ReportageTransgenders

Hongaarse wet dwingt Ivett elke keer opnieuw uit de kast te komen als transgender

Ivett Ördög.Beeld Roos van Hennekeler

Leven als transgender in Hongarije wordt schier onmogelijk. De regering-Orbán diende vorige week een wetsvoorstel in dat het onmogelijk maakt voor transgenders om nog formeel hun geslacht en dus ook hun naam te veranderen.

“Dat is dan 60.000 forint.” Ivett Ördög haalt haar pinpas door het apparaat, terwijl de apotheker een stapel doosjes in een plastic tasje stopt. Beide vrouwen dragen een mondkapje. In de doosjes zit een voorraad oestrogeen waarmee Ördög het komende halfjaar vooruit kan, voor het geval de import van haar hormonen door de coronacrisis in het gedrang komt. Ze bestelt ze vanuit Tsjechië: in Hongarije zijn deze injecties niet te krijgen.

Aan het begin van haar lichamelijke transitie van man naar vrouw kreeg Ördög regelmatig nare opmerkingen naar haar hoofd geslingerd, op straat en in de supermarkt. De acceptatie van transgenderschap is heel laag in Hongarije: veel mensen weten nauwelijks wat het precies inhoudt om transgender te zijn. Maar tegenwoordig kijkt niemand meer van haar op, nu zien ze gewoon een vrouw. Tenminste: zolang ze haar papieren niet hoeft te laten zien.

Naamsverandering blijft uit

Op papier is ze namelijk nog steeds een man – en is haar naam ook niet Ivett. Ze wacht al sinds 2018 op de verandering van haar geslacht voor de wet. Pas daarna zal ze ook haar naam officieel kunnen veranderen: die moet in Hongarije namelijk op een lijst met (per geslacht) goedgekeurde namen staan. Toch lijkt het er nu op dat beide veranderingen niet doorgaan: de regering-Orbán diende vorige week een wetsvoorstel in dat het onmogelijk maakt voor transgenders om nog formeel hun geslacht en dus ook hun naam te veranderen.

“Tot 2016 was het in Hongarije mogelijk om op basis van een medische diagnose je geslacht voor de wet te veranderen”, zegt Tamás Dombos van de grootste lhbt-organisatie in het land. “Maar de wetgeving die er was, was heel vaag.” In 2016 publiceerde de Hongaarse ombudsman László Székely een rapport waarin hij stelde dat de procedure beter gereguleerd zou moeten worden, om de rechten van transgenders in Hongarije te beschermen. 

De regering-Orbán ging akkoord, maar bepaalde ook dat niemand in Hongarije zijn geslacht zou kunnen veranderen totdat de nieuwe wetgeving er zou zijn. In 2018 leek het er van te komen, en was het voor een paar maanden weer mogelijk om je geslacht te veranderen in Hongarije. Maar in mei dat jaar kwamen de aanvraagprocedures om onduidelijke reden alweer stil te liggen.

Nieuwe wet doorkruist de plannen

In de afgelopen twee jaar werd er weinig over het onderwerp gehoord, terwijl transgenders zoals Ördög wachtten op het moment dat hun aanvragen eindelijk weer verwerkt zouden worden. Drieëntwintig Hongaarse transgenders wendden zich uiteindelijk zelfs tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens: die zaak loopt nog. Maar twee weken  geleden – middenin alle heisa rond de coronacrisis, half ondergesneeuwd in een omnibuswet waar de meest uiteenlopende maatregelen in voorkomen – werd de procedure in een voorstel plotseling helemaal afgeschaft. De wet is nog wel bij het parlement ingediend en niet per decreet doorgevoerd, zoals binnen de noodtoestand mogelijk zou zijn. Maar gezien de supermeerderheid van Orbáns Fideszpartij lijkt de kans klein dat de wet er niet gaat komen.

Adél Onodi Beeld Zita Laura Szasz

Trans-activist Adél Onodi kan al dagen niet slapen van het nieuws, vertelt ze via Skype. Ze woont momenteel in Berlijn, maar stond op het punt om terug naar Hongarije te verhuizen. Vorig jaar stond ze op de cover van de Hongaarse Elle. “Ik zag dat als een teken dat het nu misschien eindelijk mogelijk was om weer in Hongarije te wonen en geaccepteerd te worden zoals ik ben. Nu denk dat ik nooit meer terug ga”, zegt ze in tranen. Ze veranderde haar formele geslacht en naam al in 2016, maar is nu bang dat beide weer worden ontnomen.

Niet alle experts zijn het erover eens of de wet inderdaad ook met terugwerkende kracht zal werken. De verwoording lijkt dat wel te suggereren: ‘geslacht’ wordt in het bevolkingsregister voortaan namelijk ‘geslacht bij geboorte’ – en officiële documenten zijn op het bevolkingsregister gebaseerd. Maar Dombos wijst erop dat die aanpak de regering ook veel werk op zou leveren. Voor Ivett Ördög lijkt de zaak onder de nieuwe wet in ieder geval wel hopeloos te zijn. “Ik zal straks moeten accepteren dat wie ik ben op papier niet overeenkomt met het leven dat ik leid”, zegt ze. “Ik zal keer op keer opnieuw uit de kast moeten komen.”

Hongarije kent duidelijke wetgeving over het geven en veranderen van namen: er zijn twee lijsten – één voor vrouwen en één voor mannen – waar elke naam op voor moet komen. Als een naam niet op de lijst voorkomt, dan is het mogelijk om toestemming voor de naam vragen bij het onderzoekscentrum voor linguïstiek van de Hongaarse Academie van Wetenschappen. Daar wordt bepaald of de naam aan een paar belangrijke eigenschappen voldoet, zoals dat de naam duidelijk herkenbaar moet zijn als een mannelijke dan wel een vrouwelijke naam. Geaccepteerde namen worden aan de officiële lijst toegevoegd.

Lees ook:

Orban grijpt de coronacrisis aan om het Hongaarse parlement buitenspel te zetten

De Hongaarse premier Viktor Orban lijkt de coronacrisis aan te grijpen om zijn macht verder uit te breiden. Een wetsvoorstel zet het parlement voor onbepaalde tijd buitenspel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden