Hoofdpiet

EPHIMENCO

Omdat ik dol ben op competitieve evenementen gooide ik gisteren mijn beide armen in de lucht: Erik van Muiswinkel is Hoofdpiet af! Na 18 jaar dienst heeft hij nu zijn buik vol van het racistische kinderfeestje waarvan de Pieten maar niet van kleur willen verschieten.

Wat Van Muiswinkel nog niet besefte is dat hij met zijn ontslag een nieuw record heeft helpen vestigen. Gewoonlijk begint de Zwarte Piet-discussie in de zomer. Vorig jaar was dat in augustus toen het antiracisme-comité van de VN de black face afkraakte. Maar het record werd in het jaar 2014 gevestigd omdat een rechter de Amsterdamse burgemeester begin juli gebood de vergunning voor de intocht te herzien. Het land dat net naar zonnebrandolie begon te geuren, zag zich verplicht om de blik alvast op de donkere dagen te richten.

Maar nu - yes! - is het zomerrecord verpletterd. In de lente, terwijl de nieuwe bladeren net aan de bomen hangen, beginnen vrieskou en mist de hoofden te vullen. Toch mooi geflikt van onze amuseur public.

Toen Erik van Muiswinkel voor het eerst in de geschminkte huid van de Hoofdpiet kroop, was hij nog maar een broekie van 36 jaar. Nu, bijna twee decennia later, behoort hij tot de gevaarlijke categorie van de blanke autochtone man van boven de 50. Zeg maar het soort dat in meerderheid met een zakje patat op de markt loopt en de PVV-folder wel aanneemt.

Tijd dus om goed in de spiegel te kijken en af te schminken. Maar er zijn toch wel nog een paar vragen die me bezighouden. Hoe heeft Van Muiswinkel het 18 jaar vol kunnen houden? Steeds maar weer dat gore smeersel met hoog discriminatoir gehalte op je bakkes. En iedere winter maar weer de stigmatiserende boeman spelen. Het moet loodzwaar voor Erik zijn geweest. Nachtmerries en buikpijn rond de decembermaand.

Wat, speelde de kwestie toen nog niet? In 1998 verschenen al artikelen in de Nederlandse pers over scholen in Amsterdam-Zuidoost die de Pieten in de ban hadden gedaan of van kleur lieten verschieten. Trouw kopte op 28 november 1998: 'Zwarte knecht met dikke lippen nog steeds verdacht'. Een maand ervoor verscheen het protestboek 'Sinterklaasje, kom maar binnen zonder knecht' van Lulu Helder en Scotty Gravenberch.

Een cabaretier als Van Muiswinkel, met antennes vuistdiep in de samenleving, kon die signalen niet missen. En toch die ban aannemen. En zich 18 jaar lang maar opofferen. In het hoofd van Erik moet het Vara-riedeltje van toen - 'iemand moet het doen' -toch vaak hebben gegalmd.

Nu is het zo dat Van Muiswinkel altijd problemen met timing heeft gehad. In 2008 riep hij vlak voor de Olympische Spelen van Peking op tot een boycot, terwijl hij oorverdovend had gezwegen toen de kwestie al bij de toekenning in 2001 had gespeeld. Ook bleek dat Van Muiswinkel zich vijf jaar daarvóór had ontpopt als felle bestrijder van figuren die tot een sportboycot opriepen (van het WK-cricket in Zimbabwe). Ook dat nog!

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden