Hoofdstad is de plek voor design instituut minister D'Ancona bekend heeft gemaakt dat zij ondanks het afhaken van het ministerie van economische zaken toch haar plannen ten aanzien van een instituut voor de vormgeving wil verwezenlijken, hebben in Tr...

De auteur is directeur van Dutch Form in Amsterdam.

Cees Straus hield in eigen krant (30 januari) een pleidooi voor Rotterdam, Hans Pars zond een brief naar de rubriek Podium (1 februari), waarin hij als assistent wethouder economische zaken in Den Haag onomwonden uitkwam voor zijn politieke betrokkenheid bij de keuze van de vestigingsplaats. De Raad voor de Kunst zal zich op verzoek van minister D'Ancona binnen een week uitspreken over de stad met de meest geschikte voedingsbodem en huisvestingsmogelijkheden. De keuze is beperkt tot Amsterdam, Den Haag en Rotterdam.

Met het afhaken van EZ als partner is het geplande budget voor het vormgevingsinstituut gehalveerd, terwijl het toch de bedoeling is dat alle vormgevingsdisciplines erin verenigd worden.

Het veld heeft zich genuanceerd over de aan het instituut toegedachte taken uitgesproken. Toch heb ik uit al die nuances de afgelopen maanden een zekere consensus kunnen destilleren. De noodzaak van een goed geoutilleerd documentatiebestand staat buiten kijf. Dat kan geografisch bezien overal in Nederland beheerd worden, maar op praktische gronden is het European Design Centre in Eindhoven de aangewezen plek, omdat daar al veel kennis en apparatuur verzameld is.

WVC heeft dit onderkend. Het verschaffen van informatie, het coordineren van de promotie van Nederlandse vormgeving in binnen- en met name in het buitenland, het realiseren van een voorwaarden scheppend beleid, het doen van onderzoek en het initieren van maatregelen die de marktpositie van vormgevers gunstig beinvloeden, dit alles kan het beste vanuit een punt geschieden. Liefst vanuit een gebouw dat qua ligging, architectuur en inrichting waarmaakt dat er een vormgevingsinstituut in huist.

Het is echter de vraag of er in dat gebouw meteen een grote tentoonstellingsruimte continu gevuld moet worden en of er bijvoorbeeld een winkel, coffeeshop en een auditorium dienen te zijn. En juist van deze laatste overwegingen hangt het af of het instituut in een culturele looproute moet liggen of dat andere, rustiger lokaties even goed, zo niet beter zijn.

Duurste rozen

Daarom is het komisch om te zien hoe Den Haag als opgewonden vrijer met de duurste bos rode rozen in de hand staat voor te dringen. Zo'n verleidelijke bos moet verhullen dat deze gemeente vrijwel failliet is. Rotterdam, nog opgewonden van alle recente culturele veroveringen, komt met een fles rode wijn in de hand om de stemming los te maken en biedt op termijn plaats in een rijtje van geliefde instellingen.

En Amsterdam? De wat houterige opstelling van de gemeente wordt nogal gelaakt, maar verdient nadere analyse. Amsterdam heeft al voor het verschijnen van de Concept Beleidsnota Vormgeving de Beurs van Berlage aangeboden als startlokatie. Amsterdam heeft gelijk als het, na alle verwikkelingen, eerst vraagt om een afbakening van de taken van het instituut.

In mei 1991 is in diezelfde Beurs de discussie over deze taken voor de eerste maal publiekelijk gevoerd. In Amsterdam dus, en op initiatief van de gemeente. In de Beurs was in een niet zo ver verleden het Instituut voor Industriele Vormgeving gevestigd dat om allerlei redenen ten onder is gegaan. Rotterdam heeft daarna een aantal jaren de Stichting ioN gehuisvest, die ook ter ziele is. Dat is niet goed geweest voor het vak.

Maar op dit moment is er opnieuw een vormgevingsinstituut in Amsterdam gevestigd. Een kleintje, dat is waar, en een jonkie. Dutch Form, opgericht in 1989, en nu gehuisvest in gebouw De Populier aan de Nieuwe Herengracht. Sinds 1 september 1991 voer ik als directeur met een kleine staf een aantal activiteiten uit die de bekendheid van Nederlandse vormgeving in binnen- en buitenland bevorderen en mogelijkheden op afzet ervan vergroten. Ook staan forumdiscussies, presentaties en publikaties op het programma die een stimulans zijn voor ontwikkelingen binnen de verschillende terreinen van de vormgeving.

Deze activiteiten zijn voor het leeuwedeel bekostigd door het ministerie van WVC in afwachting van de oprichting van het instituut, terwijl de gemeente Amsterdam de kosten voor de huisvesting draagt. Precies de verhouding die gewenst is, alleen nog niet op de schaal die nodig is.

Geef de initiatieven in Amsterdam en Eindhoven de kans zich organisch te ontwikkelen; hun functies vullen elkaar aan en versterken elkaar. Zo luidde ook het advies van het Vormgeversoverleg van de Federatie van Kunstenaarsverenigingen aan WVC, een van de weinige overlegorganen binnen de vormgeving. Er moet een instituut voor vormgeving komen, geen vulling voor een gebouw waar politici zich kunnen verlustigen aan de kwaliteit van de Nederlandse vormgeving.

Voedingsbodem

De belangrijkste overweging ten aanzien van een vestigingsplaats is de voedingsbodem: het netwerk van beroepsbeoefenaars, galerieen, musea en andere culturele instellingen, bedrijfsleven, opleidingen, uitgaansleven, media en een geinteresseerd publiek; en dat is in Amsterdam het dichtst.

Een instituut voor de vormgeving dient ook in een internationaal netwerk te functioneren, via persoonlijke contacten en datanetwerken. En dan is het zonneklaar. Amsterdam is de beste plek om wortel te schieten. Amsterdam is de stad waar de meeste beroepsbeoefenaars per vierkante kilometer wonen/en of werken. In Amsterdam zitten de meeste beroepsverenigingen. Daar zijn de meeste galerieen voor vormgeving gehuisvest. Amsterdam bezit de rijkste historische achtergrond. Bovendien is het de stad waar buitenlanders graag komen.

Het argument dat er in Den Haag ook twee goede ontwerpbureaus zitten is even lachwekkend als de verkapte gulheid van de grote bos rozen. De handelsmentaliteit van Rotterdam om korting te bieden zonder erbij te zeggen op wat, is doorzichtig. Amsterdam wil graag en subsidieert al. Als oudste geliefde staat Amsterdam, wat onhandig, met een paar vragen en met de beste antecedenten, op de stoep met een lekker ruikend bosje lelietjes-van-dalen bij zich. Ik hou erg van lelietjes-van-dalen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden