Hof Washington moet eigen principe geweld aandoen

Het federale hooggerechtshof van de VS heeft zichzelf opgezadeld met een enorm dilemma.

Het buigt zich, op verzoek van George W. Bush, over de vraag of het hof van Florida zich heeft bemoeid met politieke zaken. Een heikele kwestie voor alle negen leden, nog meer voor de drie conservatieve rechters in het hof, maar vooral voor Sandra Day O'Connor en Anthony Kennedy -uitgesproken geesteskinderen van ex-president Ronald Reagan, die de rol van Washington zoveel mogelijk wilde inperken.

Vrijdag moet het hof beslissen over Bush' argument dat het hooggerechtshof van Florida in de bevoegdheden van zowel de wetgevende vergadering in Tallahassee is getreden als in die van Katherine Harris, Florida's minister van binnenlandse zaken. Dit door wetten en statuten terzijde te schuiven, die Harris de bevoegheid geven om tien dagen na de verkiezingsdag een einduitslag bekend te maken. Die uitslag geeft Bush de winst, met 930 stemmen verschil.

Geeft het hof in Washington Bush gelijk, tikt het de collega's van Florida op hun vingers en drukt het daarmee zijn (federale) stempel op een conflict tussen twee instellingen van Florida? Of wenst het zijn vingers niet te branden aan de partijpolitieke strijd om het Witte Huis? De voorzichtigheid van het hof blijkt uit de vraag die het de juristen van Bush heeft gesteld: Als we jullie gelijk geven, wat betekent dat voor de gang van zaken in Florida? We kunnen de klok toch niet terugdraaien?

Dat het rechtscollege in Washington DC vrijdag besloot de zaak in behandeling te nemen is al opmerkelijk. Voor dat besluit is de instemming nodig van vier van de negen rechters. Die vier nemen dus de hoon van een der twee kampen op de koop toe. Kiezen ze tegen Bush (bijvoorbeeld met een kleine meerderheid van 5 tegen 4) dan bewijst dat voor de Republikeinen weer dat het hof, net als dat in Tallahassee, op de stoel van de wetgever gaat zitten. Geven ze Bush gelijk, dan roepen de Democraten: zeven van hen zijn door Republikeinse presidenten benoemd!

Dát de negen bereid zijn een standpunt in te nemen bewijst, zeggen rechtsdeskundigen van diverse kleuren, dat ze denken een uitweg te kunnen geven uit de impasse. ,,Het hof probeert aannemelijk te maken dat ze een juridische oplossing kunnen bieden voor een politiek gevecht'', meent Bruce Ackerman, een progressieve hoogleraar van Yale. ,,Zij kunnen de storm bedaren met een definitief oordeel dat beide kampen tevreden stelt.''

Zijn conservatieve collega John Yoo van de universiteit van Californië acht het hooggerechtshof nu nog het enige instituut dat regels kan vaststellen die de hele bevolking accepteert. ,,Het hof vindt dit een zaak van nationaal belang'', aldus Cass Sunstein van de universiteit van Chicago. ,,Dat betekent niet dat Bush al heeft gewonnen.''

Het hof was niet verplicht het verzoek van Bush in behandeling te nemen. Het neemt zijn taak om als ultieme scheidsrechter op te treden nauw, in die zin dat het alleen een uitspraak doet als er een duidelijk conflict van belangen is. Daarom wijst het jaarlijks honderden zaken zonder verdere uitleg af. Dat ze zichzelf in elk geval een week de tijd hebben gegeven voor ze het verzoek van Bush behandelen, zegt Susan Low Bloch van de Georgetown-universiteit, wijst erop dat ze de komende dagen misschien wel zo'n politieke chaos verwachten dat ze zich verplicht voelen om een knoop door te hakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden