Hollandse poolkaas is hip in Stockholm

Rotterdammer succesvol met Goudse kaas van boven de poolcirkel

JOKKMOKK, ZWEDEN - "Eigenlijk ben ik helemaal geen boer. Ik ben geboren op de Binnenweg in Rotterdam," zegt Hans de Waard. De ex-jazzmusicus vertrok elf jaar geleden naar Noord-Zweden en is tegenwoordig een van de succesvolste kaasboeren van het land. En dat in een gebied waar het moeilijk boeren is: boven de poolcirkel. De Waard zelf (47) noemt zijn Goudse boerenkaas 'niks bijzonders'. Maar zijn product is in heel Zweden beroemd. In Stockholm serveren hippe restaurants zijn boerenkaas.

Elf jaar geleden vertrok De Waard naar Zweeds Lapland. Hij kocht een camping, een groot huis en een flink stuk berkenbos in Skabram, een gehucht buiten Jokkmokk, net boven de poolcirkel.

In dit gebied wonen zo weinig mensen dat de Europese statistici in 1995, toen Zweden toetrad tot de EU, het aantal inwoners naar nul afrondden. Dat gebeurt nu niet meer, maar de regio is nog dunner bevolkt dan toen; Jokkmokk telt maar 0,3 mensen per vierkante kilometer. Ter vergelijking: op Schiermonnikoog, het dunst bevolkte gebied in Nederland, wonen 21 mensen per vierkante kilometer.

De gemeente Jokkmokk werft daarom de laatste jaren nieuwe inwoners in onder meer Duitsland, Polen en Nederland. Veel van die nieuwkomers zijn al weer vertrokken, want ondanks de beloften van de gemeente zijn er weinig banen in dit gebied.

"We hebben een extreem klimaat, met temperaturen van min veertig in de winter en plus dertig in de zomer," zegt De Waard. Bovendien is de grond arm en zijn weilanden schaars. De Nederlandse musicus bouwde niet alleen een stal en een kaasmakerij, maar liet ook bos wegkappen, en legde wegen, paden en weilanden aan.

"We gaan naar de koetjes", springt De Waard op als de thee is opgedronken. Koetjes in het juiste woord, want het blijken mini-koeien te zijn, klein, robuust en zonder horens. De Waard houdt fjällko, een oud Zweeds ras van bergkoeien, bijna verdwenen. "Ze kunnen overleven op magere grond in het noordelijke klimaat. Ze geven niet veel melk, maar die is wel heel rijk en vet. Door de melk rauw te verwerken, blijven de fijne aroma's behouden en kunnen we een lekkere kaas maken," vertelt hij terwijl hij zijn twaalf koeien in groepjes naar binnen loodst voor het melken. Sommige dieren dragen een bustehouder van een grof net met een dikke krant, zodat de uiers warm blijven.

Hans de Waard had nog nooit een koe gemolken en leerde dat van een Zweedse boer. 'Melken is makkelijk te leren. Maar al het andere is moeilijker." Vijf jaar geleden begon hij met het maken van kaas, tegenwoordig komen vrachtwagens uit Stockholm, duizend kilometer zuidelijker, om zijn kaas op te halen. Het Zweedse nationale team van koks wint regelmatig prijzen met gerechten waarin zijn poolkaas is verwerkt.

Met subsidie van de provincie en van het Europese Landbouwfonds kocht De Waard dit voorjaar er een boerderij bij in een gehucht 40 kilometer verderop, waar een Fries echtpaar voor hem nog eens 30 bergkoeien gaat houden. Een ander Nederlands echtpaar doet nu de camping. En op zijn eigen boerderij heeft hij een Zweedse vrouw in dienst die helpt met het melken. Daarmee is hij een van de grotere werkgevers van de gemeente.

De Waard gaat zich volledig op het kaasmaken richten. Nou ja, volledig. Sinds kort staat zijn contrabas weer in de woonkamer. Hij doet er ook nog optredens bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden