Hongkong hervormt, maar China bepaalt hoe

Voorstel voor nieuw verkiezingsstelsel stuit op verzet. Inwoners mogen straks hun leider kiezen uit drie aangewezen kandidaten.

MARJON OP DE WOERD

Het voorstel voor het verkiezingsstelsel in Hongkong wordt gepresenteerd als 'nieuw'. Maar is het dat wel? Duizenden demonstranten bezetten vorig jaar de straten van de semi-autonome stadsstaat, strijdend voor democratische hervormingen en minder bemoeienis van China. Nu, na lang wachten, is de officiële blauwdruk voor een nieuw verkiezingsstelsel gepresenteerd. Maar in feite is er weinig veranderd.

Wat er wel nieuw is aan het voorstel dat er nu ligt: het zorgt ervoor dat de vijf miljoen stemgerechtigden in 2017 voor het eerst zelf hun leider mogen kiezen. Een unicum in de geschiedenis van Hongkong, dat na een lange Britse overheersing sinds 1997 onder administratieve controle van China staat. Nu wordt de regeringsleider nog aangewezen door een elitegroep en hebben burgers niets te kiezen.

Maar ook in het nieuwe verkiezingsstelsel zal de bemoeienis van China stevig blijven. In het nieuwe systeem mogen de inwoners kiezen uit drie kandidaten die geselecteerd worden door een commissie van 1200 leden. Dat is een elitegezelschap, voornamelijk magnaten, die veelal op de hand van China zijn. Zij houden zo de macht.

"Een nep-democratie", noemen tegenstanders dit voorstel. Joshua Wong, die met zijn achttien lentes het gezicht werd van de studentenprotesten, keurt het nieuwe voorstel fel af. "Deze kleine wijzigingen die de regering nu voorstelt, zijn nutteloos", zei Wong tegen persbureau AP. "We willen de vrijheid hebben iemand te kiezen, in plaats van het recht te hebben op één van hun kandidaten te stemmen." Komende zaterdag gaat Wong de straat op: protesteren in de woonwijken waar bestuurders om steun van de bevolking zullen vragen.

Parlementariërs die meer democratie willen, verlieten gisteren boos het parlement. Is nu de aftrap gegeven voor een nieuwe confrontatie tussen leiders van de pro-democratische beweging en de op China georiënteerde groep? Wong houdt zeker rekening met nieuwe protesten. "Het is hoogstwaarschijnlijk dat dit nieuwe protesten zal aanwakkeren, of het nou de bezetting van wegen is of simpelweg burgerlijke ongehoorzaamheid."

Ook gisteren waren er kleine opstootjes voor het parlementsgebouw. Een aantal hervormingsbetogers kwam in aanraking met pro-China betogers die zwaaiend met rode Chinese vlaggen de straat opgingen. Maar hoogste secretaris van Hongkong, Carrie Lam, ziet het niet zo snel meer uit de hand lopen. "Er zullen partijen en groepen zijn die terugvallen in agressieve protesten, maar een bezetting op grote schaal zal niet meer gebeuren", denkt zij.

De door China naar voren geschoven regeringsleider van Hongkong is tot geen enkel compromis bereid. Leung Chun-ying, ook wel 'de lakei van Peking' genoemd, zei gisteren dat elke strijd tegen de plannen voor de verkiezingen in 2017 nutteloos is. "Het lanceren van politieke hervormingen is niet eenvoudig. Als het nu weggestemd wordt, duurt het jaren voordat we weer een hervorming kunnen opperen", waarschuwde de impopulaire leider van de semi-autonome stadsstaat de weggelopen parlementariërs.

Michael Davis, professor aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van Hongkong ziet voor de pro-democraten in het parlement geen enkel motief om het nieuwe voorstel te steunen. "De democraten willen een eigen kandidaat kunnen presenteren aan de kiezers, dat is onmogelijk in het nieuwe systeem", zei hij tegen persbureau AP.

Komende zomer zal blijken of het voorstel aangenomen wordt en hoe de komende verkiezingen eruit gaan zien. Om aangenomen te worden is er een tweederde meerderheid van het zeventig leden tellende parlement nodig.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden