Hoezo Vinex?

Eigenlijk is de vinexwijk niets bijzonders, vindt stedenbouwkundige Riek Bakker. Door de eeuwen heen zijn steden gegroeid door open plekken te bebouwen, zowel binnen de kern als buiten de ring. "Dat is van alle tijden. Bijzonder is wel dat met vinex de nieuwe woningvoorraad voor een belangrijk deel aan de grote steden is toegevoegd", aldus Riek Bakker.

Door de uitbreidingsgebieden aan te wijzen bevestigde de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (Vinex), in 1991 opgesteld door het toenmalige ministerie van VROM, een tendens in de volkshuisvesting: tien jaar geleden woonden voor het eerst meer Nederlanders in de stad dan op het platteland.

Dat was een bewuste keuze. Omdat de bevolking groeide en het aantal huishoudens toenam, moesten er tussen 1995 en 2005 meer dan een half miljoen nieuwe woningen worden gebouwd. Vinex stelde als voorwaarde dat die dicht bij een stadscentrum moesten liggen. De bouw van groeikernen als Purmerend, Nieuwegein en Zoetermeer in de jaren zeventig had geleid tot het vertrek van jonge gezinnen uit de stad. Vinex moest zorgen dat de voorzieningen in de stad gebruikt beleven worden.

Daarnaast voorzag vinex in het behoud van de open ruimte tussen de steden en beperking van het autoverkeer. Er zou goede infrastructuur en openbaar vervoer komen. Bovendien mocht maximaal 30 procent van de vinexwijken uit sociale woningbouw bestaan (in de groeikernen was dat nog maximaal 70 procent). Teveel mensen in de stad woonden in goedkope huurwoningen. Nieuwe koopwoningen moesten zorgen voor doorstroming.

Hoe mooi die uitgangspunten ook waren, de afkorting vinex leidde al snel tot een richtingenstrijd in de planologie. Direct was er al stevige kritiek. De nieuwe wijken zouden saai worden en te weinig kwaliteit hebben, stelde toenmalig PvdA-Kamerlid Adri Duivesteijn. Tot ergernis van partijgenoot Friso de Zeeuw, destijds gedeputeerde van Noord-Holland en nu hoogleraar gebiedsontwikkeling aan de Technische Universiteit Delft. "Al die kritiek was niet gebaseerd op onderzoek of praktijkervaring, maar op de subjectieve mening van een paar mensen voor wie het er niet toe lijkt te doen dat de bewoners tevreden zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden