van het verdrag is gesproken over verzoeken voor het afgeven van bouwvergunningen en is gesteld dat deze verzoeken ‘within reasonable limits’ moeten blijven. Blokker stelt dat het negeren van wet- en regelgeving hier niet onder valt. “De besproken bepalingen laten enige ruimte voor politieke keuzes en/of beleidsafwegingen om de gevraagde vergunning al dan niet te verstrekken.

Omwonenden van Plein 1813 zijn zeer ongerust over een eventuele komst van de Israëlische ambassade naar hun wijk. Zij hebben aangekondigd naar de rechter te zullen stappen als de gemeente de vergunning afgeeft.

Lees ook: Rumoer om locatie ambassade Israël

De komst van de Israëlische ambassade naar Plein 1813 lijkt door te gaan. Bewoners overwegen naar de rechter te stappen.

Den Haag doet een ‘uiterste poging’ om de verhuizing van de Israëlische ambassade te stoppen

De komst van de Israëlische ambassade naar Plein 1813 lijkt door te gaan. Bewoners overwegen naar de rechter te stappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden