Holbewoner in de supermarkt

Het is moeilijk 'nee' zeggen als 'ja' in je kop zit

Toen ik een paar jaar terug besloot om af te vallen, liep ik tegen allerlei vragen op waar ik geen antwoord op kon vinden. Er waren meer dan genoeg dieetboeken te koop, maar een wetenschappelijk werk dat iets vertelde over eten en diëten, dat kon ik niet vinden. Als 'Eet mij', een populair-wetenschappelijk boek van Trouw-columniste Asha ten Broeke en bioloog Ronald Veldhuizen, toen was uitgekomen, had ik mij een hoop werk kunnen besparen. Het vertelt begrijpelijk over de biologie en psychologie van overgewicht en de pogingen daar wat aan te doen.

Inmiddels is dit gat in de markt aardig gevuld. 'Eet mij' komt dus niet bepaald op een leeg schap in de boekwinkel. Maar bent u van plan om straks, met Nieuwjaar, een dieetboek te kopen om in 2013 af te vallen (en nu echt!) dan zit u met 'Eet mij' op de goede weg.

Het boek zal u erop wijzen dat verreweg de meeste mensen die een afvalpoging ondernemen een paar jaar later juist dikker zijn dan toen ze begonnen. Lichaam en geest verzetten zich met hand en tand tegen een afvalregime, en vrijwel alles in onze omgeving is erop gericht om ons meer te laten eten dan we nodig hebben.

Van de echt obese mensen komt ongeveer een op de duizend langs deze weg op een gezond gewicht, aldus Veldhuizen en Ten Broeke. Welk dieet je daarvoor volgt, is eigenlijk niet zo belangrijk; allemaal werken ze beroerd. Het piepkleine aantal dat wel blijvend afvalt, heeft dat meer aan de eigen volhardendheid te danken dan aan de inhoud van het voedingsadvies.

U heeft dit boek nodig als u denkt dat overgewicht een keuze is, dat alle dikke mensen lui zijn en de godganse dag junkfood naar binnen schoffelen. Het stikt in de wereld van de dikke mensen die succesvol zijn in van alles en nog wat, behalve afvallen; dikkerds zijn niet domweg dunnerds met een gebrek aan wilskracht. Als u denkt dat 'dikheidsgenen' alleen maar een smoesje zijn van dikke mensen, is het hoog tijd om wat meer te leren, en 'Eet mij' is daar een prima boek voor. Als u Edith Schippers bent, een minister die de verantwoordelijkheid voor de obesitasproblematiek volledig bij de burger legt en de rol van overheid en bedrijfsleven daarin negeert, heeft u het zéker nodig.

Het boek begint met een analyse van hoe ongelijk de strijd is die onze hersenen - geëvolueerd in miljoenen jaren van schaarste - moeten leveren tegen de verleiding. "De wetenschappelijke bevindingen zijn glashelder", zo citeren de auteurs een Amerikaanse psycholoog. "Wie wil geloven dat we in deze omgeving vol verleidingen ons eetgedrag met de vrije wil kunnen beheersen, stelt de mensheid willens en wetens bloot aan een meedogenloos spervuur van eetprikkels die ons dikker zullen maken."

Ten Broeke en Veldhuizen gaan mee in deze redenering. Soms iets te ver. Ja, meer dan driekwart van het supermarktaanbod bestaat uit dingen die je slechts sporadisch zou moeten eten, maar niemand dwingt je om dat spul vaker te kopen. Nee, het is niet netjes van koekjesfabrikanten om K3 op verpakkingen te zetten, maar als je als ouder je peuter geen K3-koekjes kunt verbieden, hoef je ook niet meer met verklaringen als 'obesitasgenen' voor het overgewicht van je kind aan te komen.

Dat neemt niet weg dat de strijd tegen de kilo's vooral een strijd tegen de verleidingen van eten en drinken is. En zoals bij elke oorlog is een goede inlichtingendienst daarbij onontbeerlijk. 'Eet mij' vertelt over de marketingtrucs die de voedingsindustrie inzet, over hoe grotere borden je meer doen eten, en over misvattingen over gezond eten. Biologisch voedsel is bijvoorbeeld niet beter voor de lijn, en verzadigd vet is minder ongezond dan de meeste mensen denken. Schrijnend zijn de verhalen over liefhebbende ouders die hun kinderen vetmesten met kleuterkwark of diksap, in de oprechte veronderstelling dat die suikerbommen gezond voedsel zijn. Als u bij de helft van de Nederlanders hoort met overgewicht, heeft u 'Eet mij' niet echt nódig. Maar u zou het zomaar goed kunnen gebruiken.

Asha ten Broeke & Ronald Veldhuizen: Eet mij - de psychologie van eten, diëten en te veel eten. Maven Publishing, Amsterdam; 248 blz. € 18

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden