holland festival

AMSTERDAM - De kleine toneelgroep 't Barre Land timmert al een aantal jaren aan de weg. Het laatste jaar lijken ze dat met mokers te doen: liefst twee van hun voorstellingen werden geselecteerd voor het Nederlands-Vlaamse Theaterfestival, dat in september wordt gehouden, en in het Holland Festival van deze maand spelen ze op uitnodiging van de directie 'Langs de grote weg' van Anton Tsjechov.

Je blijft natuurlijk je hart vasthouden of zo'n toch nog jong theatercollectief door zoveel bijval niet te hoog over het paard wordt getild, maar voorlopig moet dat maar van later zorg zijn. De voorstelling is in elk geval een aanwinst voor het seizoen. In de eerste plaats is het dat, omdat 'Langs de grote weg' vrijwel onbekend werk is van de grote Rus.

Het zit ergens tussen een eenakter en een dramatische schets in: in vijf korte bedrijven, of eerder 'staties', bevinden we ons tussen pelgrimgangers en zwervers in een herberg langs de grote weg. Het woord 'herberg' ontleen ik aan de vrij recente vertaling van twee Leidse slavisten (uit de vertaalclub van Karel van het Reve): het is een troosteloos dranklokaal, waar de passanten op de houten banken proberen wat te slapen, maar dat voornamelijk zittend moeten doen, omdat de ruimte overvol is. De wodka is alomtegenwoordig, maar de meeste sloebers hebben geen vijf kopeken om een glas te betalen.

De vijf bedrijfjes kun je staties noemen, omdat het gestolde momenten zijn in levens die uit het niets lijken op te doemen en weer in het niets verdwijnen. In die zin is 'Langs de grote weg' door en door Tsjechov, en zijn z'n latere, grote stukken dramaturgisch uitvergrotingen en verdiepingen van zijn werkwijze in dit stuk uit 1884.

De kracht van 't Barre Land is die dramaturgie scherp, als een beeld, aan de toeschouwer mee te delen. Daartoe wordt het publiek ook in de handeling betrokken: de zitplaatsen zijn losse groepjes caféstoelen met overal daartussen tafeltjes, beladen met flessen wodka en glazen. Tijdens het spel zijn wij de naamloze pelgrims, veedrijvers en reizigers in de herberg; tussen de bedrijven door spoeden de acteurs zich onder ons en schenken de glazen vol. Dat heeft een mooie dubbele bodem: één nip van dit gemene bocht doet je beseffen dat de vele glazen die op het toneel aan de lange tafel genuttigd worden, anders dan de onze tot in het oneindige met water moeten zijn aangelengd. Anders zou Jacob Derwig als de onvermoeibare prater Koezma niet meer van de aarde opstaan, als hij daar eenmaal laveloos op neer is gestort.

Discordia

Het delen door spelers en publiek van water, of wijn, of appels en noten, en in dit geval dus wodka, is een van de elementen waarmee 't Barre Land aangeeft hoe sterk hun spelopvattingen door Maatschappij Discordia zijn geïnspireerd. Natuurlijk is het ook een rituele manier van 'communie', maar het is vooral theater, dat de naakte kern blootlegt van de verwoesting van het leven van landeigenaar Bortsov en dat op zoek is naar de hoop. Martijn Nieuwerf als de herbergier Tichon, en de gasten (Vincent van den Berg, Margijn Bosch, Peter Kolpa en Ingejan Ligthart Schenk) verenigen zich in een vluchtige solidariteit, vluchtig, omdat het een dronkemansbende is. Maar met hun sterke, ongeforceerde spel maken ze van Tsjechovs personages ook ontroerende tijdgenoten van onszelf.

Een bijzonderheid van de première was, dat de weersomstandigheden buiten exact overeenkwamen met wat Tsjechov voor ogen stond: 'God stuurt ons een onweer. De wind loeit en de regen klettert maar neer'. Maar ik hoorde dat de voorstelling ook bij een blauwe lucht uitstekend overkomt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden