Hof Israël maakt het makkelijker om jood te worden

Beeld epa

Chagrijn in joods-orthodoxe kringen in Israël: het Hooggerechtshof heeft bepaald dat hun hoogste geestelijke instituut niet langer als enige bepaalt wie zich jood mag noemen.

Het orthodox-joodse opperrabbinaat moet dat voorrecht delen met orthodoxe rabbijnen in andere landen, hebben de hoogste rechters van het land beslist. Als een Rus zich in Rusland officieel bekeert en daarna verhuist naar Israël, moet de Israëlische overheid hem gewoon voor vol aanzien.

Sinds het Hof die uitspraak donderdag deed, zinnen orthodoxe politici hardop op een tegenactie. Er is al een wetsvoorstel in de maak waarmee de uitspraak van tafel geveegd kan worden, zo hebben ze laten weten.

Het erkennen van andere rabbijnen buiten het opperrabbinaat lijkt een technisch en triviaal punt, maar de gevolgen kunnen groot zijn. De staat telt zo'n 300 tot 350 duizend immigranten met joodse wortels, veelal uit de voormalige Sovjet-Unie. Zij vielen tot vorige week tussen wal en schip als ze zich als jood bij de overheid wilden registeren. Het orthodoxe opperrabbinaat stelde hoge eisen aan bekeringen, en dus moesten ze soms hemel en aarde bewegen om erkend te worden.

Immigranten die zich in hun thuisland al hadden bekeerd tot het jodendom waren er niet veel beter aan toe. Zij moesten het hele proces in Israël overdoen, en kregen soms te maken met strengere eisen dan ze gewend waren. Oneerlijk, vonden zij.

Brevet bekering is nodig voor jood die wil trouwen
De discussie over bekering gaat lang niet alleen over het aannemen van het joodse geloof. Ook het huwelijk speelt een belangrijke rol. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Nederland kent Israël geen burgerlijk huwelijk, alleen een religieus huwelijk. Wie wil trouwen, stapt af op een erkende rabbijn, imam of dominee en kan de gang naar het stadhuis overslaan.

Voor de niet-erkende joodse immigranten pakte die regel nogal ongunstig uit. Zij waren bij rabbijnen niet welkom, want wie in de synagoge wil trouwen, moet wel te boek staan als jood. En dat was nu juist zo'n gedoe. Een deel van hen paste daar de afgelopen jaren zelf maar een mouw aan: trouwen op Cyprus, of in een ander land dat niet vraagt naar je religieuze achtergrond.

Politiek wilde regels ook al versoepelen
In de Knesset, het Israëlische parlement, gingen vorig jaar stemmen op om de regels nog ingrijpender te veranderen. Niet alleen buitenlandse orthodoxe rabbijnen moesten de macht krijgen om bekeringen door te voeren, stelde een aantal parlementariërs in een wetsvoorstel. Ook rabbijnen van andere stromingen moesten dat kunnen.

Premier Netanyahu stak er in juli een stokje voor. Niet direct omdat hij tegen was, maar omdat hij zijn ultra-orthodoxe coalitiepartner had beloofd om dat voorstel te dwarsbomen.

Het Hooggerechtshof breekt dat nu dus open, maar zet niet alles op zijn kop. Bekeerlingen moeten nog steeds langs bij een rabbijn van orthodoxe snit, die werkt volgens orthodoxe regels. Strikt gezien zit er voor liberale joden en geloofsgenoten uit andere stromingen weinig anders op dan tegenover de rabbijn het orthodoxe geloof te belijden, al zou het er in de praktijk ook op kunnen neerkomen dat rabbijnen voor hen andere regels laten gelden. Het is niet duidelijk hoe waarschijnlijk dat laatste scenario is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden