Opinie

Hoog tijd voor Europees initiatief Midden-Oosten

Een man en vrouw demonstreren in de Gazastrook met een Palestijnse vlag en een olijftak tegen Israëlisch beleid. Beeld afp

JAAP HAMBURGER   Met bemoeienis van de VS komt er geen vrede tussen Israël en de Palestijnen, denkt Jaap Hamburger (Een Ander Joods Geluid). Dus is de EU nu aan zet.

Eind april presenteert de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken John Kerry een raamakkoord na negen maanden onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnse Autoriteit. In afwachting van dit akkoord, waarvan het overigens maar de vraag is of het een voldoende aanmoediging zal zijn voor beide partijen om een vervolg te geven aan het vredesproces, lijkt de situatie in Israël en de bezette Palestijnse gebieden uitzichtloos.

De bouw in Israëls illegale nederzettingen gaat onverminderd door, de Israëlische regeringscoalitie bestaat voor een groot deel uit hardliners die een Palestijnse staat op voorhand verwerpen, en de Palestijnen zijn politiek en geografisch verdeeld. De politieke en maatschappelijke druk uit Europa op Israëls nederzettingenbeleid neemt ondertussen toe. Het is tijd dat er nagedacht wordt over een Europees vredesinitiatief dat, mochten de inspanningen van Kerry onvoldoende perspectief bieden, de status quo van de bezetting doorbreekt. Want de status quo, zoals ook minister van buitenlandse zaken Frans Timmermans afgelopen december verwoordde tijdens zijn bezoek aan Israël, is onhoudbaar, voor Israëli's en voor Palestijnen.

Omzichtig opgesteld
De internationale publieke opinie verliest in toenemende mate haar geduld met de status quo - en in het bijzonder met de rol die de Israëlische regering speelt in het in stand houden hiervan. De van Palestijnse zijde in 2005 gelanceerde BDS-beweging wint terrein. Deze beweging wil via boycots, desinvesteringen en sancties Israël onder druk zetten om de bezetting te beëindigen.

Parallel daaraan zien internationale bedrijven steeds meer in dat investeren in Israëls nederzettingen in bezet gebied internationaalrechtelijk en vanuit het principe van maatschappelijk verantwoord ondernemen onwenselijk is. Het leidde ertoe dat de Israëlische minister van financiën Yaïr Lapid en een honderdtal Israëlische zakenlieden begin dit jaar waarschuwden voor een 'economische tsunami' die Israël zou kunnen treffen, mochten de huidige vredesonderhandelingen tot niets leiden.

 
De internationale publieke opinie verliest in toenemende mate haar geduld met de status quo

De urgentie is er dus, maar de politieke besluitvorming blijft achter. Dat is het punt waarop Europa kan en moet inspringen. Hoewel de EU de afgelopen decennia altijd direct of indirect betrokken is geweest bij vredesonderhandelingen, vele krachtige verklaringen heeft afgegeven en ruimhartig haar portemonnee heeft getrokken ten behoeve van de Palestijnse Autoriteit, heeft zij zich altijd omzichtig opgesteld als het op daden aankwam. Toegegeven, het afgelopen jaar zijn er tekenen dat de EU zelfbewuster optreedt. Voorbeelden zijn de aangekondigde labeling van producten uit nederzettingen, om voor de Europese consument inzichtelijk te maken of producten in de schappen niet uit Israëls nederzettingen komen, en de zogeheten nederzettingenrichtlijnen, die Europese financiële steun aan de nederzettingen aan banden legt.

Machtsongelijkheid
Maar de EU en ook onze minister Timmermans verkondigen met overtuiging dat het vredesinitiatief van Kerry 'the only game in town' is - aan alternatieven wordt niet gedacht. De EU lijkt haar eigen kracht niet te willen inzetten - als belangrijkste economische partner, als naaste buur, als machtsblok dat op sociaal-cultureel en historisch vlak innig verbonden is met Israël en met Palestina - om de partijen met meer dwang dan nu tot een allesomvattend vredesakkoord te laten komen.

Want laten we eerlijk zijn: Israël en de Palestijnen zullen uit eigen beweging geen akkoord bereiken. De machtsongelijkheid, de politieke verdeeldheid, het gebrek aan urgentie dat wordt ervaren: er zijn weinig prikkels om nu werk te maken van een echte stap richting vrede.

En welke verklaring ook aangedragen wordt, het voortduren van de bezetting is onhoudbaar, en legt de bijl aan de wortels van het bestaan van Israël als democratische samenleving. Het is aan Europa, nu al door vele afspraken en overeenkomsten met Israël en Palestina verbonden, om als machtsblok dat te lang aan de zijlijn heeft gestaan hier verandering in te brengen. Mocht het initiatief van Kerry geen concreet vredesakkoord opleveren, dan is het hoog tijd voor een Europees vredesinitiatief.

Jaap Hamburger: voorzitter Een Ander Joods Geluid

 
Er zijn weinig prikkels om nu werk te maken van een echte stap richting vrede
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden