'Hoog tijd dat stad wat ruimdenkender wordt'

GRONINGEN - Een heilig huisje in de Groningse gemeentepolitiek staat op het punt te worden gesloopt. Voor het eerst sinds de jaren zeventig stelt het gemeentebestuur van Groningen namelijk het ooit onaantastbaar verklaarde verkeerscirculatieplan ter discussie.

HANS DE PRETER

Er is een grootschalige enquête gehouden in Groningen en wijde omgeving. In een huis- en huisblad stond een lange vragenlijst, die in een oplage van 130 000 is verspreid. Daarvan zijn er 5600 ingevuld teruggestuurd. Vandaag maakt de gemeente de uitslag bekend. Het gemeentebestuur wilde van de burgers weten hoe het verder moet met het verkeersbeleid en of de auto meer ruimte moet krijgen in Groningen.

Volgens de initiatiefnemer van het onderzoek, wethouder J. Pieters-Stam (D66), staat tijdens het onderzoek het totale verkeersbeleid ter discussie, inclusief het verkeerscirculatieplan (vcp). Dat plan maakte Groningen bijna twintig jaar geleden berucht bij automobilisten en tot lichtend voorbeeld voor de milieu- en anti-auto lobby. Het vcp kwam er op neer dat Groningen in vier sectoren werd gesneden en dat het onmogelijk werd om in de binnenstad van de ene naar de andere sector te rijden. Daarmee werd bereikt dat belangrijke delen van de binnenstad per auto zeer moeilijk of zelfs helemaal niet meer te bereiken werden.

De invoering van het verkeerssysteem verdeelde de gemeenteraad in tweeën; er ontstond een loopgravenoorlog rond het plan die jarenlang bleef duren. Maar inmiddels heeft autorijdend Groningen leren leven met het plan dat in september 1977 onder verantwoordelijkheid van de jonge dynamische wethouders Max van den Berg en Jacques Wallage werd ingevoerd. Ook ondernemers klagen nu nog amper over het plan als zodanig, want ook de ondernemersorganisaties vinden dat aan een vorm van auto-regulatie niet te ontkomen valt. Alleen buitenlanders maken nog wel eens een radeloze indruk wanneer ze eindeloos rondjes rijdend door de binnenstad worden aangetroffen.

En onlangs kreeg een verslaggever van HP/De Tijd het gevoel een dolgeworden hamster in een molentje te zijn toen hij per auto de Martinitoren trachtte te bereiken maar daar niet in slaagde. 'Groningse waanzin' kopte hij. Maar inwoners van Groningen hebben in meerderheid wel met het plan leren leven, waarbij velen sluipwegen hebben ontdekt of verkeersovertredingen maken om sector-grenzen te doorbreken.

Daarom is het opmerkelijk dat de gemeente Groningen juist nu haar complete verkeersbeleid ter discussie stelt. “Dat hebben we gedaan omdat we op het punt staan om nieuwe verkeersmaatregelen te nemen. Daarbij vinden we dat Groningen zowel bereikbaar als leefbaar moet blijven. We willen nu weten of de bevolking dat uitgangspunt deelt en welke richting we op moeten bij de actualisering van ons verkeersbeleid”, aldus wethouder Pieters. Zij is wethouder van verkeer en economische zaken. Haar partij, D66, wil de kloof tussen burgerij en politiek, die er volgens deze partij bestaat, slechten en organiseert over de meest uiteenlopende zaken inspraakavonden. Om die reden maakte D66 ook het verkeersbeleid tot onderwerp van een grote publieks-enquête.

Tegelijk zijn ook tweeduizend Groningers telefonisch ondervraagd door gemeenteraadsleden, zakenlieden en wethouders. “Een ding kun je nu al concluderen: uit alles blijkt dat het verkeersbeleid enorm leeft in Groningen. De respons op de enquête is groot en bij de telefonische enquête was er vrijwel niemand die weigerde mee te werken”, aldus Eric Berman van het Amsterdamse Instituut voor Publiek en Politiek, dat het publieksonderzoek organiseerde. Hij heeft nog 'geen idee' in welke richting de uitslag wijst, maar uit de telefonische enquête is hem wel gebleken dat de ondervraagden niet in zwart-wit schema's denken. “Men is niet ongenuanceerd en beseft dat aan alle oplossingen haken en ogen kleven”, meent Berman.

Het organiseren van de enquête is sterk bepleit door burgemeester Hans Ouwerkerk, die zich heeft ontwikkeld tot een burgemeester met grote invloed in de Groningse gemeentepolitiek. Hij schrok er vorig jaar flink van toen tijdens een referendum over het autovrij-maken van het Noorderplantsoen bleek hóe verdeeld Groningen toen was over het autoverkeer. De voorstanders van een autovrij plantsoen wonnen het referendum slechts met een zeer geringe meerderheid; de tegenstand tegen nieuwe autobeperkende maatregelen bleek in Groningen veel groter dan het college van B en W steeds had gedacht.

Volgens A. Vogd, voorzitter van de vereniging voor het midden- en kleinbedrijf MKB Groningen, hebben de ondernemers het plan in zekere mate geaccepteerd. Ze zijn er niet meer principieel tegen, maar pleiten nog wel voor aanpassingen en vooral voor meer parkeergarages. Groningen moet volgens hen weer dé stad van het noorden worden, zonder dat automobilisten zelfs nog maar overwégen uit te wijken naar het beter bereikbare Assen of Drachten. “Zonder verkeersregulatie krijg je files en daarmee wordt de stad onbereikbaar. Dat beseffen wij ook. Maar wel vinden we dat het verkeerscirculatieplan op onlogische onderdelen bijgesteld moet worden. Groningen moet écht beter bereikbaar worden. Daarmee kan dan eindelijk ook worden afgerekend met het anti-auto imago dat Groningen nog steeds heeft”, zo betoogt hij. Volgens hem zijn de verhoudingen tussen de ondernemers en het Groningse gemeentebestuur, in tegenstelling tot tijdens de gepolitiseerde jaren zeventig, momenteel uitstekend. De ondernemers zijn vol lof over de aanpak door de gemeente van de binnenstad en over de pogingen om van Groningen een even stijlvolle stad te maken als Maastricht. “Maar in Maastricht hebben ze een grote parkeergarage onder het Vrijthof, in het hartje van de stad. Het wordt echt hoog tijd dat Groningen ook wat ruimdenkender wordt en onder of bij de Grote Markt een goede garage bouwt”, aldus Vogd.

Niet alleen de ondernemers denken nu genuanceerder over het verkeerscirculatieplan (vcp), dat geldt ook voor het gemeentebestuur. In de jaren zeventig en tachtig gold iemands opinie over het vcp in Groningen als een lakmoes-proef voor progressiviteit. Wie voor het vcp was, was progressief, wie er tegen was was conservatief. Maar onaantastbaar is het plan nu niet meer. Ook D66-wethouder Pieters vindt dat Groningen niet alleen leefbaar, maar voor automobilisten ook goed bereikbaar moet zijn. Zelf kan ze ook wel een plek aanwijzen waar de automobilist in de binnenstad, bij het A-Kerkhof, zichzelf in de val rijdt.

De fractie van GroenLinks in de Groningse raad is niet verrukt van de manier waarop B en W het verkeersbeleid ter discussie hebben gesteld. Volgens raadslid Henk Moll waren de vragen die in de schriftelijke enquête in het huis-aan-huisblad werden verspreid 'onvolledig en bevooroordeeld'.

Zo wordt volgens hem de keuze tussen het bouwen van parkeergarages en het aantasten van historische stukjes binnenstad niet aan de burgers voorgelegd. Ook de rol van de fiets, als mogelijke oplossing van de verkeersdruk in de stad, blijft volgens Moll buiten beschouwing. Daarom heeft deze partij nu zelf een advertentie geplaatst waarin vier aanvullende vragen aan de inwoners van Groningen worden gesteld, onder meer over stallingsmogelijkheden van de fiets in de binnenstad.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden