Hongarije kan zijn burgers straks overal in de gaten houden

Nationale biometrische database maakt Hongarije uniek in de wereld

In het Mammut-winkelcentrum in Boedapest schiet een vrouw een beveiliger aan. Ze heeft een jongen gezien met capuchon-trui en rugzak. Je weet na Parijs maar nooit, zegt ze bezorgd. De aanhoudende regeringspropaganda, die vluchtelingen als economische gelukszoekers, criminelen, ziekteverspreiders en potentiële terroristen bestempelt, mist zijn effect niet. Er wonen slechts 10.000 moslims in Hongarije, die bovendien bijzonder goed geïntegreerd zijn, maar de angst voor IS-terroristen is enorm.

Het bleef dan ook oorverdovend stil toen het Hongaarse parlement onlangs besloot dat de hele bevolking per 1 januari in een biometrisch gezichtsherkenningssysteem wordt opgenomen. Op basis van bestaande fotobestanden van rij- en identiteitsbewijzen komt er een database waarvan tal van diensten straks gebruik kunnen maken, niet alleen de politie en inlichtingendiensten, maar ook de belastingdienst, zorginstellingen, gevangenissen en de rechtelijke macht.

In het herkenningsysteem zitten geen foto's, maar wel alle informatie over de afstanden tussen ogen, neus, mond en oren, die voor ieder mens uniek zijn. Vliegvelden gebruiken biometrische gezichtsherkenning al, om mensen die gezocht worden aan te houden. De FBI bezit biometrische gegevens van tientallen miljoenen mensen. Maar Hongarije is het eerste land dat zijn hele bevolking in zo'n systeem wil opnemen. Big Brother, zeggen critici; maar toch stemde alleen de kleine groene oppositiepartij LMP tegen de wet.

De gezichtsherkenning komt bovenop plannen om een nieuwe identeitskaart te introduceren die alle andere kaarten moet vervangen. Rijbewijs, adresregistratie, ziekteverzekering, belastingnummer en zelfs de toekomstge OV-chipkaart zijn samengevoegd in één stukje plastic. Koppel dat aan de biometrische gezichtsherkenning, en de staat heeft een prachtig middel om burgers in de gaten te houden, al verzekert minister van binnenlandse zaken Sándor Pinter dat de diverse databestanden niet gekoppeld zullen worden.

Biometrie moet Hongarije veiliger maken, is het argument van de regering. "Natuurlijk mag de staat de mensenrechten van burgers niet aantasten", zegt Gergély Gulyás, parlementariër van regeringspartij Fidesz. Maar burgers hebben volgens hem geen probleem met wat meer controle: "Dat ervaren ze als meer vrijheid, niet minder."

Journalist Attila Leitner van de Budapest Weekly is het met Gulyás eens. Mensen zetten toch al van alles op Facebook, en wat vrijheid aan de staat inleveren ten behoeve van veiligheid is het overwegen waard, schreef hij in een hoofdredactioneel commentaar waarin hij zijn lof uitsprak over de Hongaarse antiterrorisme-eenheid TEK.

Die TEK had vier buitenlanders gearresteerd die in het bezit waren van wapens en materiaal om bommen te maken. Het bleek echter niet om terroristen te gaan maar om Slowaken, die voor hun plezier met metaaldetectors wapentuig uit de Tweede Wereldoorlog opsporen. Maar het verhaal voedde de angst en Leitner verwoordt een breed levend gevoel.

Constitutioneel jurist en voormalig ombudsman László Majtényi noemt de database buitensporig en ongrondwettelijk. Majtényi maakt zich grote zorgen over het toezicht: "De scheiding der machten is in Hongarije systematisch afgebroken. We kunnen niet meer vertrouwen dat de onafhankelijke instituten die zo'n systeem zouden moeten controleren, dat ook zullen doen."

Majtényi en oppositiepartij LMP zijn roependen in de woestijn. De populaiteit van premier Viktor Orbán was dramatisch gedaald, maar het beeld van een krachtige leider die Hongarije voor het spook van islam en de terreur van Islamitische Staat behoedt, legt hem geen windeieren. Zo'n 34 procent van de Hongaren zou nu op hem stemmen.

De grote verliezer in de peilingen is de partij die in tot voor kort juist in opkomst was: de extremistische nationalistische Jobbik. Orbáns harde koers neemt hen de wind uit de zeilen.

undefined

Doortastende lijfwachten

De Hongaarse antiterrorisme-eenheid TEK is voortgekomen uit de lijfwachten van premier Orbán. TEK is onder meer verantwoordelijk voor de beveiliging van de premier. De eenheid houdt zich ook bezig met bestrijding van drugshandel en andere criminaliteit. Tegelijk is het een inlichtingendienst die zonder tussenkomst van een rechter huiszoekingen mag doen en mag afluisteren. De TEK-commando's staan bekend om hun hardhandige aanpak. Ze werden enkele maanden geleden ingezet om vluchtelingen bij het hek aan de Hongaarse grens met geweld terug te drijven. En op de luchthaven van Boedapest namen ze met veel bombarie wapens in beslag. Dat bleken echter props te zijn voor een Brat Pitt-film die in Boedapest wordt gedraaid.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden