Hondje plaatst deurwaarder voor dilemma

Beroepsorganisatie stelt politici voor wetsteksten uit 1838 te vervangen

Een deurwaarder die beslag komt leggen op de spullen van een schuldenaar, bepaalt in grote lijnen zelf wat hij meeneemt en wat hij laat staan. De wet is zo hopeloos achterhaald dat die hem nauwelijks houvast biedt. "Het lijkt misschien een vreemde beweging", zegt voorzitter John Wisseborn van de Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders (KBvG), "maar wij vragen de wetgever dringend om onze macht in te perken."

In 1838 is vastgelegd wat een schuldenaar minimaal mag behouden als de deurwaarder aanklopt. De ratio achter dat lijstje: als een burger helemaal wordt kaalgeplukt is het 'onvermijdelijk gevolg bedelarij, luiheid, ledigheid en uiteindelijk diefstal en doodslag', aldus een jurist uit die tijd. Dat lijstje, gebaseerd op de eerste levensbehoeften van 170 jaar her, staat nog altijd in de wet: bedden, beddegoed, kleding en 'drank en spijs' om dertig dagen van te leven. 'Ambachtslieden' mogen het gereedschap houden waarmee ze de kost verdienen. Dat is het.

Het maakt de taak van een gerechtsdeurwaarder soms bijna onuitvoerbaar, zegt Wisseborn. "Die staat in een huiskamer met een boze meneer, huilende mevrouw en blaffende hond. Hij weet dat hij diep ingrijpt in het leven van die mensen, maar heeft ook een verantwoordelijkheid naar de schuldeiser."

Terwijl de emoties om hem heen hoog oplopen, moet de deurwaarder bepalen wat gaat en wat blijft. Het knuffelhondje van de jongste dochter? Mag blijven. De dure spelcomputer van haar oudere zus? Misschien moest die maar mee. En die blaffende hond? Waarschijnlijk mag die blijven als het een vuilnisbakkenras is, maar wat te doen met een duur exemplaar met stamboom?

"Er zijn schuldeisers die het overlaten aan de deurwaarder om de afweging te maken. Maar sommigen dringen erop aan dat alles wat wettelijk mogelijk is, wordt meegenomen." De KBvG maakte een topvijf van spullen die deurwaarders het vaakst achterlaten, al staat de wet ze toe die mee te nemen: "Gezelschapsdieren, kinderspeelgoed, zaken van persoonlijke aard, potten, pannen, keukengerief en serviesgoed en zaken bestemd voor zorg" ontspringen vaak de dans. Wisseborn: "We hebben behoefte aan vrij gedetailleerde regels. Als je spijs en drank mag houden, is het redelijk dat ook de koelkast en het fornuis blijven. Maar de magnetron?"

In de praktijk geldt het principe dat spullen 'niet bovenmatig' mogen zijn. Een televisie uit 2004 blijft staan, een gloednieuwe flatscreen gaat mee. Net als de peperdure laptop en het designer bankstel. Daar moet de schuldenaar maar goedkopere exemplaren voor in de plaats kopen.

Om het politici makkelijk te maken presenteerde de KBvG gisteren vier kant-en-klare wetsteksten waar ze hun keuze uit kunnen maken. "Als de politieke wil er is, kan de Tweede Kamer er zo een klap op geven", zegt Wisseborn.

Hijzelf is het meest gecharmeerd van de variant die bij beslaglegging onderscheid maakt tussen goed- en kwaadwillenden. "Tegenover mensen die zich al laten bijstaan door de schuldhulpverlening stel je je zachtmoediger op. Tegen mensen die niets willen, mag je hardvochtig zijn. Want die zijn er, hoor. Mensen die lachend de deur opendoen, met de huwelijkse voorwaarden in de hand en claimen dat alles van hun vrouw is."

Beslaglegging en schuldhulpverlening zijn communicerende vaten, zegt Wisseborn. "Beslaglegging is ook een drukmiddel. Er zit niet voor niets vier weken tussen de komst van de deurwaarder en verkoop van de spullen. Vaak komt het daar niet van, bijvoorbeeld als mensen zich voor schuldhulpverlening aanmelden en er snel iets te regelen is. In Rotterdam bijvoorbeeld, kunnen deurwaarders vooraf al via de gemeentelijke kredietbank achterhalen of iemand in een schuldhulpverleningstraject zit. Dan kunnen ze bij de beslaglegging coulanter zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden