Hoger inkomen betekent niet per se meer invloed

Dat meer vrouwen een hoger salaris hebben dan hun partner, wil zeker nog niet zeggen dat ook de emancipatie een hoge vlucht neemt, stelt loopbaancoach Ester de Bruine.

Een onomkeerbare kentering", was het commentaar van demograaf Jan Latten. Uit CBS-onderzoek blijkt dat het percentage vrouwen dat meer verdient dan hun partner de afgelopen tien jaar gestegen is van 13 naar 19 procent. Het nieuws haalde alle kranten, met zelfs enthousiaste voorpaginaverhalen: 'Dat vrouw meest verdient wordt gewoon' (de Volkskrant). Trouw kopte voorzichtig 'De vrouw begint als kostwinner' en bracht de in 2009 aangekondigde sterke opmars van vrouwen in herinnering. En valt die 6 procent stijging dan niet eigenlijk best tegen, vroeg de redacteur zich af.

Een mooi moment om stil te staan bij wat deze cijfers betekenen: is dit nu een doorbraak wat betreft vrouwenemancipatie of wordt de betekenis ervan overschat? En ook nog eens naar de betekenis van de term emancipatie te kijken: waar hebben we het eigenlijk over?

Eerst de cijfers: die zijn mogelijk wat geflatteerd door de recessie. Vrouwen zijn meer uren gaan werken om de inkomstenterugval van hun ontslagen mannen te compenseren. Dat was mogelijk omdat vrouwen nu eenmaal meer in de (zakelijke) dienstverlening werken en mannen vaker in de industrie, waar nu eenmaal de hardste klappen zijn gevallen. Crisisemancipatie dus, met het risico dat de vrouwen straks weer uren inleveren als hun partners weer meer gaan werken.

Nog belangrijker is het om stil te staan bij wat deze groei, hoe groot of hoe klein ook, betekent voor de vrouwenemancipatie in brede zin. We hebben het hier vooral over een vooruitgang op het gebied van economische zelfstandigheid. In Nederland is slechts 48 procent van de Nederlandse vrouwen economisch zelfstandig. Minister Jet Bussemaker sprak daar in een veelbesproken interview vorig jaar al haar zorgen over uit. Daar valt dus winst te behalen en deze cijfers geven iets van een positieve ontwikkeling weer, zij het niet één op één te vertalen.

Wall Street
Maar naast economische zelfstandigheid is ook het hebben van invloed een belangrijk aspect van emancipatie. En die lijkt nog langzamer te groeien. Vrouwen met een hoge opleiding worden professionals. Ze kiezen voor functies als rechter, psycholoog, docent of arts. En komen in organisaties te werken waar mannen de leiding hebben. Deze week kwam ook Ruth Porat, financieel directeur van de Amerikaanse bankgigant Morgan Stanley, in het nieuws. Ze gaf aan het beschamend te vinden hoe weinig vrouwen er in topposities komen bij grote concerns. En dat er bij de banken op Wall Street louter mannelijke topbestuurders zijn.

Ook dichter bij huis zien we dit terug. In Nederland wordt volgens een onderzoek van Egon Zehnder uit 2012 slechts 12,5 procent van de managementfuncties door vrouwen bekleed. En van de topfuncties slechts 2 procent. Met als uitzondering dan de cultuursector, waar liefst 35 procent van de topbestuurders een vrouw is. Andere beelden ook in het buitenland, met Noorwegen aan kop met (na invoering van quotum) liefst 36 procent vrouwelijke bestuurders.

Toen ik een half jaar geleden in een debat op mijn oude studentenvereniging het vrouwenquotum voor topfuncties verdedigde en daarbij tegenover Eerste Kamerlid Heleen Dupuis stond, kreeg ik de handen er niet voor op elkaar. Vrouwen willen het zelf doen, gevraagd worden omdat ze goed gevonden worden. Als psycholoog ben ik ook vooral geïnteresseerd in al die onbewuste overtuigingen van vrouwen die bepalend zijn voor hun ambitie en overtuiging capabel te zijn. En van de invloed van (weinig) voorbeelden en van een selectiecommissie die onbewust ook het beeld van een man voor ogen heeft bij die stevige nieuwe leider.

Het risico dat ik zie, is dat vrouwen straks weliswaar financieel onafhankelijker zijn, maar niet meer invloed hebben. Dat ze blijven steken op een middenlaag van professionals. En dat de officiële foto's na een bijeenkomst van wereldleiders (of die van een bijeenkomst van CEO's) er over tien jaar nog steeds uitziet alsof de vrouwen even naar het toilet zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden