Hoezo zou ouderschap een mensenrecht zijn?

Mag alles wat kan? Ik weet het, de vraag is in dit tijdperk van biotechnologische hoogstandjes uitgegroeid tot een welhaast slaapverwekkend cliché. Maar in het essay van Britta van Beers, afgelopen zaterdag in Letter & Geest, werd het dilemma weer eens pregnant verwoord.

Van Beers, rechtsfilosofe aan de Vrije Universiteit, boog zich over de googlebaby's - embryo's die je, mits in bezit van een creditcard, een internetverbinding en veel geduld, naar eigen believen kunt componeren. Je bestelt zeg maar een eicel in Spanje, zaadcellen in Denemarken, een baarmoeder in Thailand - et voilà. Met een beetje mazzel heb je je knutselbaby negen maanden later in huis.

In Nederland is anonieme en commerciële eiceldonatie wettelijk (nog) niet toegestaan. Maar zogeheten 'wensouders' blijken, al dan niet geholpen door voortplantingsartsen, heel goed te weten hoe ze de juridische obstakels moeten omzeilen.

Nu gaan er stemmen op, begrijp ik, om de 'grenzen aan de voortplantingsmarkten' af te schaffen. Regulering van de bestaande praktijk, zo luidt de redenering, zou beter zijn dan 'criminalisering'.

Van Beers plaatst daar vraagtekens bij. Zo'n 'beleid van pragmatische tolerantie' kent volgens haar 'misleidende en schadelijke kanten' die onderbelicht blijven. Er dreigt, betoogt ze, een 'nieuwe, wereldwijde onderklasse' te ontstaan, een prolétariat reproductif (in de woorden van de Franse juriste Muriel Fabre-Magnan) van vrouwen die uit financiële nood hun baarmoeder verhuren aan westerse echtparen die rijk genoeg zijn om zich dat te kunnen permitteren.

'Pragmatische tolerantie' - het klinkt verrassend vertrouwd: lukt het je niet om een dubieus fenomeen te verbieden, dan laat je het maar toe - ook als dat betekent dat anderen daarvoor een torenhoge prijs betalen.

Precies zo gaat het al decennialang met pakweg het drugsbeleid. De afschuwelijke verschijnselen waarmee de productie van drugs gepaard gaat, spelen in het debat erover nauwelijks een rol. En al helemaal niet bij de gebruikers ervan. Op een of andere wijze vinden zij dat ze daarvan niet hoeven wakker te liggen. Maar waarom eigenlijk niet?

Natuurlijk, ongewilde kinderloosheid is een groot verdriet voor iedereen die het overkomt. En natuurlijk is het een zegen dat de dokters tegenwoordig heel knap zijn - waardoor je je niet metéén bij de droeve feiten hoeft neer te leggen. Fertiliteitsbehandelingen, niks op tegen. Maar is ouderschap een mensenrecht? Dat je derhalve koste wat kost mag proberen elders op deze wereld binnen te halen?

Een dag of tien geleden kwam KRO's 'Brandpunt' met een uitgebreide reportage over het thema. Die bleek, ondanks de wat warrige opbouw, behoorlijk schrijnend.

Je zag hoogzwangere vrouwen in een overvolle Thaise kliniek, je zag een vrouw die op de vlucht was voor de wensouders omdat ze de baby die ze droeg bij nader inzien wilde houden. Je zag een activiste die sprak van mensenhandel, je zag een woordvoerster van de Raad voor de Kinderbescherming die wees op de psychologische gevolgen voor het wezen dat aldus ter wereld komt.

En dit alles gebeurt omdat nogal wat westerlingen het vermogen zijn verloren om zich te verzoenen met het lot dat hen treft?

Hier past geen pragmatische tolerantie. Hier past een ferm verbod.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden