Holland hoopt op hoofdrol in televisiedrama

Tv-zenders zetten flink in op Nederlandse dramaseries. Kunnen we een beetje meekomen tussen het enorme internationale aanbod?

Forensisch psychiater Fokke Augustinus, een keurig ogende man met een vrouw en drie kinderen, belandt in de wiethandel. Kort door de bocht is dat het verhaal van 'Hollands hoop', de nieuwe Nederlandse dramaserie die morgen begint. De fans van die andere dramaserie zullen het verhaal meteen herkennen: 'Breaking bad'. De bejubelde tv-serie uit de Verenigde Staten over de scheikundeleraar die crystal meth gaat maken.

Franky Ribbens, scenarioschrijver van Hollands hoop, ziet die vergelijking als een compliment. Hij is groot fan van Breaking bad en er is niets mis met je laten inspireren door iets wat je goed vindt, vindt hij.

Maar of het ook origineel is? Ribbens: "Als je beide series uitlegt als: forensisch psychiater dan wel scheikundeleraar belandt in de drugswereld, dan doe je ze tekort vind ik. Kijk je verder, dan zul je verschil zien. De hoofdpersoon van 'Breaking bad' maakt een verandering door. De hoofdpersoon van 'Hollands hoop' gaat juist terug naar de kern van zijn persoonlijkheid."

Tv-zenders zetten momenteel flink in op eigen dramaseries. Vreemd is dat niet: we zitten in, zoals Ribbens dat noemt, de 'gouden eeuw van het tv-drama', waarin veel mensen zich het liefst uren achter elkaar verdrinken in series. Bovendien wordt het doorgaans nogal dure genre gezien als bewijs van bestaansrecht van omroepen en zenders: wij kunnen Nederlands drama maken, dus het gaat goed met ons.

Maar hoe zit het met de kwaliteit van het authentiek Nederlands drama? Kunnen we een beetje tegen de concurrentie uit de Verenigde Staten, Denemarken of Engeland op? Of liften we hier vooral mee op de hype van buitenlands succes?

Daar begint meteen een probleem: want wat is goed? Voor de commerciële zenders - RTL 4 zendt momenteel bijvoorbeeld 'Nieuwe buren' uit, naar het boek van Saskia Noort - tellen vooral de kijkcijfers als bewijs: zijn die goed, dan is de kwaliteitsstempel voor de zender in ieder geval binnen. Bij Nieuwe buren is dat alvast gelukt, naar de eerste twee afleveringen keken zo'n 1,4 miljoen mensen.

Bij de publieke omroep spelen kijkcijfers ook mee - zijn die hoog, dan schreeuwen ze het graag van de daken. Toch gaat het daar ook om iets anders: de publieke zenders hebben de opdracht authentiek Nederlands drama te maken. In vakjargon ook wel 'specifiek drama' genoemd, niet per se bedoeld voor de massa.

Als bewijs dat we er echt wel iets van kunnen in dit land, wordt er vrijwel altijd gewezen op 'Penoza'. De KRO-serie start volgend jaar met het vierde seizoen en is inmiddels verkocht aan onder meer Polen en de Verenigde Staten (waar de serie overigens geen hoge ogen gooide). Een succes dus, al doen we daarmee natuurlijk nog niet meteen mee op het internationale toneel van de dramaseries, want er staan genoeg titels tegenover die roemloos ten onder gingen.

Paul Bertram mist in hedendaags televisiedrama vooral de durf om te experimenteren, om iets essentieels te zeggen over de Nederlandse identiteit. Hij is 'scenariocoach' en richtte de Scriptacademy op, waar hij lesgeeft in scenario schrijven. Ook was hij als adviseur betrokken bij het Mediafonds, dat de subsidie voor Nederlands drama verdeelt. Wat hem opvalt: de angst om te floppen is groot, waardoor buiten de hokjes denken lastig wordt.

Het gevolg daarvan is dat er op dramagebied veel in het kielzog van buitenlandse successen gebeurt, denkt Bertram. Hollands hoop is niet de enige die zich door een voorbeeld liet inspireren. 'Noord/Zuid', een KRO-serie die vanaf januari op tv is, over een vrouwelijke rechercheur met een ingewikkeld privéleven, doet denken aan de Deense serie 'The Killing' met een beetje 'Dicte' erbij. Wie goedkijkt, herkent in Penoza het Amerikaanse succes 'The Sopranos': een maffiaserie over hele gewone mensen. En gaat 'De Fractie', een politiek drama waar Femke Halsema bij betrokken is, lijken op de Netflix hitserie 'House of Cards' met een tikkeltje 'Borgen'?

Zie je dramaseries als weerspiegeling van de tijdgeest, dan is het wellicht niet eens vreemd dat er in verschillende landen soortgelijke thema's aan bod komen. Maar Bertram zou graag meer series zien die echt iets zeggen over het Nederland van nu. "Ik vind de functie van drama niet alleen entertainment. In drama worden verhalen verteld die enigszins orde scheppen in de chaos. Het zegt iets over de tijdgeest, over wat we vereren en wat we vrezen. Nederlanders moeten er iets in herkennen."

Dat is precies wat Hollands hoop is, vindt Franky Ribbens. "Het gaat over wiet, over gedogen, het compromismodel dat Nederland eigen is. De hoofdpersoon Fokke is het vleesgeworden compromis. Hij is van het pappen en nathouden, maar ondertussen dreigt hij zichzelf te verliezen: waar staat hij voor?"

Ribbens werkte een aantal jaar aan het script van Hollands hoop, waar uiteindelijk de Vara, VPRO, NTR, en het Mediafonds een bijdrage voor leverden. Zo kwam er uiteindelijk een goed budget rond, al is dat lang niet altijd het geval.

"Het moet steeds weer voor minder geld en met minder tijd. Lukt het een keer om voor weinig geld een succesvolle dramaserie te maken, dan wordt dat opeens de nieuwe standaard en moet het de volgende keer voor nog minder."

En dat is onbegrijpelijk in de tijd dat de concurrentie uit het buitenland groot is, vindt Ribbens. Series die Nederlanders door internet en platforms als HBO en Netflix ook eenvoudig kunnen bekijken. Hoewel geld niet alle problemen oplost, moet je volgens de scenarioschrijver investeren, wil je meedoen in de gouden eeuw van de dramaseries.

Nederlandse makers kunnen daarbij alle kanten op, nu de tijd dat alles in duidelijke hokjes verdeeld is voorbij is, zegt Bertram. "Uit de Verenigde Staten kwamen vroeger vooral luchtige komedies, vol mooie mensen. Het diepgravende, mooie drama kwam uit Engeland. Tot 'Sex and the city' daar in de jaren negentig verandering in bracht. Die serie was gedurfd, het ademde de tijdgeest, totaal anders dan alles wat we daarvoor hadden gezien. Opeens beseften zenders in verschillende landen: dat kunnen wij ook." De vraag is dus wat Bertram betreft: buiten welke hokjes durft Nederland zich te begeven? Pas dan zullen we uit het kielzog van de internationale topseries komen.

Nieuwe Nederlandse series dit seizoen

Hollands hoop

Fokke Augustinus (gespeeld door Marcel Hensema) is een forensisch psychiater met een burn-out. Hij verhuist met zijn vrouw (Kim van Kooten) en kinderen naar het boerenbedrijf van zijn vader, wat een dekmantel blijkt voor een criminele organisatie. De serie speelt zich af op het Groningse platteland en zou nu al op veel interesse uit het buitenland mogen rekenen. Vanaf morgenavond op Nederland 2 te zien.

Nieuwe buren

Een serie naar de bestseller van Saskia Noort over een koppel dat van de stad naar Almere (tevens sponsor van de serie) verhuist en daar bevriend raakt met de buren die swingers blijken. De twee koppels: Peter, gespeeld door Daan Schuurmans en Eva (Bracha van Doesburgh) en hun buren Rebecca, gespeeld door Katja Schuurman en Steef (Thijs Römer), zijn in het echt ook getrouwd. Elke zondagavond te zien op RTL 4.

De fractie

Een politieke dramaserie van de VPRO, gemaakt door onder meer oud-fractieleider van Groenlinks Femke Halsema en producent Gijs van de Westelaken. De hoofdpersonen zullen fictief zijn, maar deel uitmaken van 'de politieke realiteit', waarin de echte actualiteit zelfs een rol moet gaan spelen, aldus de makers. Het is overigens niet de eerste keer dat er een Nederlands politiek drama wordt gemaakt, al was de 'De deal' afgelopen jaar niet echt een succes. Vanaf januari op tv.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden