reportage

Hondurezen gaan aan het werk in Mexico, zolang ze de VS niet in kunnen

Hondurezen staan in de rij voor de banenmarkt in Tijuana.Beeld Jan-Albert Hootsen

Noord-Mexico kan de migranten op weg naar de VS goed ­gebruiken en geeft ­tijdelijke werkvergunningen uit. ‘We hebben hier dringend mensen nodig in de industrie.’

Het is al een uur of drie ’s middags als een Hondurese jongen drie keer aankondigt dat het vervoer naar de noodopvang klaarstaat. “Iedereen die hier klaar is, kom alsjeblieft met mij mee”, roept hij. Maar bijna niemand van de pakweg tweehonderd mensen in de rij reageert.

Alleen de 28-jarige Francisco Ramos loopt naar het busje. Hij glimlacht. “Ik heb mijn aanvraag ingediend, kijk.” Hij laat een papier zien met daarop zijn gegevens en een overzicht van het werk dat hij zegt te kunnen doen: lasser, chauffeur, schilder. “Ze zeggen dat ik een paar dagen moet wachten voor ik een tijdelijke werkvergunning krijg, dan kan ik aan de slag”, zegt hij opgewekt. “Het maakt me weinig uit wat voor werk ze me geven, zolang ik maar iets kán doen.”

Feria de Trabajo

Voor de ruim zesduizend leden van de Hondurese vluchtelingen­karavaan is het lange wachten begonnen, nadat ze twee weken geleden, na een slopende tocht van zo’n drieduizend kilometer door Mexico, zijn neergestreken in Tijuana, in de Noord-Mexicaanse grensstaat Baja California. Bijna allemaal willen ze naar de Verenigde Staten, hopend op werk, inkomen en een beter leven. 

Ze weten evenwel dat de kans klein is dat ze op korte termijn legaal op Amerikaanse grondgebied zullen worden toegelaten. En zelfs al zou die mogelijkheid er zijn, dan kan het nog een halfjaar duren voor de Amerikaanse autoriteiten een asielaanvraag hebben verwerkt.

De deelstaatregering van Baja California zoekt intussen naar een tijdelijke oplossing voor de Hondurezen. Ze denkt die gevonden te hebben in een zogenoemde ‘Feria de Trabajo’, een banenmarkt. Sinds vorig week sloegen de federale en deelstaat­autoriteiten en lokale bedrijven de handen ineen: het federale Nationaal Migratie-instituut (INM) zorgt voor een versnelde ­procedure om de Hondurezen een tijdelijke werkvergunning in ­Mexico te geven, terwijl tientallen bedrijven vacatures aanbieden via een registratiesysteem van de deelstaatregering.

Witte tent

De Feria heeft een tijdelijk onderkomen gevonden op de binnenplaats van een katholieke hulporganisatie in het noorden van de stad, niet ver van het terrein waar de Hondurezen worden opgevangen. De interesse is groot; dagelijks staat er een lange rij geïnteresseerden voor de witte tent waar de vluchtelingen worden geregistreerd voor een werkvergunning. Daarvoor hebben ze slechts een Hondurees legitimatiebewijs en bewijs van inschrijving in de opvang nodig.

“Er worden op dit moment ongeveer vierduizend banen aangeboden, vooral in assemblagefabrieken”, zegt Nayla Rangel. Namens het ministerie van werk van de deelstaatregering van Baja California coördineert ze de banenmarkt; ze loopt constant heen en weer tussen de medewerkers die Hondurezen registeren en vluchtelingen die vragen hebben over hoe het proces precies werkt.

“Het is werk dat is toegespitst op het onderwijsniveau van de Midden-Amerikanen”, zegt Rangel. “De meesten hebben alleen de middelbare school afgemaakt, dus ze zoeken werk aan de lopende band, in de schoonmaak of in de warenhuizen van fabrieken.”

Arbeiderstekort

Dat soort baantjes zijn er juist in overvloed in Baja California, waar de economie zwaar leunt op goedkope arbeid in de vele honderden assemblagefabrieken, waar producten als televisies en koelkasten voor de Amerikaanse exportmarkt worden gemaakt. Er is al jaren een groeiend tekort op de arbeidsmarkt in het noorden van Mexico, zegt Esther Leyva Portillo van Index Zona Costa BC, een alliantie van assemblage­fabrieken in de regio.

Migranten in een tijdelijke opvang in Tijuana, Mexico.Beeld Reuters

“In zekere zin is de komst van de Hondurezen voor ons gunstig, want we hebben hier dringend mensen nodig in de industrie”, zegt ze, er haastig aan toe voegend dat haar organisatie alleen Hondurezen met een werkvergunning aanneemt. “We willen geen wetten overtreden, dus alles moet via de banenmarkt hier.”

De salarissen van de baantjes zijn bepaald niet hoog; de Hondurezen kunnen rekenen op omgerekend hoogstens 350 euro per maand, met basale sociale zekerheid. Het aantal Midden-Amerikanen dat werk heeft gevonden is vooralsnog ook klein. Volgens Leyva hebben de bij Index aangesloten bedrijven tot afgelopen weekeinde vijftien Hondurezen aangenomen; de rest moet eerst nog een paar dagen wachten op een werkvergunning.

Een groep migranten wordt aan de grens door de Mexicaanse politie gecontroleerd en teruggestuurd naar een opvang, verder weg van de grens met de VS. Beeld Getty Images

Einddoel

Het maakt de Hondurezen hier weinig uit. Ze zeggen liever goedkoop werk te willen verrichten dan maanden zonder geld in het opvangtehuis af te moeten wachten. Een enkeling droomt zelfs voorzichtig van een verblijf in Mexico, mochten ze hier een bestaan kunnen opbouwen.

“Het einddoel is nog steeds de Verenigde Staten, maar als ik een toekomst in Mexico kan vinden, zal ik dat ik zeker overwegen”, zegt de 30-jarige Elwin Cruz. “Ik ben uit Honduras vertrokken omdat ik financieel niet meer voor mijn moeder kon zorgen. Als ik hier genoeg geld kan verdienen om dat doel te bereiken, kan ik misschien ook hier blijven.”

Tweede opvang

De gemeente Tijuana begon vrijdag halsoverkop aan het opzetten van een tweede opvangtehuis voor de Hondurese vluchtelingen, nadat de omstandigheden in het eerste, een sportterrein in het noorden van de stad, onhoudbaar waren geworden. Er was al te weinig ruimte voor de ruim zesduizend Hondurezen, maar het terrein stroomde door hevige regenval ook nog eens volledig onder, waardoor de Midden-Amerikanen vrijdag verkleumd wakker werden in een enorme plas modder. Het tweede opvangtehuis is opgezet in een voormalige nachtclub in het zuiden van de stad. Daar zouden de Hondurezen beter beschermd moeten zijn tegen de elementen.

Lees ook:

De VS zijn vlakbij voor vluchtelingen, maar ook pijnlijk ver weg

De Noord-Mexicaanse grensstad Tijuana is de voorlopige eindhalte van de karavaan Hondurese vluchtelingen op weg naar de Verenigde Staten.

De Mexicaanse vluchtelingenkaravaan lijkt niet te stoppen

Hopend op een beter leven moeten ze 3000 levensgevaarlijke kilometers door Mexico reizen. President Trump dreigt, maar Mexico weet niet hoe de vluchtelingenmars te stoppen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden