'Hoge prijs voor succes Zuid-Korea'

AMSTERDAM - Op 23 november was het dan eindelijk zo ver. Zuid-Korea kreeg zijn eerste, landelijke onafhankelijke vakbond. Maar de illegale bond, de Koreaanse confederatie van vakbonden, was nog niet opgericht, of de leider, Kwon Young-kil, werd opgepakt.

De arrestatie van Kwon Young-kil, die al anderhalf jaar ondergedoken zat vanwege illegale vakbondsactiviteiten, is het zoveelste teken dat het met de democratisering in Zuid-Korea niet goed gaat, zegt Kim You-mee, de voorzitster van de (ook illegale) vakbond voor ziekenhuispersoneel. De 35-jarige Koreaanse is in Nederland om een vakbondprijs in ontvangst te nemen die om het jaar wordt uitgereikt door de FNV. Ze krijgt de prijs op 8 december.

Kim You-mee wil haar aanwezigheid in Nederland vooral gebruiken om het westerse beeld van Zuid-Korea te nuanceren. Waar het westen met een mengsel van bewondering en jaloezie kijkt naar de enorme jaarlijkse groeicijfers, legt Kim You-mee de nadruk op het verbod op vrije vakbonden, de lange werktijden in de Zuidkoreaanse industrie en de vaak slechte arbeidsomstandigheden. En ze beklemtoont een ander Koreaans fenomeen dat ook in het westen de laatste tijd veel aandacht heeft gehad: de corruptie onder hooggeplaatste politici, die veel geld opstreken van grote, nauw aan de staat gelieerde bedrijven.

“Natuurlijk ben ik best trots als ik hier in Nederland een Hyundai of een Daewoo zie rondrijden. Maar als ik zo'n auto zie, denk ik ook aan 150 000 ongelukken die jaarlijks in de industrie plaatsvinden en aan de dodelijke ongevallen in de fabrieken. Het zijn de werknemers die Zuid-Korea hebben gemaakt tot wat het nu is. Maar zo langzamerhand dringt de vraag op voor wie we zo hard gewerkt hebben. Nu Zuid-Korea zich economisch ontwikkeld heeft, wordt het de hoogste tijd voor goed sociaal beleid.”

Acht jaar geleden, toen de gisteren gearresteerde dictator Chun het veld moest ruimen, zag de toekomst er voor de illegale vakbonden er nog redelijk uit, vertelt Kim You-mee. Chuns opvolger beloofde meer vrijheid. Maar daarvan is weinig terechtgekomen. Nog altijd is er maar één vakbond toegelaten, een bond die volgens Kim You-mee, niet meer is dan een schaamlap, een verlengstuk van de staat. Het argument waarmee de vrijheid van organisatie wordt tegengaan, is een economisch argument: als vrije vakbonden worden toegestaan wordt de roep om loonsverhoging hoger, waardoor de economie van 'tijger' Zuid-Korea steeds meer last krijgt van jongere, goedkopere tijgers.

Volgens Kim You-mee gaat die argumentatie in het geheel niet op. “Angst voor verlies van macht is de voornaamste reden waarom politici en werkgevers zich verzetten tegen de komst van vrije vakbonden.”

Kim You-mee, van beroep verpleegkundige, is zelf al jaren actief in het vakbondswerk. In 1988 richtte ze Korea's eerste onafhankelijke bond voor ziekenhuispersoneel op. Inmiddels is ze voorzitter van die bond en heeft ze ook een belangrijke functie in de overkoepelende vakbond die op 23 november werd opgericht.

Twee keer, in 1990 en 1992 zat ze een tijd gevangen, geregeld is ze gearresteerd. Ook andere vakbondsleden overkomt dat. 'We gaan naar school', zeggen vakbondsleden tegen elkaar als ze weer eens opgepakt worden, vertelt Kim You-mee.

De arrestaties zijn vooral lastig, vindt ze. “Protesten tegen arrestaties kosten veel tijd. Ze gaan ten koste van het eigenlijke vakbondswerk.” Dat werk is moeilijk genoeg. Hoewel de nieuwe bond een illegaal blad heeft, moeten leden vaak converseren via briefjes en elkaar op geheime plaatsen ontmoeten. “Net als in een spannende film”, zegt Kim You-mee. “Makkelijk is wel dat we tegenwoordig over computers beschikken. Dat maakt het eenvoudiger om in het geheim te communiceren.”

Lichtpuntje

De vakbondsleidster denkt dat het nog lang kan duren voordat Zuid-Korea vrije vakbonden heeft, ondanks het groeiend aantal mensen dat lid word van een onafhankelijke bond en ondanks de roep van studenten en andere bevolkingsgroepen om meer politieke vrijheid. Toch ziet ze veranderingen. “Ambtenaren praten al geregeld in het geheim met de onafhankelijke bonden. Binnen de ambtenarij zijn al discussies gaande om vakbonden te legaliseren. Maar de top houdt alles tegen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden