Hoog tijd voor een reële blik van de IND

We moeten onder ogen zien dat er een groep vluchtelingen is die nooit kan terugkeren naar het land van herkomst, betoogt Thomas Spijkerboer

Vorige week ontruimde de Amsterdamse Wij Zijn Hier-groep, bekend van de Vluchtkerk, zijn veertiende kraakpand. De vluchtelingen zitten in een vacuüm. Ze kunnen niet terug naar hun land. Het lukt de IND dan ook niet hen daarheen uit te zetten. Aan de andere kant biedt de Nederlandse asielprocedure vluchtelingen zonder documenten geen serieuze kans op asiel. Mensen uit een land als Somalië, waar geen overheid is, hebben daardoor geen faire kans. Ook mensen die op de vlucht hun papieren zijn kwijtgeraakt kan asiel eenvoudig ontzegd worden. Als ze later alsnog met bewijs komen, wordt dat niet geaccepteerd.

Zelfs als de IND wel gelooft dat mensen uit gevaarlijke landen komen, wordt vaak geen vergunning verleend. Vluchtelingen uit bijvoorbeeld Jemen worden in plaats daarvan onder een 'besluitmoratorium' gebracht. Dat betekent dat de IND tot 21 maanden kan wachten met beslissen op het asielverzoek, omdat in Jemen of Somalië ondertussen misschien het paradijs kan uitbreken.

Wij Zijn Hier protesteert al drie jaar tegen dit vacuüm. Het Europese Comité voor Sociale Rechten gaf hun vorig jaar deels gelijk. Het oordeelde dat iedereen recht heeft op een dak boven het hoofd, kleren aan het lijf en eten op het bord. De gemeente Amsterdam geeft daar een beperkte invulling aan. Er zijn nu 135 plekken nachtopvang. Maar dat geeft problemen. Zo moeten de vluchtelingen overdag op straat zwerven, en is er geen zekerheid dat ze 's avonds weer terechtkunnen. Dat maakt mensen kwetsbaar en onzeker. De Wij Zijn Hier-groep meldde zich onlangs aan voor de nachtopvang, maar werd geweigerd omdat er veel te weinig plek is.

undefined

Bureau opruimen

Vandaag zullen twee hoge Nederlandse rechtscolleges uitspraken doen over de manier waarop Nederland gevolg moet geven aan de beslissing van het comité. Maar het is niet het werk van de rechter om de politieke problemen van VVD en PvdA op te lossen. Wat kunnen rijksoverheid en gemeenten zelf doen? Vanwege de vergrote instroom van asielzoekers zou de IND zijn bureau moeten opruimen. De asielzaken van veel vluchtelingen zitten muurvast doordat de beoordeling van asielverzoeken te star is. De IND kan, ook zonder al te goedgelovig te worden, reëler worden bij het beoordelen van bewijs. Daardoor kan een aantal vluchtelingen verlost worden uit hun kafkaëske situatie.

undefined

24-uursopvang

Maar ook al wordt de asielprocedure minder door achterdocht geleid, er zullen altijd vluchtelingen buiten de boot vallen die niet, of niet meteen terug kunnen. Gemeenten zullen daarmee geconfronteerd blijven worden, ook als de regering voor de zoveelste keer zou beloven dat het nu echt afgelopen is met het op straat zetten van niet-uitzetbare vreemdelingen. Die toezegging is de vorige keren niet uitgekomen, simpelweg omdat het een irreële belofte is. Gemeenten moeten er daarom voor zorgen dat deze mensen niet op straat hoeven te leven, door 24 uursopvang te bieden.

Veel mensen zullen denken: er is momenteel geen ruimte om ook de vluchtelingen van Wij Zijn Hier op te vangen. We hebben onze handen vol aan de Syriërs. Er zijn nu inderdaad net zoveel vluchtelingen als tijdens de oorlog in voormalig Joegoslavië. Maar dat kan geen reden zijn om verschillende vluchtelingen tegen elkaar uit te spelen. Vluchtelingen en Nederlanders zijn het over één ding eens: het was veel fijner geweest als deze mensen niet hadden hoeven vluchten. Dat moesten ze wel. Nu zijn ze hier. En ze blijven hier, omdat ze niet terug kunnen. Dat zullen we onder ogen moeten zien.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden