Hoezo moet Tiengemeten terug naar de natuur?

Tiengemeten Bus 161 vanaf het Zuidplein in Rotterdam brengt de reiziger eens per twee uur naar Oud-Beijerland. Daarvandaan brengt bus 191 je tot de halte in Nieuwendijk waar de veerpont naar het eiland Tiengemeten begint. Tiengemeten is een stukje jaren vijftig dat nodig beschermd moet worden tegen de plannen van het rijk. Tiengemeten is privé-eigendom, en mag daarom alleen worden bezocht na een afspraak met rentmeester Hermans van Amev: 030-2579111.

Tiengemeten, een eilandje van zo'n 750 hectare in het Haringvliet, is een vreemde plek. Er staan een stuk of zeven boerderijen, er staat een dertigtal oude landarbeidershuisjes waar de 'weekenders' in huizen, er leven zo'n veertig mensen en buiten de dijken ontelbare vogels, en dat is het. Voor de rest kenmerkt het eiland zich vooral door wat er niet is: geen school, geen winkel, geen kerk, geen kroeg, geen politiebureau, geen postkantoor, geen camping, geen jachthaven.

Tiengemeten is al honderden jaren privé-eigendom. Ooit was het van Van Brienen, de adellijke familie die z'n naam gaf aan de Van Brienenoordbrug. In de jaren zestig kocht baggeraar Volker Stevin het. Dat was de tijd dat de ambtenaren van VROM dachten dat Rotterdam en Antwerpen in de toekomst wel tegen elkaar aan zouden groeien, dat Zeeland zou verdwijnen, dat er een kanaal moest komen, en dat een baggerbedrijf er wel brood in zag op die plek alvast wat grond te bezitten. Alleen groeiden Rotterdam en Antwerpen niet tegen elkaar aan, en daarom is Tiengemeten sinds 1987 eigendom van verzekeraar Amev, die het verpacht aan de (nu nog) zeven landbouwers op het eiland.

In de Volker Stevin-jaren is er ook nog sprake van geweest dat het eiland een stortplaats voor slib zou worden, of de luchthaven voor Rotterdam die Zestienhoven moest vervangen, of een pretpark, of een windmolenpark.

Inmiddels heeft de overheid last van plannenziekte. Tiengemeten moet 'aan de natuur teruggegeven' worden, vindt het rijk, en onderdeel worden van de 'ecologische hoofdstructuur'. De dijken moeten doorgestoken, de grond moet moerassig worden, dat moet vogels aantrekken, de mensen moeten weg, net als de tarwe, de bieten, de aardappels, de zilveruitjes, de doperwten en het enkele schaap. Zo staat dat althans in het Natuurbeleidsplan van de overheid.

Zo'n plan op papier lezen, dat gáát nog. Maar nog voor je de schapen voorbij bent van boerderij Louise, de eerste boerderij die je tegenkomt als je van de veerpont het eiland op loopt, zelfs bij twee graden vorst en een harde wind, en zelfs bij de aanblik van winterse aardappelvelden, maakt zich van de wandelaar al een vurige verliefdheid meester op de huidige, paradijselijke toestand. In de paar uur die een wandeling over het eiland beslaat - deels over weggetjes, deels over dijken - wordt die er alleen maar heviger op. Van welke geborneerde doctorandus op zo'n ministerie moet dit eiland in z'n huidige vorm eigenlijk verdwijnen? Waarom moeten hier nog meer vogels? We wandelen hier namelijk in de leegte en de rust van de jaren vijftig, en die vinden we al zo verschrikkelijk leuk dat het voor ons niet nog leuker, nog 'natuurlijker', hoeft.

Gelukkig lijkt het erop dat het rijk wel de plannen in het hoofd heeft, maar niet het geld om ze uit te voeren. Hoeveel het moet kosten om Tiengemeten van Amev te kopen en in handen te geven van Vereniging Natuurmonumenten, dat wil ir. J. ten Cate, hoofd van de afdeling landelijk vastgoed van de verzekeraar, natuurlijk niet zeggen. Voor hoeveel Amev het in 1987 van Volker Stevin kocht trouwens ook niet. Maar de verkoop van Tiengemeten moet in elk geval 'vrijwillig' plaatsvinden, en dat komt erop neer dat er geen - hogere - 'onteigenings'prijs voor betaald zal worden. En dat betekent weer, dat de pachters simpelweg niet zullen vertrekken. De onderhandelingen schijnen dan ook al geruime tijd vast te zitten. “Kortom, ook bij dit plan zien we wel wat er van terechtkomt”, zegt Ten Cate.

De passagiers op de veerboot terug hebben ook iets laconieks. “Ik heb er alweer maanden niets over gehoord”, zegt er een. “Dus ik denk maar: ik hóór het wel.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden