Hongerdieet scherpt het geheugen, maar is geen aanrader

Wie tot op hoge leeftijd bij de pinken wil blijven, moet weinig eten. Althans, volgens Duitse biomedici is het geheugen sterk gebaat bij een hongerdieet.

In hun studie, verschenen in het vakblad PNAS, onderwierpen de deskundigen uit Münster twintig proefpersonen van gemiddeld zestig jaar aan een streng dieet. De deelnemers moesten 30 procent minder eten dan ze gewend waren, drie maanden lang.

Daar waren goede redenen voor, meenden de experts. Uit eerder onderzoek was gebleken dat hongerende proefdieren cognitief met sprongen vooruitgingen. Zo scoorden ratjes en muizen met een knagende maag hoger bij geheugentesten dan weldoorvoede soortgenoten.

Zou het bij de mens ook zo werken? Volgens de Duitsers wel. Hun hongerende proefpersonen presteerden na afloop 30 procent beter tijdens geheugentesten. Ze onthielden meer woordjes en maakten minder fouten. Veertig andere deelnemers, die net zoveel mochten eten als voorheen, maakten niet zo’n sprong.

Weinig eten is dus goed voor het brein, concluderen de onderzoekers. Ze denken dat hun bevinding gebruikt kan worden in preventieprogramma’s die ouderen moeten behoeden voor geheugenverlies en misschien zelfs voor de ziekte van Alzheimer.

Die link naar alzheimer is vooralsnog speculatief, reageert hoogleraar neurologie Pim van Gool uit het AMC in Amsterdam. „Dit onderzoek gaat alleen over het geheugen van gezonde mensen. Alzheimer speelt op een heel ander niveau.” De hoogleraar twijfelt ook aan de omvang van de gemelde verbeteringen. „Bij sommige proefpersonen werd het geheugen 75 procent beter. Dat is enorm. Helaas vermelden de onderzoekers geen beginwaarden. Misschien was daar iets raars mee aan de hand.”

Toch vindt hij het werk interessant. Het sluit goed aan bij de observatie dat dikke mensen met suikerziekte cognitief harder achteruitgaan dan gezonde personen. En in het AMC loopt een onderzoek naar het verminderen van risicofactoren voor hart- en vaatziekten bij ouderen, waaronder een te hoog gewicht. Wellicht neemt daardoor ook de kans op alzheimer af. Van Gool: „Resultaten hebben we pas over zes jaar.”

Niemand weet hoe een hongerdieet en een lager gewicht hun gunstige invloed uitoefenen. De Duitsers vermoeden dat de hoeveelheid insuline in de hersenen erdoor stijgt. Hersencellen in geheugengebieden zouden zo sneller nieuwe verbindingen aangaan en behouden. De extra insuline zorgt er bovendien voor dat hersencellen beter beschermd zijn tegen alzheimer, suggereren Britse deskundigen deze week in de PNAS. Volgens hen is alzheimer eigenlijk een soort suikerziekte en moet het ook als zodanig worden behandeld.

„Dat is allemaal nog onzeker”, reageert Van Gool. „Eerdere proeven waarin alzheimerpatiënten medicijnen tegen suikerziekte kregen, waren niet geslaagd. Voorlopig kunnen we daarom beter alleen het gewicht aanpakken.”

Maar volg nooit op eigen houtje zo’n ongezond hongerdieet, waarschuwen Britse deskundigen. De proefpersonen vielen in drie maanden drie kilo af. In dat tempo zouden de meeste mensen niet eens de leeftijd halen waarop het geheugen hun parten kan gaan spelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden