Hof: Britten moeten eilanden teruggeven aan Mauritius

Diego Garcia, het grootste eiland van de Chagos-archipel, waar de Amerikanen een belangrijke vliegbasis hebben. Beeld REUTERS

Groot-Brittannië moet zo snel mogelijk zijn bestuur beëindigen van de Chagos-archipel in de Indische Oceaan.   

Volgens het Internationaal Gerechtshof in Den Haag handelden de Britten onrechtmatig toen zij in 1965, in aanloop naar de onafhankelijkheid van Mauritius, de Chagos-eilanden afsplitsten en voor zichzelf behielden. Dat heeft het hof maandag bepaald in een zaak die de voormalige Britse kolonie Mauritius had aangespannen. Op het grootste eiland van de archipel, Diego Garcia, is al decennia een belangrijke Amerikaanse vliegbasis gevestigd.

De beslissing van de hoogste gerechtelijke instantie van de Verenigde Naties is niet bindend, maar heeft wel groot gezag in de internationale gemeenschap. Het is dan ook een overwinning voor de oorspronkelijke bewoners van de archipel, die eind jaren zestig en begin jaren zeventig werden gedeporteerd naar Mauritius en de Seychellen, om plaats te maken voor de basis. De uitspraak vergroot de druk op het Verenigd Koninkrijk om de Chagos-eilanden over te dragen aan Mauritius en de oorspronkelijke eilanders en hun afstammelingen, voor zover zij willen, te laten terugkeren.

Chantage

De Britten voerden in de procedure onder meer aan dat vertegenwoordigers van het aankomende land Mauritius in de gesprekken over onafhankelijkheid de Chagos-eilanden uit vrije wil hadden afgestaan. Maar volgens Mauritius was de machtsverhouding destijds zo ongelijk dat in feite sprake was van chantage. En volgens het Hof was de afsplitsing van de Chagos-eilanden inderdaad ‘niet gegrond op de echte, vrije uitdrukking van de wil van de betrokken bevolking’.

De Britten verpachten Diego Garcia in 1966 voor een halve eeuw aan de Verenigde Staten, die er een belangrijke vliegbasis bouwden. Deze pacht werd in 2016 nog met twintig jaar verlengd tot 2036. De Amerikanen zijn gehecht aan het tropische eiland vanwege de ligging tussen Oost-Afrika, het Midden-Oosten en Zuid- en Zuidoost-Azië. Tijdens de Koude Oorlog was de basis daardoor zeer geschikt om de Sovjet-Unie in de gaten te houden. En de afgelopen achttien jaar speelde de basis een sleutelrol bij de oorlogen in Afghanistan en Irak. Zo opereren Amerikaanse tankvliegtuigen en lange-afstandsbommenwerpers vanaf Diego Garcia.

Grondpersoneel op Diego Garcia maakt een bom gereed voor gebruik. Beeld AFP

Deportatie

De ongeveer 2000 oorspronkelijke bewoners, die Groot-Brittannië in de jaren zestig en zeventig verbande, stammen af van Afrikaanse slaven en Indiase arbeiders. Hoewel velen van hen er al meerdere generaties woonden, werden ze bij hun deportatie aangemerkt als slechts tijdelijke contractarbeiders. Velen van hen kwamen in het Verenigd Koninkrijk terecht.

De Britse overheid keerde de afgelopen jaren al schadevergoedingen uit aan hen. Maar of de regering in Londen nu aan de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof zal voldoen en zijn bestuur van de eilanden zal opgeven, moet worden afgewacht. In een eerste reactie benadrukte het ministerie van buitenlandse zaken in Londen dat het gaat om een ‘adviserende opinie, geen vonnis’.

Het voegde daaraan toe dat de basis ‘mensen hier in Groot-Brittannië en de hele wereld beschermt tegen terreurdreiging, georganiseerde misdaad en piraterij’.

Lees ook:

Mauritius wil ‘gestolen’ eilanden via de rechter terug

Een archipel waar nu een belangrijke Amerikaanse legerbasis staat, is van ons, claimt Mauritius.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden