HOMO SAPIENS

Een van mijn favoriete tv-programma's is 'Waku-Waku', een quiz over de kennis van het dierenrijk, die je als volwassene vermoedelijk alleen ontdekt, als je schoolgaande kinderen hebt. Mijn gunstige oordeel heeft niets te maken met de gasten, die bij mij nauwelijks op enige herkenning stuiten en die, voorzover ik het al kan beoordelen, uit de backbenchers van de media bestaan. Ze hebben wel altijd een sympathiek doel waarnaar de verworven winsten gaan: een lamapark in Uddel, de poezenboot in Duckstad.

ROB SCHOUTEN

Ook zit ik niet op het puntje van mijn stoel voor de teksten die de redactie bij de diverse dierenfilmpjes heeft bedacht en die gaan in de trant van 'Karel kikker is verliefd, wat doet hij als hij zijn vriendinnetje met Pieter ziet, springt hij er bovenop of gaat hij onder een rietpluim zitten kniezen?' Nee, mijn aandacht gaat uitsluitend uit naar de gedragsfilmpjes. Wat blijkt daar namelijk uit? Dat dieren in gegeven omstandigheden altijd stereotiep reageren. Als moeder pelikaan onraad ruikt, bergt zij gauw haar kleintjes in de snavel: sneeuwkonijn gaat om zijn nest te beschermen er altijd met zijn achterwerk tegenaan zitten (deze voorbeelden zijn niet aan de werkelijkheid ontleend). De panelleden moeten raden wat dieren doen, als dit of dat ze overkomt. Er is maar één antwoord mogelijk, al het andere is fout. Zo leer je dat dieren altijd volgens hetzelfde patroon reageren.

Schakel nu door naar 'Zo vader zo dochter', waar het tegendeel wordt gedemonstreerd: gaat uw dochter vlak voor ze dreigt te moeten afwassen naar de wc?' Goede vader geeft het foute antwoord. Klaarblijkelijk valt er over het gedrag van mensen nauwelijks iets voorspelbaars te zeggen. Stel je voor: een automobilist claxonneert naar een voorligger, omdat die niet genoeg opschiet. Stoort de voorligger zich daar niet aan, maakt hij het bekende vingergebaar of komt hij zijn auto uit om het probleem fysiek op te lossen? Er valt niets van te zeggen: de homo sapiens is een onvoorspelbaar en grillig wezen. Zo'n 'Waku-Waku'-uitzending over mensen in plaats van dieren, met steeds maar één antwoord goed, zou een stroom protestbrieven op gang brengen. Alleen op dieren reageert de mens stereotiep: die beschouwt hij als volstrekt geconditioneerde schepsels, die karakter, lafheid, eigenzinnigheid noch impulsiviteit kennen. Het is instructief die gedachte zo duidelijk op televisie bevestigd te zien.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden