Homo’s taboe op scholen

300 mensen liepen mee in de gay pride in de Letse hoofdstad Riga op 16 mei, 2009. (FOTO ROMAN KOKSAROV, AP) Beeld AP

Litouwen verbiedt voorlichting over homoseksualiteit aan kinderen.

Op Litouwse scholen mag niet meer over homoseksualiteit gepraat worden. Het Litouwse parlement heeft dinsdag ingestemd met een wet die verbiedt informatie over homoseksualiteit, biseksualiteit en polygamie te verspreiden. Die zou schadelijk zijn voor de geestelijke en zedelijke ontwikkeling van kinderen. Ook informatie over paranormale verschijnselen, hypnose en slechte eetgewoonten is nu verboden. Deze zou schade toebrengen aan de waarden van het gezin.

Litouwen heeft de vijandelijkste houding ten opzichte van homo’s van alle landen in de Europese Unie, gaf vorig jaar de toenmalige Litouwse minister van buitenlandse zaken Vaitiekunas al volmondig toe tegenover het Europese parlement dat vragen had gesteld. Dat was nog voor er sprake was van deze wet.

President Adamkus, die vorige week aftrad, is tegenstander van de censuur op voorlichting over homoseksualiteit op scholen. Hij hield de wet vorige maand ternauwernood tegen. Toen stemden in het parlement van 141 zetels 67 parlementariërs voor de wet, drie tegen en vier onthielden zich van stemming. De president weigerde de wet te bekrachtigen. Overigens gebruikte hij toen niet het argument dat hij opkwam voor de homorechten. Hij zei dat niet precies was geformuleerd wat onder ’schadelijk’ moest worden verstaan. Dat werd uitgelegd als een manier om zich na nationale en internationale kritiek uit de situatie te redden zonder voortaan als homo-vriend door het leven te gaan.

Dinsdag stemden de parlementsleden Adamkus’ veto met 87 tegen 6 stemmen alsnog weg. 48 parlementariërs onthielden zich van stemming of waren afwezig. De wet wordt van kracht zodra de nieuwe president, oud-eurocommissaris Dalia Grybauskaite, haar handtekening heeft gezet. Zij is verplicht dit binnen drie dagen te doen.

De Europese Unie tobt met de rechten voor homo’s. Om discriminatie tegen te gaan werden er in 2000 twee belangrijke Europese richtlijnen uitgevaardigd. Een tegen discriminatie op grond van ras of etnische achtergrond, de ander om discriminatie op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Maar door de inhoud van de twee richtlijnen is er een soort hiërarchie ontstaan. Discriminatie op grond van ras of etnische achtergrond is verboden op een groter aantal terreinen, inclusief onderwijs, huisvesting, diensten en sociale veiligheid, dan discriminatie op grond van godsdienst, seksuele geaardheid, handicap of leeftijd. Dat laatste is namelijk alleen verboden op de werkvloer en bij sollicitaties.

Juridisch is het ingewikkeld of dan op het vlak van scholing en huisvesting homo’s en gehandicapten wél gediscrimineerd mogen worden. Er is ook nog zoiets als het Handvest van Grondrechten van de Europese Unie, waarin duidelijk staat dat „elke discriminatie, met name op grond van geslacht, ras, kleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuigingen, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, een handicap, leeftijd of seksuele geaardheid verboden is”. Het Europees Hof in Luxemburg verwijst geregeld naar dit Handvest. Maar het is pas bindend als het Verdrag van Lissabon in werking treedt, waar het als bijlage is aangehecht.

Om elk misverstand over de rechtsongelijkheid tegen te gaan, stelde in april het Europees Parlement zich in meerderheid achter een voorstel van de Nederlandse GroenLinks-europarlementariër Kathalijne Buitenweg. Volgens het plan moet discriminatie op grond van godsdienst, leeftijd, handicap of seksuele voorkeur ook buiten de arbeidsmarkt worden verboden. Het is een eerste stap. Het voorstel moet nu worden goedgekeurd door de lidstaten. Of dat snel lukt is de vraag. Want in heel wat landen, niet alleen in Litouwen, zijn er bezwaren. Aan de huidige voorzitter Zweden zal het niet liggen. Dat land is voor, en zal er zeker aan trekken.

Maar pas als uit dat hele proces een richtlijn rolt, is de ongelijkheid weg. Zo’n richtlijn moeten alle Europese lidstaten verplicht inpassen in hun wetgeving. Of dit het spreekverbod over homoseksualiteit op scholen in Litouwen verhindert, is weer een andere kwestie. Henrikas Mickevicius, hoofd van een Litouws mensenrechteninstituut, gaat het misschien over een andere boeg dan de discriminatie gooien. „In ieder geval hebben we het hier over een inperking van de vrijheid van meningsuiting”, zei hij tegen persbureau Reuters.

De Litouwse minister van buitenlandse zaken Vaitiekunas zei vorig jaar dat regels alleen de situatie niet kunnen veranderen. Het is iets, zo dacht hij, waar een generatie overheen gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden