Hoge Raad: Levenslange celstraf is nu humaan genoeg in Nederland

Beeld ANP

Nu er na 25 jaar cel gekeken wordt naar herintegratie van de veroordeelde, is het beleid in Nederland humaan, oordeelt de Hoge Raad.

De manier waarop Nederland met levenslang gestraften omgaat, voldoet aan de eisen van het Europees verdrag voor de rechten van de mens. De Hoge Raad bevestigt daarmee voor het eerst het nieuwe beleid van het ministerie van justitie en veiligheid. Er is een adviescollege aangesteld dat zich na 25 jaar gevangenisstraf buigt over de vraag of iemand aan een reïntegratietraject kan beginnen.

De Hoge Raad sprak zich uit in de zaak Faig B. Die vermoordde in 2011 drie jonge vrouwen: twee ex-vriendinnen en de zus van één van hen. In 2015 werd B. door het gerechtshof in Den Haag tot levenslang veroordeeld. Hij ging in cassatie, maar krijgt dus ongelijk. De Hoge Raad stelt dat de oplegging van levenslange gevangenisstraffen mogelijk blijft.

Het Nederlandse systeem, waarin levenslang ook echt een leven lang achter de tralies betekent, lag de afgelopen jaren internationaal onder vuur. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaalde dat gestraften perspectief moeten hebben op terugkeer in de maatschappij. Nederland kent wel een systeem van gratie, maar dat wordt niet benut.

Omdat Nederlandse rechters vervolgens geen levenslang meer oplegden, moest de regering het beleid wel veranderen. Een Adviescollege levenslanggestraften werd in het leven geroepen. Dat adviseert de minister na 25 jaar gevangenschap over een eventueel reïntegratietraject. Wat overigens niet betekent dat daar ook echt vrijlating op volgt.

Teleurgesteld

De Stichting Forum Levenslang, die zich inzet voor een meer humane behandeling van de levenslang gestraften, reageert teleurgesteld. Het arrest lost niets op, zegt voorzitter Wiene van Hattum. “Het betekent nog steeds dat iemand in 25 jaar geen enkele reïntegratieacitiviteit mag ondernemen. Ondertussen ontbreekt adequate psychische zorg. Daarmee zet je iemand ernstig op achterstand.”

Volgens Van Hattum kiest Nederland met 25 jaar voor de uiterste grens van het Europees mensenrechtenverdrag. Vooral omdat er vervolgens geen termijnen zijn gesteld aan hoe lang de minister erover mag doen om het advies te wegen, hoe snel vervolgbeoordelingen mogelijk zijn, of hoe lang een besluit tot gratie op zich laat wachten.

In de praktijk zal de straf opgerekt worden, verwacht Van Hattum. “Het departement heeft zich de afgelopen jaren niet actief opgesteld om iets aan de situatie te veranderen. Elk stapje dat is gezet moest bij de rechter worden afgedwongen.”

De Hoge Raad stelt dat als in de praktijk blijkt dat het nieuwe stelsel ertoe leidt dat er nooit een straf wordt verkort, het mensenrechtenverdrag opnieuw op tafel zal komen. Maar op dit moment is die vraag niet aan de orde, aldus het arrest.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden