Homo's trouwen, laat ze

Dat de hoogste rechter in de VS vorige week het homohuwelijk in bescherming nam, was een klap voor evangelisch Amerika. Maar voor de jongste generatie viel die klap wel mee.

Kom op, ga staan, zing mee!" Dat uit zo'n klein lijf zo'n grote stem kan komen, zal de dominee later grappen. Maar hoe de zangeres van de gospelgroep ook haar best doet, en hoe groot de letters op twee karaoke-schermen ook zijn, meer dan staan en een beetje meewiegen doen de meeste van de zeshonderd kerkgangers niet.

Slechts een enkeling steekt de armen omhoog en laat zien dat we toch echt in een evangelische kerk zijn, een 'megachurch' zelfs, zeker voor New England. Maar in die regio van een handvol deelstaten in het noord-oosten van de Verenigde Staten zijn de meeste mensen blank en van het niet al te gepassioneerde, Noord-Europese type. Levenslust blijkt hier niet uit het volume, maar uit kleine dingen. Het compliment van de groeter aan de deur voor de strooien hoed van een oudere heer die binnenkomt; het bijkletsen met koffie en een muffin in de ruime 'broederschapshal' - waar de net begonnen kerkdienst al op een groot videoscherm te zien is.

Over Bethany Church in Greenland, New Hampshire zou afgelopen zondag een grauwsluier hebben moeten hangen. Het Hooggerechtshof van de VS maakte immers elk homohuwelijk dat wettig in een deelstaat is gesloten, geldig voor de federale overheid. Met homohuwelijken zijn ze in New Hampshire wel vertrouwd, daar werden die vier jaar geleden al toegelaten. Maar de VS als geheel zetten vorige week een flinke stap veder op een weg die veel christenen in de VS, katholieken en evangelischen voorop, verderfelijk vinden.

Ook Bethany Church vindt dat, officieel. Op de website treft de bezoeker een uitgebreid overzicht aan van wat de kerk gelooft, met verwijzing naar de onfeilbare Bijbelteksten waar dat op berust. Hoofdstuk drie: 'Voor de zondeval leefden Adam en Eva in perfecte gemeenschap met de Vader en hadden ze een onbezoedelde relatie met elkaar. Deze huwelijksrelatie werd door God bestempeld als een tussen een man en een vrouw, met de uiting van seksuele intimiteit exclusief binnen de huwelijksrelatie.'

Hooggerechtshof is geen God
Geen speld tussen te krijgen. Maar noch in het gebed van de dominee, noch in de ruim een half uur durende preek daarna (over gierigheid en gulheid) komt het homohuwelijk ook maar zijdelings aan de orde.

"Het is geen onderwerp dat veel ter sprake kwam", weet aspirant-dominee Scott Kearny (27) "Veel andere kerken kiezen er voor om homoseksualiteit als een brandende kwestie te beschouwen, maar voor ons is dat het kennen van en je relatie met de Heer Jezus Christus. Op andere dingen leggen we gewoon minder de nadruk. Maar vergis je niet: we hebben wel ons standpunt."

De dagen ervoor leken vooral politici de rol op zich te nemen van dominees van de natie. President Obama prees het Hooggerechtshof omdat het 'een onrechtvaardigheid heeft rechtgezet'. Hij probeerde de tegenstanders van het homohuwelijk gerust te stellen: "In een kwestie die zo gevoelig ligt als deze, wetend dat Amerikanen wijd uiteenlopende standpunten hebben, gebaseerd op diepgevoelde overtuigingen, is het handhaven van de godsdienstvrijheid in ons land ook van levensbelang. Hoe religieuze instellingen het huwelijk definiëren en sluiten, hebben ze altijd zelf kunnen bepalen. Niets in deze uitspraak - die alleen gaat over burgerlijke huwelijken - verandert dat."

Maar dat is voor velen geen geruststelling. Congreslid Michele Bachmann uit Minnesota trok zich van de scheiding tussen kerk en staat juist weinig aan toen ze zei dat "God altijd het huwelijk zal definiëren. Het Hooggerechtshof is, hoewel het daar misschien anders over denkt, nog niet tot de hoogte van God gestegen."

Nu had Bachmann het makkelijk, analyseerde de grootste krant van haar staat, de Minneapolis Star-Tribune: in haar district moeten de kiezers niets van het homohuwelijk hebben. Een aantal Republikeinse collega's hield zich op de vlakte. Want daar in Minnesota wordt volgende maand het homohuwelijk ingevoerd: in een referendum haalde een verbod erop geen meerderheid.

En dat betekent dat evangelisch theoloog, blogger en schrijver Tony Jones (45) uit Edina in Minnesota eindelijk kan trouwen. Niet met een man, gewoon met de vrouw met wie hij al jaren samenwoont en voor de kerk al lang getrouwd is. Zolang homo's voor de wet niet konden trouwen, wilde hij het ook niet. Want hoewel hij uit dezelfde stroming binnen het christendom komt als Bachmann, is hij er al jaren van overtuigd dat haar verzet op niets gebaseerd is.

"Ik denk dat er manieren zijn voor evangelischen om het homohuwelijk te steunen, en toch trouw te blijven aan hun geloof. Twintig jaar geleden hebben ze zich ook neergelegd bij het toen nieuwe verschijnsel 'scheiding met wederzijds goedvinden'. Ze vonden altijd dat je scheiden moeilijker moest maken, niet makkelijker. Maar ik zie nooit actievoerders bij de rechtbank mensen tegenhouden die op weg zijn naar een scheidingszitting. Op dezelfde manier zouden evangelischen ook kunnen zeggen: ik ben moreel tegen homoseks, maar ik kan zien hoe de maatschappij op dat gebied verandert en nu ga ik me inzetten voor monogamie en trouw in die relaties."

Die ideeën heeft hij niet in zijn eigen jeugd opgedaan. "Ik groeide op in een kerk die tussen algemeen en evangelisch in zat. In vorm was het heel gereformeerd, de voorgangers droegen toga en bef. We hadden een groot koor, een organist die prijzen had gewonnen, de geloofsbelijdenis en het Onze Vader. Maar we namen ook jongeren mee op zomerkamp, waar ze zongen en muziek maakten en hoorden dat ze hun leven aan Jezus moesten wijden."

De dominee van die kerk preekte tegen homoseksualiteit. "Maar tegenwoordig preek ik zelf wel eens in mijn oude kerk, en dan zouden ze toch niet willen dat ik dat deed. Een heleboel van dit soort kerken zou het probleem graag op de lange baan schuiven. Ze hopen maar dat er geen homostel de deur door komt en vraagt om daar te mogen trouwen. Tijdens het referendum hier heeft de rooms-katholieke kerk zich bijvoorbeeld flink ingespannen om een uitslag tegen het homohuwelijk te krijgen. De evangelische kerken zwegen meestal."

Een verandering op theologisch gebied verwacht hij niet. "Dat is met echtscheiding wel gebeurd, maar dat was omdat zoveel evangelische voorgangers zelf gescheiden zijn. De enige manier voor hen om op die preekstoel te mogen blijven, was hun theologie bij te stellen. Misschien dat je hier en daar een voorganger zult krijgen die uit de kast komt en zegt: ik ben homo, en hier is mijn theologie die zegt dat ik toch evangelisch kan zijn. Maar scheiden komt natuurlijk veel vaker voor."

Generatiekwestie
De theologie mag dan hetzelfde blijven, de evangelischen zelf veranderen wel geleidelijk. Volgens een peiling van het Pew instituut van afgelopen maart is een kleine meerderheid van de Amerikanen nu voor het homohuwelijk. Datzelfde geldt voor gewone protestanten en katholieken. Bij de blanke evangelischen en bij de daarmee vergelijkbare zwarte kerken is het één op vier. Maar dat is wel een verdubbeling ten opzichte van twee jaar geleden.

Dat is vooral een generatiekwestie, zegt Jones. De nieuwe generatie evangelischen denkt niet anders over God of de Bijbel, maar gaat met andere mensen om.

Klopt, zeggen Casey en Rick Knight - 23 en 22 jaar en getrouwd - na de dienst in Bethany Church druk bezig felrode T-shirts te verkopen voor vermaak/zendingsactiviteiten op het vlakbijgelegen strand. En gevraagd naar hun gedachten bij de uitspraak van het Hooggerechtshof vertonen ze niets van de zekerheid die de website van hun kerk kenmerkt.

Rick: "De Bijbel is er duidelijk over. Dus ik ben er niet voor. Maar ik heb vrienden die homo zijn, en dat vind ik best. Het staat de vriendschap niet in de weg, het is net zoiets als dat sommigen van hen niet in God geloven. Je hebt het er niet zo vaak over, het is gewoon iets wat je van elkaar weet." Om die reden twijfelt hij, wat hij er precies van moet vinden. "Ik ben er in elk geval niet extreem tegen gekant."

Casey zegt het nieuws over de uitspraak van het hof niet echt gevolgd te hebben. Maar ze heeft een praktisch argument waardoor het homohuwelijk misschien toch beter legaal kan zijn: "Homostellen kunnen ook kinderen hebben - niet per se gay - en die hebben er misschien last van als hun ouders niet mogen trouwen. Die worden dan vaker gepest op school."

Rick: "Een kwestie van gelijke rechten voor alle kinderen eigenlijk."

De logische volgende stap zou zijn, dat Bethany Church met hun generatie meebeweegt en de theologische teugels laat vieren. Maar daar is het echtpaar Knight zelf helemaal niet voor. Casey: "Ik heb vroeger in Massachusetts gewoond, daar had je kerken die zich op hun website heel nadrukkelijk openstelden voor mensen van alle seksuele voorkeuren. Ik ben blij dat dat hier niet zo is, daar zou ik me toch niet prettig bij voelen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden