Hoofddoekje staat centraal in Franse strijd tegen radicalisme

PARIJS - Franse moslima's die gesluierd naar school komen zijn binnenkort in overtreding. Het ziet ernaar uit dat de regering-Raffarin een verbod op het dragen van hoofddoekjes in scholen gaat uitvaardigen. 'Elk uiterlijk teken van religie' moet uit de klas verdwijnen, ook keppeltjes en kruizen, maar het hoofddoekje is de ware inzet. ,,We moeten een republikeins lesje leren aan degenen die uit de pas lopen'', stelt Renaud Donnedieu de Varbes, woordvoerder van Raffarins partij UMP.

Pieter van den Blink

Die roep om wetgeving is het topje van een ijsberg. De situatie is veranderd, luidt steevast het antwoord op de vraag waarom de doekjesdraagsters het ineens moeten ontgelden, hoewel hun aantal al jaren stabiel is.

Wat is die verandering? ,,Een radicalisering der geesten'', meent Donnedieu de Varbes. ,,Een tendens die terrein wint, moskee na moskee'', zegt Dalil Boubakeur, rector van de gematigde moskee van Parijs. En in die van Alain Juppé, oud-premier (UMP): ,,De religieuze extremisten vormen tegenwoordig een bedreiging voor de Republiek.''

Van het extremisme in de moskee naar de hoofddoekjes op school lijkt ineens een kleine stap. ,,Het hoofddoekje is een nadrukkelijke uiting van geloof, zieltjeswinnerij'', zegt Elisabeth Altschull, een Parijse onderwijzeres. Zij beschrijft de veranderingen in de klas: ,,De banalisering van antisemitische beledigingen, het gemak waarmee sommige islamitische leerlingen racistische uitspraken doen of hun bewondering uiten voor Bin Laden.'' Altschull publiceerde in 1995 Le voile contre l'école (De hoofddoek versus de school) en schrijft nu, samen met een aantal islamitische vrouwen, een vervolg op dat pleidooi voor afschaffing van de hoofddoek op school.

VERVOLG OP PAGINA 5

'Hoofddoek moeten we stigmatiseren'

Frankrijk

VERVOLG VAN PAGINA 1

Volgens onderwijzeres Altschull zijn de voorbeelden die zij noemt niet gewoon uitingen van baldadige puberteit. ,,Het zijn niet alleen de leerlingen. Islamitische ouders komen klagen als we Diderot (grondlegger van de Verlichting) behandelen, en op de naschoolse opvang van de moskee krijgen de kinderen te horen dat zij zich moeten verzetten tegen de leraar.''

In haar boek merkt Altschull op dat voortplanting en evolutie op christelijke scholen ruimer aan bod komen dan op openbare scholen, omdat daar de leraren onder islamitische druk die onderwerpen vrijwel overslaan. Een verbod op het hoofddoekje vindt zij meer dan symptoombestrijding. ,,Ik noem het een symbool, geen symptoom. Het hoofddoekje moet gestigmatiseerd worden, want het is een teken van verzet tegen de religieuze neutraliteit die de Franse school uitdraagt. Wie de school binnengaat, moet al zijn godsdienstige overwegingen opschorten.''

Die neutraliteit in religieuze zaken, verankerd in artikel 1 van de grondwet, is een van de 'Republikeinse waarden' waar Frankrijk trots op is. De school dient die waarden niet alleen uit te dragen maar symboliseert ze ook. Ook de onderkomens van de Staat zijn zulke symbolische plaatsen, en zo kon het gebeuren dat op 14 juni de voorzitter van de Senaat een gesluierde vrouw belette de vergaderzaal te bezoeken, hoewel daar een open dag gaande was. Daarmee ging hij buiten zijn boekje, maar zijn woordvoerder rechtvaardigde het incident als voortkomende uit 'de republikeinse geest' van de senator. Lerares Elisabeth Altschull zegt na enige aarzeling dat ze daar begrip voor heeft.

Ook de tegenstanders van een verbod beroepen zich op de Republikeinse waarden. Jean Glavany, socialistisch parlementariër, zegt: ,,We zijn allemaal tegen de hoofddoek op school. Maar de waarden van de Republiek gaan gepaard met tolerantie eerder dan met uitsluiting. Waar zullen de meisjes heengaan die de school niet meer in mogen? Naar de extremistische centra?''

Met uitzondering van enkele goed geïntegreerde publicisten, is de islamitische gemeenschap zelf nauwelijks betrokken bij het debat over de hoofddoekjes. De CFCM (landelijke moslimraad) beraadt zich nog op een advies. ,,Zonder verbod komen we niet verder'', meent Altschull. President Chirac zal zich naar verwachting in zijn toespraak op de nationale feestdag van 14 juli over de kwestie uitspreken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden