Hollanders bij Maori: alles nu vergeven en vergeten

Van Nelson naar het Maori-dorp Takaka voert een bergpas over de Tasman Mountains, op het zuidelijke eiland van Nieuw-Zeeland. De plaatselijke bevolking verzamelt zich op een grasveld even buiten het dorp. Gerepeteerd wordt er niet meer door de Takaka Citizens' Band. Het wachten is op de landing van de zes helikopters waarmee koningin Beatrix met haar gevolg naar het dorp zullen komen. Op de muziekstandaard prijkt de bladmuziek van het Wilhelmus in een bewerking van kapt. - dir. C. L. Walther Boer.

Het geronk van de hefschroefvliegtuigen is voor iedereen het sein om zijn plaats in te nemen. De drie krijgers die in de ceremoniele welkomstdans (de taki) de hoofdrol zullen spelen, oefenen nog enkele snelle draaibewegingen met hun speren. De Royal-helikopter landt als laatste, de koningin kan zich dus meteen aan het hoofd van haar delegatie opstellen. Begeleid door Tui Martin, de ceremonie-meester van de Maori, begeeft zij zich naar de rand van de marae, de gewijde plaats die pas betreden mag worden als gebleken is dat de vorstin met vredelievende intenties de Te Ati Awa-stam komt bezoeken. Beter dan Abel Tasman 350 jaar geleden begrijpen de Nederlandse gasten de rituele begroeting.

Dan komen drie krijgers met hun speer draaiend, kreten slakend, grote ogen en uitgestoken tong op het hoge gezelschap af. Enkele kindertjes beginnen te huilen. De krijgers nemen een uitdagende en tegelijk angstaanjagende houding aan, maar leggen na enige ogenblikken een veer voor de voeten van de gasten neer.

Met de blik strak op hun uitdagers gericht nemen ambassadeur Du Marchie Sarvaas, minister Van den Broek en kapiteinluitenant-ter-zee Dwarshuis, de adjudant van de koningin, de veren op. De laatste is voor hare majesteit zelf die te hoog in aanzien staat om zich te moeten bukken.

Het mannelijk deel van de Maori-gemeenschap heeft nu de koningin geaccepteerd, dan volgt de karanga. Vrouwen zingen de vorstin toe ten teken dat ze hen mag naderen: het is tevens een respectbetuiging aan de voorouders van het Hollandse gezelschap. Daarmee zijn ook meteen de 'ongelukkige' schermutselingen van Abel Tasman vergeven en vergeten.

En dan gaat er toch weer iets mis. Het als hoogtepunt gepresenteerde inheemse 'neuszoenen', de hongi, tussen de koningin en de Maori-leiders blijft uit. De hongi bestaat uit twee lichte tikjes met de neus, een voor de levenden en een voor de overledenen. De ogen teneergeslagen, het lichaam enigzins gebogen, terwijl men de woorden 'Kia ora' spreekt -wat zoveel wil zeggen als 'al het goede'.

Tom Baily, met zijn 92 jaar de oudste Maori uit de streek, is zo "in verwarring gebracht door de overweldigende uitstraling van de koningin" dat hij haar aanzet tot de zoen niet beantwoordt. Zo luidt tenminste de verklaring van de RVD achteraf. De vorstin gaat vervolgens handenschuddend de rij af. Pas bij mevrouw Van den Broek wordt de draad weer opgepakt en begint een vrolijk 'neuzen' van het hele koninklijk gezelschap als op een rij geschakelde ja-knikkers.

Wanneer de koningin op het podium heeft plaatsgenomen, is de teleurstelling van Haar gezicht af te lezen. Ook grootmeesteres Van Loon-Labouchere en hofdame mevrouw Jeekel-Thate ogen bedremmeld. De resterende onderdelen van de ceremonie lijken nu hun glans verloren te hebben. Pas bij de lunch is de sfeer weer terug. Bij het betreden van de Pahora-hal wordt maar liefst twintig keer de Hongi uitgevoerd. Tom Bailey houdt een toespraak en dominee Wallace gaat voor in gebed.

's Middags vertrekt het gezelschap voor een boottocht in een waka naar Golden Bay. In tegenstelling tot andere stammen laat de Te Ati Awa-stam wel vrouwen toe aan boord. Dat moet beschouwd worden als een grote eer. Van veel ceremonieel vertoon is nu geen sprake meer. Wat ongemakkelijk gekleed in een hooggesloten lange hardroze mantel neemt de koningin achterin de boot plaats. Haar gevolg bezet de voorste plaatsen met aan kop vice-admiraal Brainich von Brainich Felth en kapitein-luitenant-ter-zee Dwarshuis. Zij krijgen instructies van de Maori op de voorplecht.

Hofmaarschalk Schuit ontdoet zich meteen van zijn colbert. De anderen volgen even later zijn voorbeeld. Wanneer de koningin merkt dat de Maori-vrouwen - van wie sommigen op vergevorderde leeftijd - rustig meepeddelen, neemt ook zij de peddel ter hand.

Met een gezamenlijk krachtig uitroepen van de woorden 'Tokihiti, tokihiti, tokihiti, enzovoorts' (wat vrij vertaald betekent 'insteken en doorhalen'), verdwijnt de waka met Beatrix achter de rotsige pieren die de havenmond omsluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden