Hollande hanteert strategie van de krab

Stilstaan en dan zijwaarts vooruithollen mag beslist geen ommekeer in presidentieel denken heten

Welke kant gaat Frankrijk op met François Hollande? Na een half jaar blijkt dat de president zijn koers verlegt. Stukje bij beetje gaat het van ouderwets links naar sociaal-liberaal.

Dramatische peilingen, massaontslagen, een indrukwekkend tekort op de handelsbalans. Geen groei in het vooruitzicht en nu ook nog klachten over zijn beleid in Duitsland. In Berlijn klinkt het verwijt dat Hollande echte bezuinigingen en hervormingen uit de weg gaat. De econoom Lars Feld, adviseur van Bondskanselier Merkel, wijst Frankrijk zelfs aan als het 'grootste risico' voor de eurozone.

Maar de president, die dinsdagavond vierhonderd journalisten ontving in het Elysée voor zijn eerste persconferentie sinds zijn aantreden in mei, oogde opmerkelijk fris en ontspannen. Ruim twee uur verdedigde hij onder de kroonluchters van de luisterrijke feestzaal zijn beleid, beantwoordde hij soepel vragen, en plaatste hij hier en daar een kwinkslag. Met zichtbaar plezier.

Ondertussen werd zijn strategie, waarvan sommigen zich begonnen af te vragen of hij die eigenlijk wel heeft, duidelijk. Hollande neemt een voorbeeld aan de krab. Net zoals dit schaaldier kan hij lang stilzitten. Om dan opeens, meestal in zijwaartse richting alsof hij iets moet ontwijken, een stukje naar voren te rennen.

Zo werd verwacht dat hij aanbevelingen om iets te doen aan de hoge arbeidskosten, die de Franse concurrentiepositie schaden, in een la zou laten verdwijnen. Maar Hollande neemt het rapport van de industrieel Louis Gallois voor een belangrijk deel over. Bedrijven kunnen lastenverlichting tegemoet zien, voor Franse socialisten tot voor kort vloeken in de kerk. In tijden van crisis stimuleer je volgens de dominante zienswijze in de Parti Socialiste de vraag, de consumptie, niet het aanbod.

Hollande's minister van financiën Pierre Moscovici prees de breuk met het Keynesianisme als een 'Copernicaanse wending voor links'. De president toont zich vooral pragmatisch: "De wereld is in beweging; ik neem de keuze voor een aanbodpolitiek volledig voor mijn rekening".

De krab Hollande kwam opnieuw in beweging toen hij het niveau van de overheidsuitgaven ter discussie stelde. Die hebben in zijn kring een bijna heilige status, maar daar komt verandering in, beloofde de president. Het staatsapparaat zal worden afgeslankt. Frankrijk besteedt nu 56 procent van de welvaart aan publieke uitgaven, 4 procent meer dan Zweden, 10 procent meer dan Duitsland. "Tien jaar geleden gaven we minder uit, en zijn we er nu op vooruit gegaan?" vroeg Hollande zich af. "Veel kan beter en efficiënter, we gaan op alle niveaus uitzoeken hoe."

De Hollande van nu heeft aldus weinig te maken met de presidentskandidaat van een half jaar geleden. Over het verband tussen de arbeidskosten en de ingestorte export sprak hij toen nooit, het principe van zijn voorganger Nicolas Sarkozy één op de twee vertrekkende ambtenaren niet te vervangen, was een schande, het verhogen van de btw was asociaal.

Al die zaken heeft Hollande tot de zijne gemaakt, maar hij waakt ervoor te spreken van een ommekeer, omdat dit herinnert aan de manier waarop zijn voorbeeld François Mitterrand in 1983 werd gedwongen een einde te maken aan een socialistisch experiment. Hollande houdt het liever op de 'herovering van de toekomst', om de achterban niet te ontrieven, de illusie van coherentie overeind te houden.

Vandaar ook dat hij volhoudt dat hij het Europese begrotingspact heeft 'heronderhandeld', zoals beloofd. Vandaar ook dat hij uitlegt dat zijn verhoging van de btw - nodig om de lastenverlichting voor het bedrijfsleven te betalen - een totaal andere is dan die van Sarkozy.

De koerswijziging is er, in ieder geval in woorden. De daden moeten volgen. Want vooralsnog is alleen zeker dat particulieren en bedrijven volgend jaar meer belasting (20 miljard) gaan betalen. Van concrete besparingen op de uitgaven is nog niets vernomen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden