Hof VS onderzoekt: hebben bedrijven godsdienstvrijheid?

Betogers, dinsdag bij het Hooggerechtshof in Washington. Beeld afp

Kan een bedrijf gewetensbezwaard zijn? Kan een conservatief-christelijke directeur weigeren om zijn personeel te verzekeren voor de pil? Het Amerikaanse hooggerechtshof buigt zich dinsdag over die vragen. Een belangrijk moment.

De zaak is aangespannen door Hobby Lobby, een keten van Xenos-achtige winkels. Directeur en oprichter David Green noemt Obama's verplichte zorgverzekering een brutale inbreuk op zijn vrijheid. Vanwege 'Obamacare' moet hij zorgpolissen met anticonceptie aanbieden, en dat druist in tegen zijn conservatief-christelijke overtuigingen.

Volgens Green breken sommige anticonceptiepillen in een relatief laat stadium de bevruchting af. Obama zou hem daardoor medeplichtig maken aan abortus. 'We moeten kiezen tussen ons geloof en de wet', schreef hij onlangs. 'Je kunt Amerikanen en Amerikaanse bedrijven niet dwingen om die keuze te maken.'

De komende maanden moet blijken of die keuze inderdaad onacceptabel is. De hoorzitting die het Hooggerechtshof vandaag organiseert, kan verstrekkende gevolgen hebben. Hobby Lobby is namelijk lang niet het enige bedrijf dat deze bezwaren heeft.

'Straks is iedere directeur gewetensbezwaard'
Tegenstanders vrezen voor uitwassen: als Hobby Lobby wint, kunnen directeuren allerlei zorg weigeren en zich beroepen op het oordeel van het Hof. En wat als een ondernemer die lid is van de Jehovah's Getuigen (een kerk die theologisch gekant is tegen bloedtransfusies) weigert om te betalen voor transfusies?

Volgens Greens medestanders zijn die doemscenario's niet realistisch. Hobby Lobby heeft duidelijk een christelijk signatuur: alle 600 filialen zijn op zondag gesloten (in de VS is dat erg uitzonderlijk) en met Kerst en Pasen wijst de keten met paginagrote advertenties op de betekenis van die feesten. McDonalds en Wall-Mart zijn volgens sommige juristen totaal ongeloofwaardig als ze de Bijbel gebruiken om onder zorgkosten uit te komen.

Eerdere uitspraken werken in Greens voordeel
Op het eerste gezicht heeft Hobby Lobby goede juridische argumenten. Om onder de verzekering uit te komen, moet Green aantonen dat godsdienstvrijheid niet alleen geldt voor personen, maar ook voor bedrijven.

Een filiaal van Hobby Lobby in Ohio. Beeld Wikimedia

Hij kan daarvoor wijzen op een uitspraak uit 2010. Toen bepaalde het Hooggerechtshof dat bedrijven de campagnekas van een politicus mogen spekken, omdat ze net als burgers vrijheid van meningsuiting hebben. En als ze vrijheid van meningsuiting hebben, waarom dan geen vrijheid van godsdienst?

Het Witte Huis kan op zijn beurt beweren dat de inbreuk op godsdienstvrijheid zo klein is dat die geen ontheffing rechtvaardigt. Maar erg sterk is dat argument niet: de overheid heeft andere organisaties die klaagden over Obamacare ook gedeeltelijk ontheven.

'De pil is te fundamenteel'
Toch heeft Hobby Lobby de overwinning nog niet in zijn zak. Het Witte Huis gaat vrijwel zeker wijzen op het belang van de pil. Het voorkomen en uitstellen van zwangerschappen is volgens hen niets minder dan fundamentele zorg. Het oordeel daarover kun je niet zo maar overlaten aan werkgevers.

Ook de godsdienstvrijheid kan een struikelblok zijn. Critici wijzen erop dat bedrijven zich niet laten vergelijken met personen. Hobby Lobby kan wel winkels sluiten op zondag, maar het bedrijf kan niet geloven, bidden of aanbidden. En als je dat niet kunt, hoe religieus ben je dan eigenlijk? De uitspraak volgt later dit jaar.

 
We moeten kiezen tussen ons geloof en de wet. Je kunt Amerikanen en Amerikaanse bedrijven niet dwingen om die keuze te maken
Hobby Lobby-directeur David Green
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden