Homowet staaft fictie biologische afstamming

Homoseksuele en lesbische stellen kunnen waarschijnlijk binnenkort trouwen. Maar in het wetsvoorstel dat dit mogelijk moet maken, kent het kabinet aan de 'sociale' ouders van kinderen in zulke huwelijken minder rechten toe dan aan de biologische ouders.

Femke Halsema en Willemien Ruygrok

De emancipatie van homoseksuele mannen en lesbische vrouwen bereikt een mijlpaal, als het parlement binnenkort instemt met openstelling van het burgerlijk huwelijk voor mensen van gelijk geslacht.

Sinds een aantal jaren konden homoseksuelen (evenals heteroseksuelen) zich al als partners laten registreren. Een dergelijke registratie is tot op grote hoogte te vergelijken met het huwelijk, maar wordt toch vaak afgeschilderd als 'margarinebriefje', minder smakelijk aftreksel van het sinds jaar en dag bestaande 'boterbriefje'. Maar ook met de openstelling van het huwelijk is echte roomboter nog niet voor homoseksuelen weggelegd, tenminste niet als ze kinderen hebben of krijgen.

Als binnen een huwelijk van twee vrouwen een kind wordt geboren dan wordt de partner van de barende moeder niet de 'ouder' van het kind. Bij een huwelijk tussen mensen van verschillend geslacht wordt automatisch aangenomen dat de man de vader is van het kind. Het heterohuwelijk regelt de afstamming tussen man en kind waardoor de man juridisch ouder wordt. Heteroseksuele mannen kunnen ook ongehuwd gemakkelijk juridisch ouder worden. Iedere willekeurige man kan (met toestemming van de vrouw) het kind erkennen. Wel of niet de verwekker, het kind is voor de wet voor eeuwig aan hem verbonden.

Zo mag er pas geadopteerd worden als door de rechter is vastgesteld dat van de biologische ouder 'niets meer is te verwachten'. In de praktijk worden in toenemende mate kinderen in lesbische relaties geboren uit bekende donoren. De donor houdt zich vaak bezig met het kind, dat ook weet van 'de (biologische) vader'. Maar als het voorstel van de regering wet wordt zullen veel lesbische vrouwen hun heil zoeken bij een anonieme donor, van wie namelijk niets meer verwacht hoeft te worden: dat zal juridisch getouwtrek en onzekerheid voor lesbische partners en kind voorkomen. Anders zou de bekende biologische vader een veel sterkere positie krijgen dan in een lesbische relatie gewenst is.

Wij achten toename van anonieme donoren niet in belang van het kind. Dat kan vroeger of later behoefte hebben om te weten wie de biologische ouders zijn, vanwege gezondheidsredenen (erfelijke ziekten) of emotionele belangen. Het is dan ook beter als de donor zonder tussenkomst van de rechter een afstandsverklaring kan tekenen. Dan blijft hij in voorkomende (medische, emotionele) gevallen beschikbaar, zonder dwingende juridische of afstammingsrechtelijke band.

Een tweede bezwaar is dat pas een jaar na de geboorte adoptie door de partner mogelijk wordt. Op de geboorte volgt dus altijd een periode waarin een zwakke rechtspositie tot onzekerheid leidt. Als toekomstige moeder en donor beiden met adoptie instemmen, zou er al voor de geboorte geadopteerd moeten kunnen worden. Het kind heeft dan vanaf het begin twee ouders en weet zich ook beschermd als onverhoopt één van die biologische ouders overlijdt.

Ten derde is in het wetsvoorstel het adopteren van buitenlandse kinderen niet mogelijk. Volgens de regering willen veel landen niet dat 'hun' kinderen worden opgevoed door homoseksuelen. Dit argument houdt echter niet stand. Behalve dat er ook voldoende landen zijn zonder bezwaar hiertegen, houdt het recht op adoptie van buitenlandse kinderen nooit verplichting in voor het herkomstland om hier aan mee te werken: geen autoriteit kan dat land hiertoe dwingen. Het mogelijk maken van interlandelijke adoptie voor homoseksuele paren is dan ook vooral een binnenlandse aangelegenheid van individuele landen, die gelijke behandeling van homoseksuele en heteroseksuele paren voorstaan.

Naar schatting groeien op dit moment ongeveer 20000 kinderen op in homoseksuele relaties. In veel gevallen gaat het om kinderen opgevoed door biologische vader of moeder met homoseksuele partner. Jaarlijks komen daar vele kinderen bij. Soms omdat vader of moeder na jaren worsteling durft te erkennen dat hij of zij homoseksueel is, scheidt en gaat leven met een partner van hetzelfde geslacht. Een toenemend aantal kinderen wordt geboren bij een homoseksueel/lesbisch stel: door donoren, draagmoederschap, eiceldonatie. Dan is er nog de groep kinderen voor wie meerdere volwassenen, bijvoorbeeld twee mannen en twee vrouwen het sociale ouderschap vervullen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden