Honderdduizenden Brazilianen stoppen met hun studie wegens geldgebrek

Studenten protesteerden vorige week in São Paulo. 'Onderwijs is geen koopwaar', staat op het T-shirt.Beeld Hollandse Hoogte / Zuma Press

Veel studenten moeten in Brazilië hun studie opgeven, want de universiteit is door de aanhoudende crisis te duur. Hun toekomstplannen worden zo in de war geschopt.

Eigenlijk had ze actrice willen worden, maar die droom gaf ze noodgedwongen op omdat ze niet door de selectie van haar beoogde theateropleiding kwam. Noema Vital werkte vervolgens dertien jaar in een laboratorium voor tandprotheses, trouwde, kreeg een zoon en scheidde, om uiteindelijk een studie rechten op te pakken. "De advocatuur trekt me, zo'n proces in een rechtbank is ook een soort toneelstuk", grinnikt ze, "en als de advocatuur niet lukt, kun je met rechten nog zo veel kanten op".

Maar aan Vitals plannen kwam bruusk een eind toen ze haar baan als administratief medewerkster van een benzinestation verloor. Ze kon het collegegeld voor haar opleiding aan de universiteit in Reduto, in het binnenland van het Brazilië, niet meer betalen. Nu is ze 34 en terug bij af.

Vital is daarmee een van de honderdduizenden Brazilianen die hun universitaire opleiding wegens geldgebrek hebben moeten opgeven. In 2017 staakten 170.000 studenten hun studie, aldus het Braziliaanse Instituut voor Geografie en Statistiek (IBGE). De uitval betekent een stijging van bijna 48 procent aan uitvallers ten opzichte van 2016.

Een van de onderzoekers van het IBGE verklaarde in de krant Estadão dat de grote stijging het gevolg is van de werkloosheid die Braziliaanse huishoudens treft door de economische crisis, die Brazilië nu al een jaar of vier in haar greep heeft. De bezuiniging die de regering doorvoert op studieleningen verergert de situatie. In 2014 sloten nog ruim 720.000 studenten een lening af, in 2017 waren dat er nog geen 99.000.

Ongeveer 13,2 miljoen Brazilianen (13 procent van de beroepsbevolking) zijn werkloos. Hoewel de economie weer voorzichtig groeit, daalt de werkloosheid nauwelijks. Het economische herstel dringt nog niet door in de sectoren waar de meeste banen verloren gingen: de industrie en de dienstensector. Veel ondernemers hebben nog te weinig vertrouwen om nieuwe investeringen te doen, zeggen economen.

Stageplek

Een aantal Brazilianen lukt het om met een beurs aan een openbare universiteit te studeren, maar de meesten moeten hun toevlucht nemen tot een privé-universiteit waar ze collegegeld moeten betalen dat ergens tussen de 200 en 500 euro per semester ligt. Vaak betalen ze dat met een baan die ze ernaast hebben, zoals Noema Vital.

Natália Burger (27) uit Petrópolis, een stad met ruim 300.000 inwoners op 69 kilometer van Rio de Janeiro, trof hetzelfde lot. Het architectenbureau waar ze een betaalde stage liep voor haar studie bouwkunde, ontsloeg haar vanwege het gebrek aan opdrachten. Ze was al halverwege haar vijfjarige studie en weet nu niet of ze die ooit kan voltooien. "Mijn moeder helpt me door voor één vak te betalen, maar dat is niet genoeg om de studie binnen vijf jaar af te maken. Ik doe er nog alles aan om een nieuwe stageplek te vinden. Als dat niet lukt, zal ik het over een andere boeg moeten gooien. Ik heb ook niet alle tijd meer. Ik ben al 27", verzucht ze.

Het is in Brazilië geen uitzondering dat mensen op latere leeftijd gaan studeren, juist om financiële redenen. Eerst moet er worden gewerkt en gespaard voor de studie. Maar ook al tijdens de middelbare school wordt een achterstand opgelopen. Bij een onderzoek in 2017 door het Nationale Instituut voor Onderwijsonderzoek bleek dat 28 procent van de scholieren vertraging had opgelopen en dus eigenlijk te oud was om nog op school te zitten. Dat kan te maken hebben met persoonlijke problemen of geldgebrek bij de familie. Soms is er geen school in de buurt die nog plek heeft voor het kind.

Toekomst

En zelfs degenen die met een beurs aan een openbare universiteit studeren, lukt het niet altijd om door te gaan, zoals Adriana Santos (27) in Rio, alleenstaande moeder met drie kinderen en ook zonder werk. Ze moest haar studie letteren aan de Federale Universiteit van Rio de Janeiro staken omdat ze de reiskosten niet meer kon betalen.

Noema Vital heeft de hoop niet opgegeven, ook al ziet het er nu somber uit. "Ik heb een zoon van zes die me nodig heeft, ik ben geen jong ding meer. Het was mijn bedoeling om een carrière op te bouwen om mijn kind een toekomst te geven en samen een goed leven te hebben. Op dit moment sta ik stil, maar ik geloof dat het land vooruit zal gaan, dat ik opnieuw ga werken en dat ik mijn studie ga oppakken om mijn doelstellingen te verwezenlijken."

Lees ook:

Alle schappen in Brazilië zijn leeg – en de bevolking staat erachter

Eind mei legden vrachtwagenchauffeurs het openbare leven in Brazilië plat. Opvallend: ze werden daarin gesteund door de Braziliaanse consument.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden