Hollands glorie achterstevoren

KAAPSTAD - Wie dezer dagen naar het museum in het voormalige koloniale stadhuis in het Zuid-Afrikaanse Kaapstad gaat om de vermaarde collectie zeventiende-eeuwse Hollandse meesters te bewonderen, komt van een koude kermis thuis. Alleen op de ansichtkaarten in het rekje bij de ingang zijn de beroemde schilderijen te bekijken. De doeken zelf, waaronder werken van Frans Hals, Jan Steen en Jacob van Ruysdael hangen twee maanden lang omgekeerd aan de muur, zodat bezoekers slechts de achterkanten zien.

Het is een idee van gastcurator Andrew Lamprecht, die in het dagelijks leven kunsttheorie doceert aan de universiteit van Kaapstad. ,,Ik wil zien hoe mensen reageren als je hun verwachtingen teleurstelt'', vertelt Lamprecht, drentelend door het museum met een veertigtal kunstliefhebbers in zijn kielzog. De Zuid-Afrikaanse kunsttheoreticus -kalend, op gympjes- stopt af en toe bij een achterkant om iets aan te wijzen: de vergeelde sticker van een chique kunsthandel in Londen; het rommelige resultaat van opeenvolgende restauraties; de poging van een leugenachtige eigenaar om een schilderij toe te schrijven aan een beroemdere kunstenaar. Lamprecht: ,,De achterkanten laten zien dat de schilderijen historische voorwerpen zijn, waarmee in de loop der eeuwen van alles is gebeurd.''

De Zuid-Afrikaan zegt met de actie bovendien een boodschap te willen afgeven. Volgens hem had de collectie Hollandse meesters onder het apartheidsbewind een politieke lading. De blanke overheersers zagen de beroemde zeventiende-eeuwse schilderijen als onderdeel van hun Europese erfgoed en als bewijs van hun superioriteit ten opzichte van andere bevolkingsgroepen in Zuid-Afrika. ,,Ik heb niks tegen de kunstwerken zelf, want die zijn fantastisch. Maar ik stel aan de kaak hoe ze zijn gebruikt.''

Niet alle Zuid-Afrikaanse kunstliefhebbers zijn te spreken over Lamprechts actie. ,,Waarom voert hij het concept niet nog wat verder door en sluit hij het museum gewoon helemaal ?'', schamperde een briefschrijver onlangs in de Cape Times. Een andere schrijver vergeleek het kijken naar de achterkanten met een ,,gesprek met iemand die zijn rug naar je toe heeft gekeerd''.

De kritiek is alleen maar koren op de molen van Lamprecht. ,,Kunst moet mensen aan het denken zetten en emoties oproepen'', zegt hij, zittend op een bankje in het museum. Hij gebaart grinnikend naar de tientallen bezoekers . ,,Er is in geen jaren zoveel over deze collectie gepraat.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden