Hof: Grens asbestclaim naar 1949

Beeld ANP

Door twee nieuwe gerechtelijke uitspraken zijn bedrijven tot langer in het verleden aansprakelijk geworden voor asbestkanker bij oud-werknemers: tot 1949, het jaar waarin asbestose (stoflongen) in Nederland als een beroepsziekte werd erkend.

Tot nu toe werd door rechters aangenomen dat bedrijven pas ergens in de jaren zestig op de hoogte hadden moeten zijn van de risico's van asbest en maatregelen hadden moeten nemen om hun werknemers te beschermen.

De twee recente arresten van het gerechtshof in Den Haag kunnen de positie versterken van ex-werknemers, die mesothelioom (asbestkanker) kregen na het werken met asbest eind jaren veertig en in de jaren vanaf 1950. De uitspraken zijn nog niet onherroepelijk, er is cassatie mogelijk bij de Hoge Raad.

Het hof bepaalde dat de Schiedamse scheepswerf Wilton-Fijenoord aansprakelijk is voor ziekte en overlijden van plaatwerker Jan van Zelm uit Vlaardingen, die tussen 1950 en 1964 bij dit bedrijf werkte. Het hof bevestigde een vonnis van de rechtbank in Rotterdam uit 2010. In maart 2008 werd bij Van Zelm mesothelioom geconstateerd, hij overleed zes maanden later op 74-jarige leeftijd.

De wettelijke verjaringstermijn in Nederland is dertig jaar, maar in 2000 bepaalde de Hoge Raad dat in asbestzaken die termijn naar 'redelijkheid en billijkheid' niet altijd bepalend kan zijn. Asbestkanker komt vaak pas na dertig jaar aan het licht, er zijn zelfs gevallen bekend waarbij de ziekte zestig jaar na blootstelling optrad.

Ook in een tweede arrest, eveneens van het gerechtshof in Den Haag, is een vergelijkbaar asbestvonnis uit 2010 van de Rotterdamse rechtbank bevestigd. Ook hier ging het om een oud-werknemer die van 1952 tot 1964 met asbest werkte bij de RDM, de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Bankwerker Wim Verheij uit Oud-Beijerland werd eind 2007 ziek en overleed in juni 2008. Hij was toen 72 jaar.

In de zaak van Van Zelm beriep de verzekeraar van Wilton-Fijenoord zich op verjaring. Verzekeraar Allianz erkende in een brief aan Van Zelms advocaat Bob Ruers weliswaar aansprakelijkheid, maar oordeelde dat de voormalige scheepswerf zich op verjaring mocht beroepen. Dit omdat pas in 1969 bij de publicatie van een proefschrift van de bedrijfsarts van scheepswerf De Schelde, de asbestrisico's in volle omvang duidelijk werden. Daarvoor kenden bedrijven de gevaren van asbest nog niet, betoogde Allianz.

Van Zelm verklaarde kort voor zijn overlijden dat hij jarenlang onbeschermd met asbest had gewerkt, onder meer aan boord van het vliegdekschip Karel Doorman. In de schepen waaraan hij werkte, gooiden de werklieden soms uit ballorigheid 'sneeuwballen' van asbeststof naar elkaar. Het hof overwoog dat al in 1942 werd gepubliceerd over het risico van stoflongen (asbestose) en longkanker door asbest. Sinds 1949 is asbestose als beroepsziekte erkend.

Het hof: "Waar het om gaat is dat er dus reeds voorafgaand en tijdens het dienstverband van Van Zelm met Wilton-Fijenoord, ernstige aanwijzingen waren voor de gezondheidsschadelijke effecten van beroepsmatige blootstelling aan asbest. Wilton-Fijenoord wist dat, althans had dat behoren te weten."

In het arrest in de zaak van Wim Verheij uit Oud-Beijerland stelt het hof dat niet is gebleken dat scheepswerf RDM in de jaren vijftig en zestig 'enige aandacht heeft gehad voor het effectief voorkomen van de dreigende asbestproblematiek'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden