Hongerwinter herleeft in Zwolle

De IJsselbrug in Zwolle vormde het decor voor de verfilming van het jeugdboek ’Oorlogswinter’. Honderden figuranten en oude Zwollenaren doen oude tijden herleven.

„Het was in de winter van 1944, ik was 12, of misschien net 13, en op pad gestuurd voor aardappels. Ongeveer veertig kilometer moesten we lopen, van Hattem naar Dedemsvaart. Het was rotweer. De brug was spiegelglad”, memoreert Bertus Knoest (77). Hij kijkt voor zich uit richting de gietijzeren IJsselbrug.

Gisteren was de brug het decor van de verfilming van het boek ’Oorlogswinter’ van Jan Terlouw.

Het verhaal uit 1972 speelt in de winter van 1944/45 en geldt als een klassiek jeugdboek. Hoofdpersoon Michiel (15), in de film gespeeld door Martijn Lakemeier, komt in het schemergebied van collaboratie en verzet terecht.

Het gebied rond de brug werd de hele dag afgesloten voor verkeer. Ruim honderd figuranten, gehuld in kostuums uit de jaren veertig, deden de hongerwinter op deze lentedag herleven.

Remco Teer (29) is één van hen. Met helm, lange jas en groot geweer is hij een overtuigende Duitse soldaat. „Ik doe dit soort werk vaker, maar ik heb nooit meegemaakt dat een brug een hele dag werd afgesloten voor verkeer”, zegt Teer terwijl hij een sigaret opsteekt. Vandaag staat hij bij de wachtpost op de brug en controleert hij of de voorbijgangers een Ausweis hebben. Zijn vergoeding: 40 euro.

Talloze nieuwsgierige dagjesmensen en Zwollenaren nemen een kijkje bij de opnames van de film, die ongeveer vier miljoen euro gaat kosten en in december in de theaters te zien zal zijn.

Houten karren met dikke dekens staan opgesteld. Donkergroene legerauto’s met daarin verklede Duitse soldaten rijden af en aan. Dikke houten palen met prikkeldraad sluiten de brug af.

De brug over de IJssel vormde tijdens de hongerwinter een belangrijke verbinding tussen het westen en het oosten van het land. In 1944 verbood de bezetter alle voedseltransporten naar het westen. Tot maart 1945 passeerden 150.000 mensen de IJsselbrug, op zoek naar eten.

„Je kon alleen de brug over als je een identiteitskaart had”, vertelt Gerard Strijdveen (79). „Ik had er een en daarom reed ik op en neer met voedsel en zuivel voor de mensen die geen kaart hadden.” Samen met Bertus Knoest en een vijftal anderen haalt Strijdveen herinneringen op. Ze zaten vroeger allemaal bij elkaar op school. „We zijn hier niet voor niets gekomen”, zegt Jos, de echtgenote van Strijdveen. „Als je dit zo ziet (zij wijst om zich heen), dan begint het toch weer te leven.”

Lex Janssen (12) speelt een oorlogskind. Zijn broertjes doen ook mee. „Ik weet niet precies wat we moeten doen”, zegt Lex. „We zullen wel een beetje zielig moeten kijken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden