Hollandse Famke redt nieuwe Bondfilm

GOLDENEYE Regie: Martin Campbell. Met: Pierce Brosnan, Izabella Scorupco, Famke Janssen, Sean Bean. Te zien: in 92 bioscopen.

MARK DUURSMA

'GoldenEye' is slechts indirect verbonden met Ian Fleming, de geestelijke vader van James Bond. Fleming noemde zijn huis op Jamaica naar een roman van Carson McCullers, 'Reflections in a golden eye'. De naar het huis vernoemde film werd geschreven door Jeffrey Caine en Bruce Feirstein, naar een verhaal van Michael France. Hoewel de titelsequentie, cruciaal onderdeel van elke Bond-film, de val van het communisme verbeeldt, zagen de schrijvers toch kans om een hoop foute Russen hun film binnen te smokkelen. De Russen zijn dood, leve de Russen.

De makers roepen dan wel trots dat de nieuwe Bond is aangepast aan de veranderde politieke verhoudingen, in de praktijk blijkt daar weinig van. Bond bestrijdt anno 1995 een voormalige collega uit de geheime dienst die er met een satellietwapen vandoor wil gaan. De schurk wordt echter geholpen door de Russische mafia, die op haar beurt nauwe banden onderhoudt met de Russische politiek. Dus zijn we terug bij af: terwijl de laatste seconden dreigend wegtikken, redt 007 de vrije wereld van de ondergang.

Voor het zover is, heeft Bond de halve wereld afgereisd en de nodige transportmiddelen beproefd. Nog vóór de titelsong van Tina Turner pikt hij in Rusland tijdens een vrije val een vliegtuigje op. Met Xenia doet hij een wedstrijdje scheuren in sportwagens boven Monte Carlo, met een tank rijdt hij St. Petersburg aan gort en zelfs een gepantserde trein blijkt niet stevig genoeg. De opening speelt zich af in Siberië, de finale in Cuba, maar het gros van de scènes werd opgenomen tussen nagebouwde locaties op een verlaten vliegveld in Engeland. Daar kon het hele zaakje tenminste in alle rust worden opgeblazen.

Veel is vertrouwd in de nieuwe Bond, maar het meest essentiële is verdwenen. De kenmerkende tongue-in-cheek humor, die volgens sommige liefhebbers door Roger Moore wel erg ver werd doorgevoerd en door Timothy Dalton al iets werd teruggedraaid, is bij nieuwkomer Pierce Brosnan ver te zoeken. De Ierse acteur, vooral bekend van mini-series en in 1986 ook al voor de rol gevraagd, mist de ironie die elke Bond-vertolking compleet maakt. Uiterlijk voldoet Brosnan uitstekend: hij oogt als een gentleman, smoking en trainingspak zitten hem als gegoten. Het probleem is zijn uitstraling: kleur- en humorloos. En zijn auto: de superBrit rijdt in een BMW.

Even lijkt het alsof Bonds houding tegenover het andere geslacht is aangepast aan nieuwe waarden en normen. Noodgewongen, want 'M' wordt voor het eerst gespeeld door een vrouw (Judi Dench), die Bond dan ook prompt uitmaakt voor sexist, misogynist dinosaur. Ook de bevallige compagnon (Izabella Scorupco) gaat niet langer gekleed in schaars textiel, maar draagt de hele film een zedig grijs vestje. Ter compensatie is er echter de nieuwe Miss Moneypenny, die James koket vertelt dat hij als straf voor zijn seksuele toespelingen maar eens iets moet waarmaken. De verbale dubbelzinnigheden zijn heel wat ranziger dan tot nog toe gebruikelijk was.

Wie niet voor 'Q' en zijn geheime wapens of andere vertrouwde ingrediënten naar de nieuwe Bond gaat, gaat op z'n minst voor de actie en de stunts. Zelfs die vallen tegen. In de strijd om meest spectaculaire stunts en ontploffingen loopt 'GoldenEye' een paar jaar achter bij recente actiefilms als 'True lies' en 'Diehard with a vengeance'. Vergeleken met wat daar te zien is, maakt de nieuwe Bond een aandoenlijke en amateuristische indruk. Soms lijkt het alsof de afdeling special effects uit nostalgische overwegingen de jaren zeventig in herinnering brengt, bijvoorbeeld als Bond met tank door een suf muurtje heenrijdt.

Al met al komt de nieuwe Bond er niet best vanaf. Het subtiele seksisme is vervangen door grove toespelingen, de held is een humorloze ijdeltuit, het meest geheime wapen is een ontploffende pen, de actiescènes zijn kneuterig en Tuschinski 1 kan er ook al niet meer vanaf. Als het spektakel en de ironie zijn verdwenen, wat maakt Bond dan nog bijzonder? Wie had ooit gedacht dat een Hollands fotomodel James Bond moest redden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden