Holleeder is meedogenloos

Willem Holleeder is als een spin. De 47-jarige top-crimineel is meedogenloos charmant en gewelddadig. Geduldig weeft hij het web waarin hij zijn prooi zal verslinden. En zelden maakt hij fouten, blijkt uit de criminele loopbaan die al begon op het schoolplein.

Willem Holleeder woont als jochie in de Eerste Egelantiersdwarsstraat in de Jordaan. Op het schoolplein van de mavo aan de het Frederik Hendrikplantsoen terroriseert hij andere leerlingen. Met de één jaar oudere Cor van Hout vormt Wimpie een spijkerhard koppel. Het opdrukken heeft ze een afgetraind lijf opgeleverd. De vader van vriendje Cor heeft weinig zicht op de 'incasso-projecten' van de twee. Hij zit vaak in de bajes voor kleine vergrijpen.

Wim Holleeder komt uit een ander nest, een milieu van sporten en werken. Zijn vader Willem senior is na de oorlog zelfs een gevierd wielrenner. Als Willem junior de eerste forse schreden op het criminele pad zet, heeft vader een gewone betrekking bij Hoppe jenever, die al zijn tijd opslokt.

Op het schoolplein ontwikkelen Van Hout en Holleeder hun angstaanjagende rollenspel. Bij het horen van Willems bijnaam 'De Neus' wordt gesidderd. Hij doet zich voor als onberekenbaar, een mannetje dat je te vriend moet houden. Hij zorgt ervoor dat er een conflict ontstaat. Cor komt bemiddelen, maar staat niet in voor zijn vriend als niet betaald wordt. Om de geweldadige reputatie levend te houden, wordt zo nu en dan daadwerkelijk iemand in elkaar geslagen.

De succes-formule van het schoolplein houdt Holleeder voor de rest van zijn misdadige loopbaan als handelsmerk. Of het nu gaat om het uit panden jagen van krakers, het ontvoeren van Heineken en zijn chauffeur, de methode blijft werken. Holleeder kent alle ins en outs van de angst-criminaliteit zelfs zo goed, dat na verloop van tijd alle rollen zelf gaat spelen. Zo wordt hij voor zijn 'vriend en zakenpartner' Willem Endstra beschermer en afperser in dezelfde gedaante. Tot deze in 2004 voor zijn kantoor wordt doodgeschoten.

In het door misdaadverslaggever Peter R. de Vries opgetekende verhaal over de Heineken-ontvoering, gaat Cor van Hout uitvoerig in op Holleeders verhouding met de bier-magnaat. Vader Holleeder werkt inmiddels voor het Heinekenconcern dat Hoppe heeft opgekocht. Hij neemt zijn zoon en diens vriend Cor van Hout wel eens mee naar de garage van de brouwerij aan de Ruysdaelkade in Amsterdam. Vader Wim gaat daar onder de douche, omdat ze die thuis niet hebben. In de garage vergapen de jongens zich aan de limousine van Alfred Heineken. ,,Dat was destijds een prachtige groene Mercedes 350 SE, gepantserd en wel. Als er niemand van het garagepersoneel in de buurt was, kropen Wim en ik wel eens stiekem even achter het stuur en speelden dan met de instrumenten en de knopjes. We voelden de zware deuren, hoe die open en dicht gingen en we spraken erover dat de chauffeur maar bofte: de hele dag in zo'n machtige auto rijden en er nog voor betaald krijgen ook.“

In 1983 zal Willem Holleeder samen met Cor Van Hout en nog drie anderen, Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer kidnappen voordat ze in hun auto wegrijden. Holleeder en Van Hout bezitten dan inmiddels eenzelfde type Mercedes als hun doelwit Heineken.

De ontvoering legt achteraf gezien de sterke en zwakke kanten van de meedogenloze crimineel Holleeder bloot. De keuze voor Heineken en niet voor Philips-topman Wisse Dekker of Albert Heijn wordt niet ingegeven door strategische motieven. Zijn vader is aan de kant gezet door het concern. Terwijl de firma zijn lust en leven was. Willem senior raakt aan de drank. De pas 25-jarige Willem zint op wraak. Zijn hard werkende vader werd zijn bestaan ontnomen en niemand - juist Heineken niet - stak een hand uit.

En ze willen gewoon makkelijk rijk worden, natuurlijk.

Holleeder is echter niet degene die de leiding heeft. Hij toont zich een superknecht van Van Hout. Hij gaat door het vuur voor zijn bloedgabber, die een verhouding heeft met zijn zuster. Die bevalt tijdens de voorbereidingen van een dochter, Francis, genoemd naar de derde ontvoerder Frans Meijer. Holleeder is stil, neemt geen intitiatief. De leiding berust bij Van Hout, die 'Flipper' wordt genoemd naar zijn passie voor flipperen. Frans Meijer - 'Stekel', vanwege zijn gekortwiekte haar - is tweede man. Hij construeert een magistraal verborgen plek in de Amsterdamse haven om Heineken en zijn chauffeur vast te houden. Jan Boelaard, 'De Poes', is de vierde. Het hulpje is Martin Erkamps, halfbroer van Van Hout en 'Remmetje' genoemd omdat hij de boel nogal eens ophoudt.

Andere aspecten van Holleeders karakter helpen de kidnap-operatie 'Rolls Royce' enorm. Hij voert opdrachten zonder spektakel uit. Weet met zijn charme mensen leveranties te laten doen, waar ze zich nooit aan zouden bezondigen. En vooral: Holleeder blijft ijskoud. Ook als het mis dreigt te gaan, zoals bij het meenemen van Heineken en Doderer. Holleeder laat op geen enkel ogenblik emoties zien.

Er is ook paniek. Van Hout en Holleeder zijn op de vlucht in het Caribisch gebied. Op Sint Maarten worden ze opgejaagd. Voor het eerst zijn ze op elkaar aangewezen. Er is niemand die ze kunnen uitspelen of intimideren, zoals op het schoolplein. Holleeders door revanche ingegeven keuze voor Heineken werkt averechts. Het biermerk en zijn naamdrager zijn geliefder dan zij. De bevolking heeft niets op met dit uitschot. Holleeder wekt op foto's op de vliegtuigtrap terug naar Europa de indruk voor het eerst in zijn leven blij te zijn dat hij in handen justitie is gevallen.

Eenmaal terug in de gevangenis herstelt Holleeder zich weer. Zij psychopathische trekken komen opnieuw tot bloei. Medegedetineerden en bewakers weet hij voor zich te winnen. Als een spin wikkelt hij ze in met zijn draad. Als hij de situatie rijp vindt, haalt hij de draad aan. Hij laat vieren of pakt zijn inmiddels machteloos ingepakte slachtoffer hard aan.

Wat ook weer terugkeert, is zijn tactiek van afwachten. In de voorbereidingen van de ontvoering heeft hij volgens Cor van Hout zelden of nooit eerst het woord genomen. Holleeder laat de andere kletsen. Aan het eind kiest hij de kant van sterkste. Althans, dat valt op te maken uit publicaties en observaties. Er is door justitie nooit een psychologisch onderzoek gedaan naar de geestesvermogens van Holleeder. Ook niet toen hij als 29-jarige onbewogen voor de rechter zat, en die het niet nodig vond Holleeder naar het Pieter Baan Centrum te sturen.

De amper zes van de elf jaar die hij en Van Hout voor de ontvoering uitzitten, brengen Holleeder niet tot inkeer. Na zijn vrijlating ze verder waar ze gebleven waren. Een deel van het losgeld is nooit gevonden. Ze bedenken een plan voor een spectaculaire overval op de bloemenveiling in Aalsmeer. De politie komt erachter. De recherche zit Holleeder sindsdien op de huid.

Tijdens de IRT-enquête worden de Heineken-ontvoerders genoemd als een van de zestien criminele bendes die de macht op de Amsterdamse wallen proberen over te nemen. Ze storten zich met overgave op het red light-district, waar ze in onroerend goed en de seksindustrie gaan. Ze worden mede-eigenaar van Casa Rosso, waarop het concern van Heineken in het sekspaleis direct de bierpomp dichtdraait.

De zucht naar geld en macht is bij Holleeder niet meer te stuiten. Het vastgoed- en prostitutieavontuur is linke business. Dat blijkt wel als Van Hout tot 4,5 jaar cel wordt veroordeeld in het zogenaamde City Peaks-onderzoek naar dubieuze praktijken op de Wallen.

In die periode krijgen de oude vrienden ruzie. Waarover is onduidelijk. Beweerd wordt dat Holleeder ziet dat Van Hout verzwakt is en daarom kiest voor een andere top-crimineel als partner: John Mieremet, die net als Van Hout later wordt doodgeschoten. Ondertussen bekruipt Holleeder vastgoed-magnaat Endstra met zijn beproefde spin-methode. Endstra beschrijft in aantekeningen die na zijn liquidatie zijn gevonden hoe Holleeder hem mishandelt, bedreigt en miljoenen afperst. Holleeder zou die miljoenen investeren in drugshandel, die gedreven wordt door de Hells Angels, waar hij kind aan huis is.

Endstra is wanhopig. Hij is door Holleeder ingekapseld. Bij de politie vertelt hij over de gruwelpraktijken. De zakenman durft geen aangifte te doen, omdat hij het gevoel heeft dat de politie naar de onderwereld lekt. Als Endstra op 17 mei vorig jaar wordt doorzeefd met kogels, wordt gewezen naar Holleeder. Die zou het gerucht ter ore zijn gekomen dat Endstra hem wilde opblazen als hij weer een bezoekje bracht aan het Angels-clubhuis. Angels-president Big Willem zou hij daarvoor hebben benaderd.

Holleeder heeft zich sindsdien koest gehouden. Slechts een enkele keer ziet hij zich gedwongen in de openbaarheid te komen. Zijn rijbewijs wordt afgenomen omdat hij bij herhaling te hard heeft gereden. Voor de rechter beweert Holleeder dat hij toch niet op zijn scooter kan blijven rijden. Dat is - gezien zijn reputatie en al die afrekeningen de laatste tijd - onverantwoord. Bovendien, hoe kan hij zaken afhandelen als hij niet persoonlijk naar zijn relaties toe kan gaan? Met zijn ontwapenende logica krijgt hij zijn rijbewijs terug en mag Holleeder weer achter het stuur van zijn gepantserde Mercedes. In die auto is hij maandag door een arrestatieteam klemgereden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden