Hollywood

Sylvain Ephimenco (Jorgen Caris)

Ik heb me heel vaak afgevraagd waar mijn fascinatie voor de man vandaan kwam. Regelmatig nam ik me voor om een stukje over het lot dat Michail Chodorkovski treft te schrijven.

En elke poging strandde telkens weer na een paar zinnen. Misschien omdat zijn zaak te gecompliceerd is, of juist omdat het onrecht dat hem wordt aangedaan moeilijk is te bevatten. Blijft over de fascinatie. Wellicht stroomt nog door mijn lijf dat Russische bloed dat ik van mijn grootvader heb geërfd. Toen hij nog leefde probeerde ik hem meer dan eens wat verhaaltjes over zijn geboorteland te ontfutselen maar Vassili Efimenko was een koppig man en ’njet’ zijn favoriete parool.

Hij had tijdens de revolutie de deur dichtgetrokken en was naar Frankrijk gevlucht. Maar met die vlucht leken ook zijn herinneringen te zijn verdampt. Hij weigerde mijn vader ook maar een woord Russisch te leren en klampte zich aan zijn gebrekkige Frans vast als een drenkeling aan een stuk hout. Spraakzaam in zijn aangenomen taal, die hij met een zwaar accent uitsprak, is hij nooit geweest.

Hij had al zijn schepen achter zich verbrand en weigerde ook maar een ogenblik een blik achterwaarts te werpen. In de jaren dertig ondernam zijn broer een poging om met hem in contact te komen. Hij sloeg deze koeltjes af. Het verhaal gaat dat die broer een lage politieke functie bekleedde in de Sovjet-Unie. Ik heb wel eens een vergeelde foto van mijn grootvader in zijn jonge jaren gezien.

Frappant is een zekere gelijkenis met Michail Chodorkovski: jukbenen, neus. En misschien herken ik ook iets van mezelf in het gezicht van de man die Vladimir Poetin tot het laatste botje wil breken. De tragedie van Chodorkovski had door Dostojevski of Solzjenitsyn geschreven kunnen zijn: schuld en boete. Hoewel de schuld niet vaststaat en de boete onmenselijk zwaar leek. Zeker als men de afgrijselijke omstandigheden in beschouwing neemt waarin Michail Chodorkovski al jaren wordt gedetineerd. Gisteren multimiljardair en nu een vaal spook in Siberië. Dat deze beroemde politiek gevangene nog niet is gebroken en alleen al door zijn detentie een symbool van verzet is geworden, moet Tsaar Poetin tot woede drijven. En dat is misschien het meest fascinerend van dit drama: de onbegrensde wraakzucht van een potentaat die zijn opponenten het liefst voor het leven opsluit, vergiftigt of laat vermoorden.

Het verhaal zou in een cinematografisch epos het best tot zijn recht komen. Maar Hollywood ligt het liefst aan de voet van de bad guy. Een paar weken geleden, in Sint-Petersburg tijdens een benefietavond voor kankerpatiënten, betrad Vladimir het podium om een liedje te zingen. Hij kreeg na afloop een staande ovatie van de sterren die in de zaal aanwezig waren: Sharon Stone, Kevin Costner, Monica Belucci, Goldie Hawn, Kurt Russell, Mickey Rourke, Alain Delon en Gerard Depardieu. Het waren wat mij betreft de weerzinwekkendste beelden van het jaar 2010.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden