'Holocaust niet te breed herdenken'

namen | Het Holocaust-monument sluit duizenden slachtoffers buiten, vindt historicus Richard van de Velde.

Het lijkt net alsof er twee Holocausts zijn, zegt historicus Richard van de Velde: een op de Joden, Sinti en Roma en een op de overige slachtoffers.


"Ik steun een namenmonument voor Nederlandse Holocaustslachtoffers, maar dan wel voor iedereen", zegt hij. "Duizenden slachtoffers, zoals Jehovah's getuigen, vrijmetselaars, communisten, homoseksuelen en gehandicapten worden door het Auschwitz Comité miskend." Hij noemt het onderscheid tussen verschillende soorten slachtoffers 'beschamend'.


Onzin, vindt voorzitter Jacques Grishaver van het Auschwitz Comité. "Weet u waar de Holocaust over gaat?" verzucht hij op de vraag waarom alleen de namen van 102.000 Joden, Sinti en Roma zonder graf op het monument komen te staan. "Die gaat alléén over de vervolging van Joden, Sinti en Roma. Mensen die vervolgd werden om wie ze waren, niet om wat ze deden. In Nederland werden homo's en gehandicapten niet vervolgd. Natuurlijk hebben we compassie met andere slachtoffers. Maar het is belangrijk om niet alles op een hoop te gooien."


Dat ook Jehovah's in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's werden gedeporteerd, erkent Grishaver direct. Maar waar zij zich met een papier van de nazi's konden bekeren om vervolging te voorkomen, vonden bekeerde Joden alsnog de dood. Zoals Edith Stein, een Joodse vrouw die al jong katholiek werd. "Zij is vermoord om wie ze was, niet om wat ze deed."


Voor die afweging heeft Johannes Houwink ten Cate wel 'een beetje begrip'. "Je moet ergens een grens trekken", zegt de hoogleraar holocaust- en genocidestudie aan de Universiteit van Amsterdam. Natuurlijk zijn er naast Joden, Sinti en Roma veel andere slachtoffers van de oorlog. "Zoals de mannen van de koopvaardij, die onder geallieerde vlag voeren en zijn getorpedeerd."


Daarnaast noemt hij slachtoffers van jappenkampen en psychiatrisch patiënten. Als je die allemaal op één hoop gooit, komt de specificiteit van de Holocaust in het gedrang, vindt hij. "Dat is onbarmhartig voor de nabestaanden."


Het Nationaal Monument op de Dam laat zien hoe het niet moet, zegt Houwink ten Cate. "Je ziet alleen maar sterke mannen op weg naar een betere wereld. Dat gaat uit van het onzalige idee dat iedereen slachtoffer is."


Jehovah's getuigen hebben er best begrip voor dat de namen van 'hun' slactoffers niet op het monument komen, zegt woordvoerder Ruben van den Heuvel. "Als dit monument alleen voor Joden, Sinti en Roma is bedoeld, moeten wij er zeker niet op. Als mensen maar niet denken dat dit monument voor álle oorlogsslachtoffers is. Dan mogen de namen van Jehovah's getuigen niet ontbreken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden