Homoseksuele asielzoeker wordt voortaan minder intimiderend ondervraagd

Archieffoto van asielzoekers bij aanmeldcentrum Ter Apel. De mensen op de foto komen niet voor in het verhaal. Beeld ANP

Een vluchteling die wil aantonen dat hij homo of bekeerling is, zal door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) voortaan op een andere manier worden ondervraagd. 

Tijdens het verhoor zal een homoseksuele vluchteling voortaan geen persoonlijke vragen meer krijgen over bijvoorbeeld zijn eerste vriendje, maar open vragen over ervaringen. Staatssecretaris Mark Harbers van veiligheid en justitie maakte dat woensdag bekend in een brief aan de Tweede Kamer over deze ‘geloofwaardigheidsbeoordelingen’. 

Asielzoekers die in het land van herkomst vervolging vrezen vanwege hun seksuele voorkeur of geloofsovertuiging, worden aan zo’n beoordeling onderworpen om de juistheid van hun verhaal te controleren.

De beoordelaars van de IND moeten hun werk immers doen in een schemergebied: zij weten dat de asielzoeker vaak geen sluitend bewijs kan leveren dat hij bekeerling, homo-, biseksueel of transgender is, maar alleen een verklaring dat hij of zij tot één van deze groepen hoort is voor de IND ook onvoldoende.

Intimiderend

De ondervraging om vast te stellen of een asielzoeker recht heeft op een verblijfsvergunning, gebeurde tot dusver op een ‘westerse’ manier, schrijft de staatssecretaris. Vragen gingen veelal over het ‘bewustwordingsproces en de zelfacceptatie’ van een vluchteling. Maar zo’n directe, openlijke vraagstelling kan intimiderend overkomen. Voortaan wordt de asielzoeker daarom gevraagd zo open mogelijk te vertellen over zijn of haar beleving van seksualiteit of religie, zodat de beoordelaars een ‘zoveel mogelijk authentiek’ verhaal te horen krijgen.

Volgens een woordvoerder van het ministerie verbetert de beoordeling door de nieuwe manier van vragen stellen. “Nu horen we beter wat iemands innerlijke motief was om te vluchten. Je kunt niet aan iemand zien of hij oprecht christen of homo is.” Aangezien seksuele geaardheid en geloofsovertuiging redenen kunnen zijn om een verblijfsvergunning toe te kennen, kunnen vluchtelingen in de verleiding raken een valse verklaring af te leggen. Dat moet de nieuwe manier van ondervragen ook voorkomen. “We willen de mogelijkheid dat iemand een voorgekookt verhaal vertelt, zo klein mogelijk maken.”

Geen cijfers over aantal vergunningen

Vanwege privacyoverwegingen wordt niet bijgehouden hoeveel asielzoekers een verblijfsvergunning krijgen vanwege hun geloofsovertuiging of geaardheid. De IND kan dan ook geen verwachting uitspreken of de nieuwe methode zal leiden tot meer of minder verblijfsvergunningen voor deze groep vluchtelingen. “Het belangrijkste motief voor deze methode is de beoordeling beter maken. Hij is er niet om per se meer of minder afwijzingen te krijgen”, aldus de woordvoerder.

Het is voor de vluchteling en asieladvocaten niet altijd duidelijk hoe de IND tot zijn asielverklaring komt. Daarom worden daarin voortaan ook de verklaringen van derden over de aanvrager opgenomen, net als eventuele – niet-seksueel getinte – foto’s uit het dagelijks leven van de vluchteling.

Lees ook:

Aparte opvang voor homo's in azc. Goed idee of niet?

De Tweede Kamer heeft een motie aangenomen om kwetsbare vluchtelingen gescheiden op te vangen. Kamerleden Linda Voortman (GroenLinks) en Malik Azmani spreken zich uit over de vraag of er aparte opvang voor homo's in een azc moet komen.

Hoe bewijs je als asielzoeker dat je homo bent?

In 2014 schreef Seada Nourhussen over de Oegandese Babu Semaija. Semaija wil in Nederland blijven, omdat hij zegt dat hij als homoseksueel in Oeganda niet veilig is. Bij de Immigratie- en Na­tu­ra­li­sa­tie­dienst (IND) zeiden ze: een moslim kan geen homo zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden