Hoge militairen keren zich tegen besluit van defensietop

Kameraden scharen zich achter 'oorlogsheld' kolonel Van Harskamp die baan dreigt te verliezen

Tientallen hoge officieren van de landmacht, onder wie enkele generaals, scharen zich achter de in opspraak geraakte kolonel Richard van Harskamp. De Irak- en Afghanistanveteraan dreigt zijn baan bij het leger te verliezen en vecht 12 februari bij de bestuursrechter in Breda het besluit van de ambtelijke defensietop aan hem geen verklaring van geen bezwaar (VGB) meer te verschaffen. Zonder zo'n verklaring kun je niet aan de slag in het leger.

De militairen zullen mogelijk in uniform bij de rechtbank verschijnen. Volgens betrouwbare bronnen binnen de landmacht heeft de legerleiding dat niet verboden, maar wel laten doorschemeren liever geen militair vertoon te willen. Dat teneinde te voorkomen dat de komst van veel militairen in uniform lijkt op een demonstratie en kan worden uitgelegd als een poging de bestuursrechter onder druk te zetten.

De verklaring van geen bezwaar is de voormalige hoogste Nederlandse militair in Irak en Aghanistan ontnomen wegens twee veroordelingen voor een geweldsdelict. Eind 2010 werd hij veroordeeld tot een werkstraf van 80 uur waarvan de helft voorwaardelijk voor vier mishandelingen van zijn vriendin. Een jaar later kreeg hij een boete van 500 euro voor het gooien van een baksteen naar het scheenbeen van de ex-man van zijn vriendin.

Gelet op zijn verdiensten in Irak en Aghanistan heeft de commandant van de landmacht Van Harskamp niet ontslagen, ondanks het feit dat de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) het advies heeft gegeven aan de minister van defensie geen VGB af te geven. Van Harskamp geldt binnen de landmacht als een voortreffelijk militair - zelfs het woord oorlogsheld wordt hier en daar als kwalificatie gegeven. Hij zou zijn manschappen in moeilijke tijden er doorheen hebben gesleept, ook toen de eerste dode viel.

Achter de zaak gaat een breder conflict schuil. De militairen vinden dat de oordelen van de MIVD gebaseerd zijn op onvoldoende onderzoek. Er zou slechts op antecedenten worden onderzocht en mogelijke veroordelingen. Oordelen van de commandanten, en dan vooral degenen die met betrokkenen hebben gewerkt, zouden niet worden gewaardeerd.

In de zaak van Van Harskamp heeft zelfs Mart de Kruif, de huidige hoogste baas van de landmacht, een lans voor hem gebroken. Tot op heden zonder effect. Ondanks het ontbreken van een VGB heeft De Kruif zijn kolonel in dienst gehouden.

Binnen de landmacht wordt gevreesd dat de zaak-Van Harskamp door de ambtelijke top van Defensie wordt gebruikt om een voorbeeld te stellen. Dat de hoge officieren zich nu laten gelden, is niet echt verwonderlijk. Zeker binnen de landmacht is kameraadschap een heel groot goed, tijdens uitzendingen zelfs een levensvoorwaarde.

De kans dat de bestuursrechter in het voordeel van Van Harskamp beslist, is zeker aanwezig. Een door de defensieleiding ingestelde bezwarencommissie heeft eerder het advies gegeven de VGB van Van Harskamp juist niet in te trekken. Michael Ruperti, advocaat van Van Harskamp, heeft de voorbije twee jaar in zijn praktijk 42 gevallen gehad van intrekking van de VGB. In bijna driekwart van de gevallen won hij de zaken voor zijn cliënt. Ruperti denkt dat er de laatste jaren tussen de 150 en 200 zaken zijn geweest met als inzet het intrekken van de VGB. De continue discussie over VGB moet volgens hoge officieren en Ruperti, voor minister Plasschaert ertoe leiden dat de hele procedure nog eens tegen het licht wordt gehouden.

Een 'kort lontje', maar geen veiligheidsrisico
Problemen in de huiselijke sfeer zijn binnen de krijgsmacht geen onbekend verschijnsel. Zeker na een lang en intensief verblijf in het buitenland tijdens een missie is het incasseringsvermogen geringer. Dat Richard van Harskamp daardoor fouten heeft gemaakt, is binnen de landmacht bekend. Tijdens eerdere rechtszaken heeft hij echter nooit een relatie willen leggen tussen de twee missies, Irak en Afghanistan, die hij meemaakte en de feiten, mishandeling, waarvoor hij terechtstond. Bij het beoordelen of iemand op grond van eerdere veroordelingen een verklaring van geen bezwaar moet worden geweigerd, speelt de hoogte van de straf een rol en de aard van het delict. De werkstraf van 80 uur en de boete van 500 euro die hij kreeg opgelegd zouden die weigering van een verklaring niet rechtvaardigen, zo vinden zijn collega's. Zij vinden dat hij vooral moet worden beoordeeld op de vraag of hij een veiligheidsrisico is. Hun antwoord, maar ook dat van de top van de landmacht op die vraag, is: Nee. "Af en toe een kort lontje, maar verder prima militair", zegt een collega.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden