Hoofdstad verliest historische kazerne

Crisis noopt Defensie om Marine Etablissement op te geven

HAN KOCH

Er zitten eeuwen tussen, maar Ayaan Hirsi Ali en Michiel de Ruyter hebben één ding gemeen: zij verbleven beiden op het Marine Etablissement in Amsterdam. De admiraal liep er midden 17de eeuw rond terwijl hij de veiligheid van het land in de gaten hield. Het toenmalige VVD-Tweede Kamerlid werd in 2005 door beveiligingsdiensten van de overheid op het afgesloten defensieterrein ondergebracht voor haar eigen veiligheid: zij werd met de dood bedreigd.

Deze historische plek op het Amsterdamse Kattenburg wordt door de marine opgegeven. In 2018 zal Defensie het terrein hebben verlaten. Op dat moment is Amsterdam een hoofdstad zonder kazerne. Een ongebruikelijke situatie, want vrijwel elke hoofdstad herbergt er wel een. Het vorige week aangekondigde vertrek uit de hoofdstad is onderdeel van een bezuinigingsoperatie bij Defensie. De opgave van het Marine Etablissement Amsterdam moet leiden tot een structurele besparing op de exploitatie van vastgoed van vier miljoen euro per jaar. Twee panden blijven nog beschikbaar voor de leden van de Koninklijke Marechaussee district west en de Nationale Reserve, de rest moet een andere bestemming krijgen. Dat zal niet meevallen; op het terrein staat een bonte verzameling eeuwenoude panden en nieuwbouw uit de jaren zeventig. Wat er de komende jaren ook zal gebeuren, er zal zeker een poging worden gedaan om iets van de rijke historie vast te houden.

De eerste steen die hier op een eiland van het IJ werd gelegd, dateert van 28 september 1655. Het gebouw was 's Lands Zeemagazijn, hetzelfde pand dat sinds 1973 het Nederlandse Scheepvaartmuseum huisvest. Het magazijn kreeg een scheepswerf naast zich waar gebouwd werd voor de Admiraliteit van Amsterdam. De werf heeft tot 1915 bestaan; eerst werden er houten schepen gebouwd, vanaf 1867 vaartuigen van staal. Na het sluiten van de scheepswerf diende het complex vooral als opleidingscentrum en goederenopslag.

Het was de voorbije maand druk achter de historische toegangspoort. Bussen met hoge militairen reden af en aan. En tijdens de kroning begeleidde de saluutbatterij van de Gele Rijders vanaf het Marine Etablissement met schoten de voettocht van koning Willem- Alexander van het Paleis op de Dam naar de Nieuwe Kerk.

De komende jaren zullen de 900 werknemers (van wie ongeveer een derde burgerpersoneel) op zoek moeten naar een andere baan. Vorige week dinsdag moest overste Nico Vermaire, de commandant van het complex, het personeel informeren over de sluiting. Dit jaar viert de marine haar 525-jarig bestaan. Vermaire besloot de slechte boodschap die hij had te vertellen met de woorden van Michiel de Ruyter: "De heeren hebben mij niet te verzoeken, doch te gebieden. Wij zullen uitvoering gaan geven aan dit besluit, hoe zeer dat ons ook doet."

Nieuwe bestemming
De discussie over de toekomst van het Marine Etablissement woedt al geruime tijd. Drie jaar geleden werd er in de Amsterdamse gemeenteraad nog geopperd het terrein te benutten voor een stadspark, waar ook evenementen kunnen worden gehouden. Veel geld levert dat idee echter niet op. Met groot gemak zouden er ook hotels, woningen en kantoren gebouwd kunnen worden. Maar dezelfde crisis die Defensie noopt het terrein op te geven, leidt er toe dat projectontwikkelaars problemen hebben om grote projecten te financieren. Rijk en gemeente gaan samen kijken naar een bestemming. Zij vinden dat het terrein iets moet toevoegen aan de stad, dat de rijke historie behouden moet worden en dat het een openbare bestemming moet krijgen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden