Interview

Hoofdcoach atletiek Charles van Commenée wil dat sporters meer met elkaar gaan praten

Charles van Commenée Beeld Koen Verheijden

Charles van Commenée wil als hoofdcoach atletiek meer samenwerking zien. Hij brengt sporters bij elkaar en laat coaches en begeleiders over elkaars aanpak praten.

Op een bankje op een rustige plek op Papendal gaan de gedachten van Charles van Commenée terug naar de beginjaren van het sportcomplex in de bossen. De nieuwe hoofdcoach atletiek zoekt deze plek tussen de bomen af en toe op om tot rust te komen.

Het bankje ligt verscholen, een stukje weg van de paden waar sporters en coaches elkaar tegenkomen. Hier hoor je alleen het geluid van vogels en het geruis van de wind. “Ik ga hier niet heel vaak heen. Eens in de zes weken ofzo. Dat heeft iedereen toch wel eens? Dat je op jezelf wil zijn? Dan loop ik hier even naartoe.”

Van Commenée is kind aan huis op Papendal. Hij heeft er allerlei functies gehad. Van bondscoach atletiek tot chef de mission en technisch directeur bij NOC-NSF. De 60-jarige coach werkte twee periodes in Engeland en keerde na de Olympische Spelen van Londen in 2012 terug om prestatiemanager te worden bij de Nederlandse sportkoepel. Als hoofdcoach atletiek loopt hij sinds 1 oktober vorig jaar weer in trainingspak rond.

Trots

Van Commenée is trots op Papendal, waar buitenlandse sporters graag heen komen om stages te lopen. “Talentvolle sporters komen hier in een omgeving waar ze alles weten over hoe je goed kunt trainen, eten, ze krijgen instructie over reizen, over de mentale kant van sport. Toen we hier ooit begonnen waren we al blij dat er één hele ruimte was met een dak boven ons hoofd. Nu hoor ik ze klagen dat de saladebar te beperkt is.”

Van Commenée is terug in de Nederlandse atletiek op een moment dat de ploeg meer medailles dan ooit wint op internationale toernooien. “Tot 2013, 2014 hebben we op atletiekgebied nooit iets voorgesteld. Ja, af en toe een medaille. Ellen van Langen, Frans Maas, Elly van Hulst, Robin Korving. Vroeger ging ik met tien atleten naar een WK. Dan telden we finaleplaatsen. Nu worden er zo drie medailles gewonnen en weten we niet eens meer wie er brons pakt. Dat is heel mooi. We hebben nu een kans.”

Kort na zijn aantreden moest Van Commenée meteen een probleem oplossen. Dafne Schippers zat plotseling zonder coach toen Rana Reider terugging naar Amerika. De hoofdcoach zorgde dat ze weer bij Bart Bennema, haar jeugdtrainer die ze had verlaten voor Reider, terechtkwam. Ook al had Bennema enkele maanden eerder nog in een interview gezegd dat het uitgesloten was dat hij nog met Schippers zou werken. “Bart heeft haar geholpen de prestaties te bereiken die ze heeft bereikt. Hij wist de juiste toetsen te vinden bij Dafne. Dit was een logische combi.” 

Er is ook geen tijd om een jaar voor de Spelen te experimenteren. Op de WK in Doha, dit najaar, moet Schippers weer in topvorm zijn. “Ik heb ze beiden geholpen de plussen en minnen te zien.”

Sessies

Van Commenée probeert meer bruggen te bouwen. Hij wil dat zijn mensen met elkaar in gesprek gaan. Al zal atletiek altijd een sport blijven van individualisten, zegt hij. Het zijn te veel verschillende type mensen, in verschillende disciplines, die op uiteenlopende plekken trainen. “Sommige atleten komen elkaar pas tegen op een WK. Als je de middenlange afstand traint, ga je naar Kenia op stage. Maar daar moet je geen kogel willen slingeren. Dat doe je in Florida.”

Om toch van elkaar te leren, organiseert Van Commenée sinds kort sessies waarin een casus wordt besproken. Hij brengt alle mensen die iets met een atleet te maken hebben bij elkaar. Van coach tot bewegingswetenschapper tot fysio. De coach moet een casus aandragen waar de rest over praat, terwijl hij zichzelf afzijdig houdt. “In de sport wordt veel over elkaar gesproken. Maar nooit mét elkaar. Nu hebben ze spreekplicht. Ze moeten iets van een sporter vinden.” 

In het begin durfde niet iedereen zijn mening te geven. “Ze waren bang dat het naar buiten doorsijpelt. Of het werkt? Het werkt pas als atleten er harder van gaan lopen. Maar kennisnemen van de inzichten van een ander is al een sprong voorwaarts.”

Van Commenée leerde veel van zijn tijd in Engeland. Als bondscoach atletiek, in de belangrijkste sport voor de Britten, werd er met een vergrootglas naar zijn werkzaamheden in de aanloop naar de Spelen van Londen gekeken. Zijn doelstelling was acht atletiekmedailles, waarvan één goud. Het werden er zes, waarvan vier goud.

“Als je de Spelen krijgt toegewezen, begint de hele natie met aftellen. De journalistiek is er een voorloper in om iedereen de maat te nemen. Hoe zit het met de bouw van het dorp, het transport, hoe gaat het met de prestaties?”

Jokers

Het maakte de coach bewust van de uitspraken die hij deed. Zeker in de Britse pers, die er goed in is om dingen breed uit te meten. “Je moet nadenken over wat je zegt. Over hoe en wanneer.”

Hij ging een keer flink de fout in. Van Commenée had net vernomen dat de wereldkampioen hinkstapspringen, Phillips Idowu, zich via Twitter had afgemeld voor een Europacupwedstrijd. “In de hectiek van het moment werd mij gevraagd wat ik van Twitter vond. Toen zei ik iets van: Twitter is voor jokers en attention seekers en nog iets. Clowns, of zo. Nou ja, je moet het maar opzoeken. Dat kun je zo vinden.”

De krantenkoppen waren snel gemaakt. ‘Hoofdcoach vindt Idowu een clown’. “Zo gaat dat in Engeland. Daar heb ik twee jaar lang ellende van gehad. En daar gaan mensen niet harder van lopen of verder van springen. Zoiets zou me nu niet meer overkomen.”

Van Commenée staat bekend om zijn no-nonsense werkwijze. Aan vriendjespolitiek doet hij niet. Voor mensen die niet goed functioneren is geen plaats meer. Het is wel eens eenzaam, zegt hij. “Het allermoeilijkste is afscheid nemen van mensen die je graag mag. Dat heb ik vaak moeten doen in mijn carrière, en niet alleen in Engeland.”

Niet dat hij zijn beslissingen ‘volslagen koud en klinisch’ neemt. Maar hij behoudt met zijn staf wel een soort ‘klinische distantie’, zoals hij het zelf omschrijft. “Als ik word uitgenodigd bij mensen thuis op een barbecue ga ik daar niet heen. Dat maakt beslissingen nemen moeilijker. Het is beter als persoonlijke gevoelens geen rol spelen.”

Eén van zijn beste vrienden is Peter Verlooy, een van zijn voorgangers bij de atletiekbond. Hij is al veertig jaar met hem bevriend. Ze hebben, niet geheel toevallig, nooit direct samengewerkt. Samen doen ze regelmatig op de racefiets een rondje Loosdrecht. Dan mag het ook over andere dingen gaan dan atletiek.

Lees ook:

In 2032 duikt een marathonloper onder de twee uur, maar dan is de rek eruit

Het wereldrecord op de marathon nadert de magische twee-uursgrens. Mei 2032 is het zover, denkt econoom Simon Angus.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden