Honger naar nieuwe impulsen

Repetitie van 'De Storm' van Shakespeare door ISH. (Trouw)

Streetdancespecialist Marco Gerris en oude toneelrot Titus Muizelaar – twee ’rebelletjes’ – gaan samen aan de slag met Shakespeare.

Ze kennen elkaar uit de ’wandelgangen’, vertelt Marco Gerris, van het oude schoolgebouw in Amsterdam-West waar zijn streetdance- en theatergroep ISH resideert en waar op dat moment – zo’n twee jaar geleden – ook Titus Muizelaar aan een voorstelling repeteerde. Gerris: „Via via hoorde ik dat hij een belangrijk toneelacteur en regisseur is. We raakten aan de praat. Ik kwam er al snel achter dat hij net zo’n rebelletje is als ik, ook iemand die geen eenduidig pad bewandelt.”

„En toen kwam Marco met de vraag of ik met ISH een productie wilde maken”, vervolgt Titus Muizelaar. „Daar werd ik heel vrolijk van. Dat je niet blind bent voor nieuwe impulsen, en behoefte hebt aan het oprekken van je grenzen.”

Die honger naar nieuwe impulsen had Marco Gerris al jaren. „Maar ik moest mijn gezelschap runnen, en alle nevenprojecten draaiende houden. Ik had het gevoel dat mijn creativiteit in de wacht stond.”

Paradoxaal genoeg bracht een faillissement eind 2008 verlichting. ISH, dat zich als succesvol multicultureel initiatief richt op breakdance, skaten en hiphop, was in geldnood geraakt door het mislukken van een dansproject voor jongeren. Er kwam een doorstart, maar alle ’ruis’ moest weg. „Positief, zie ik achteraf”, stelt Gerris. „Mijn grote theatervoorstellingen, die bijkomstigheid leken, staan nu weer op het eerste plan.”

„De enorme potentie”, zegt Muizelaar, „dat is waar Marco tegen aan is gelopen, in artistiek en politiek opzicht. Toen hij tien jaar begon was streetdance nog volop pleintjescultuur, door Marco staat het nu overal op toneel. Men is enorm begaan met ISH. Maar men zag ook dat er een gat aan het ontstaan was tussen potentie en praktische uitvoering daarvan. Dat gebeurt in ieders artistieke leven wel een keertje, maar dan moet je wel in een spiegel durven kijken.”

Die spiegel werd ’De Storm’ van Shakespeare. „Toen Titus Shakespeare voorstelde, dacht ik: who the fuck is Shakespeare? Dat zal het ISHpubliek ook wel denken, dus heb ik het als ondertitel gekozen.”

Eigenlijk wilde Gerris het liefst ’Midzomernachtsdroom’ doen, omdat dat verhaal dichter bij ISH zou liggen. „Maar volgens Titus was ’De Storm’ een verhaal waar álles in zit. In het begin zag ik dat niet, maar nu begrijp ik het volkomen.”

Muizelaar: „Als je zoals Marco 34 jaar bent, uit de pleintjescultuur komt, en een bewustzijn creëert dat je daar verder in wilt komen, dan ben je op een keerpunt van je loutering beland. Daarom wilde ik ook dat hij zelf het hoofdpersonage Prospero ging spelen. Die beschouwende rol matcht volstrekt niet met Marco’s driftige aard, maar wordt daardoor wel een mooie metafoor voor de ontwikkeling van ISH.”

’De Storm’ hield Muizelaar op dat moment behoorlijk in zijn greep. „Peter Liefhebber, de jarenlange toneelrecensent van De Telegraaf, had bij zijn afscheid een fantastisch boek over ’De Storm’ geschreven: ’De verborgen Shakespeare’, een welhaast boeddhistische visie op het zogenaamd ’onverklaarbare’ verhaal. Volgens Liefhebber is ’De Storm’ een sprookje over bewustwording en gaat het over de acceptatie van hoe het leven zich aan je voordoet. Dat is een waardevolle mededeling in een verhard politiek klimaat.”

De bij zijn volk populaire hertog van Milaan Prospero wordt verraden door zijn broer Antonio. Deze laat hem achter op zee en samen met dochter Miranda strandt Prospero op een verlaten eiland. Hier ontwikkelt Prospero zijn magische krachten en met hulp van de geest Ariel wekt hij een storm op waarbij zijn vijanden schipbreuk lijden. Ze spoelen aan op het eiland en zijn overgeleverd aan Prospero’s krachten. Door loutering overstijgt Prospero zijn wraakgevoelens.

’De Storm’ bevat magische elementen die prima in dans zijn om te zetten, aldus Muizelaar. „De invalshoek halen we uit ISH en niet uit Shakespeare. Zo’n 60 procent van de voorstelling bestaat uit streetdance, gezet door choreograaf Roy Julen. Om het ISH-publiek niet te verliezen, leiden we het richting lovestory, zonder de verdere strekking van het verhaal te veronachtzamen. Naar aanleiding van wat er zich op de vloer aandiende, hebben twee participerende actrices teksten geschreven. Schrijver Hafid Bouazza tekent voor ’Shakepeariaanse’ monologen om ook aan Shakespeare’s grootmeesterschap eer te blijven doen.”

Gaandeweg bleek voor ISH het zwaartepunt van het stuk bij Prospero’s dochter Miranda te liggen. Gerris: „Een jong meisje dat haar ontwikkeling doormaakt in eenzaamheid. Dat is me toch wat?” Muizelaar: „En dan komt ze ook nog, door de schipbreuk die Prospero met zijn storm forceert, een man tegen op wie ze stapelverliefd wordt. ’De Storm’ bevat ook de laag van het loslaten van een volwassen dochter die jouw rol overneemt.”

Behoorlijk tijdloos op vele vlakken dus, meent Gerris. „In de door Bouazza herdichte monoloog van koninklijk adviseur Gonzalo, vraagt deze zich af: waar zijn we nou eigenlijk mee bezig? Als we het over kunnen doen, zou er toch eigenlijk geen sprake van geld moeten zijn?” Ecobewustzijn avant la lettre, stelt Muizelaar: „Om in Bouazza’s woorden te spreken: ’Alles wat de natuur brengt, zou voor gemeenschappelijk / Gebruik zijn.’ Ofwel: neem je eigen verantwoordelijkheid – zo zen is het.”

Voor deze monoloog van Gonzalo baseerde Shakespeare zich op Montaigne, „enorm bon ton in die tijd”, volgens Muizelaar. „Ongelooflijk: rond 1590 schreef hij al ’je kunt nog zo hoog op de troon zitten, je zit toch op je eigen reet’. Hij is de grondlegger van het ik-tijdperk: neem je eigen verantwoordelijkheid, zonder dat je de ander in zijn opinie geweld aandoet. Van die helderheid kunnen we nog veel leren.”

Muizelaar maakt zich boos over politiek gekonkel waarin niemand staat voor zijn principes. „De waarachtigheid van kunst is Dichtung, de waarheid van politiek is verifieerbaar. Als ik politici op tv zie zeggen dat er nog geen besluit is over verlenging van de Afghanistan-missie, zíe je dat ze liegen. Misschien prima mensen, maar de politiek die ze bedrijven is waarachtig noch waar. Over die balans, al dan niet, gaat dit stuk.”

Tevreden? Titus Muizelaar dacht vanmorgen nog op de fiets naar het repetitielokaal: „Ik zou nog best wel eens wat met die ISH’ers willen doen. Mijn hersens knarsen om alles in de voorstelling bij elkaar te houden en steeds iets zinnigs te moeten zeggen, waar ze iets aan hebben. Het was een stap in het duister, maar wel een verrijkende stap.” Marco Gerris heeft zich volgezogen met de kennis en ervaring van oude toneelrot Muizelaar. „De ’vibe’ die ik bij de eerste ontmoeting voelde, was de voorbode van een geslaagd experiment.”

Ergens instappen, zonder dat je de uitkomst kent: zo leeft Muizelaar graag zijn leven. „De Bijbel zegt: God schiep de vogels, liet ze los, en zag toen pas dat het goed was. Dat is voor mij het bewijs dat God niet wist waar hij mee bezig was. Het leven is een experiment, geen gepland dagboek.”

Beiden, lachend en volledig op elkaar ingespeeld: „Amen!”

Titus Muizelaar (rechts) helpt Marco Gerris met de teksten. (FOTO'S JÿRGEN CARIS, TROUW)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden