Hoezo, geen oorlog in de les

Toevallig had Anne (vwo 6) laatst nog een discussie over de Tweede Wereldoorlog met haar zus en haar vriend. Hoe niet alleen Hitler de macht greep, maar hoe beïnvloedbaar ook de mensen waren. Stel je voor dat ze in Oostenrijk net zo economisch ontevreden zijn als destijds in Duitsland. Dan kan het daar met die Haider nog heel erg worden. ,,In zo'n discussie merk je dat je er toch veel van weet. Dat je weet hoe het destijds is gegaan'', zegt ze.

Anne zit op de Nijmeegse scholengemeenschap Groenewoud (NSG) en doet over een paar maanden eindexamen. Geschiedenis is een van haar examenvakken. Haar docent is Loek Janssen. Als je in zijn lokaal binnenkomt hangt rechts het 'nieuws'-prikbord en links het 'Tweede Wereldoorlog'-prikbord. Op beide hangt het vol met recente krantenknipsels. ,,Artikelen over de Tweede Wereldoorlog zijn er nog bijna iedere dag'', zegt hij.

Janssen las met stijgende verontwaardiging het bericht in Trouw van vorige week donderdag, dat er zo weinig Tweede Wereldoorlog meer in de geschiedenisles zit. In elk geval niet

naar de smaak van scholier Allon Bar (16), vwo5-leerling op een andere school. Bar belde de krant toen hij zich realiseerde dat hij straks aan het eind van z'n schooltijd 'helemaal niets' van die oorlog zal weten - nou ja, behalve over Hitlers opkomst dan, want dat was in de vierde wel behandeld. Het onderwijsministerie verklaarde dat Bars klacht samenhangt met de thematische aanpak van geschiedenislessen, tegenwoordig. Pas als over een paar jaar de chronologische aanpak in de klas z'n comeback heeft gemaakt, naar verwachting in 2003, wordt dat weer anders.

Dat bericht beviel docent Janssen niks. Hoezo, geen Tweede Wereldoorlog? In zijn lessen wel hoor. Jawel, de ene school kan een andere aanpak hebben dan de andere. Schrijft het examenprogramma voor dat het over 'oorlog en vrede' moet gaan, dan is een school vrij om te bepalen welke oorlog. In de praktijk wordt dat vaak door het gebruikte boek gedicteerd. Het ene boek zal bijvoorbeeld de aanloop tot de Tweede Wereldoorlog behandelen, een ander zal over oorlogsvoering in de middeleeuwen of de nieuwe tijd gaan. Janssen: ,,Op deze school maken we graag onze eigen keuzes. Daarom gebruiken we hier helemaal geen kant en klaar boek, want dat dwingt je altijd in een keurslijf. Plus, het aantal lessen voor geschiedenis is in het studiehuis kleiner en die boeken zijn duur. Bij zo weinig uren laat ik ze geen boek van 80 gulden aanschaffen.''

Eén ding moge duidelijk zijn: op zijn school wordt de Tweede Wereldoorlog vrij uitgebreid behandeld. Maar, vinden de leerlingen dat ook? Harm: ,,Het ligt er aan, wat je verstaat onder 'weten'. We hebben de aanloop gehad, en de effecten. Maar het verloop van de oorlog zelf, die veldslagen, dat hebben we niet gehad.'' Petra: ,,De Tweede Wereldoorlog komt trouwens niet alleen bij geschiedenis aan de orde. Ook bij Nederlands, ook bij Engels.''

Karel: ,,Bovendien, wat is het doel van de geschiedenisles? Informatie over de Tweede Wereldoorlog is voor iedereen zo onder handbereik. Iedereen heeft De Aanslag wel gelezen en zet de tv maar aan of er is wel iets over. De details zijn ook gewoon niet zo belangrijk.'' Harm: ,,Tijd die je in de Tweede Wereldoorlog steekt kan je niet meer in iets anders steken. Ik vond het onderdeel over China erg leuk. Ik had ook best meer over de Gouden Eeuw

willen weten.'' Sanne: ,,Maar nou doen jullie net of je het allemaal al weet en of de Tweede Wereldoorlog saai is. Ik heb bij geschiedenis dingen geleerd die ik nog niet wist. Dat de Duitsers slecht waren, dat wist ik wel. Ik wist niet dat Amerika en Engeland veel eerder hadden kunnen ingrijpen. Die konden zogenaamd de concentratiekampen niet bombarderen, omdat dat zulk precisiewerk was. Maar een raffinaderij bombarderen, dat konden ze wel.'' Dat besef kwam bij Sanne vooral tijdens het maken van een werkstuk.

Ook in vwo4 lijkt het erop dat het met 'niks weten over de Tweede Wereldoorlog' reuze meevalt. Cecile heeft net fase één van haar werkstuk over 'fascisme in Italië' af. Fase een, dat is de korte samenvatting - een A4tje - van de uiteindelijke tekst. Er zit een zelfgetekende kaart bij hoe en wanneer het fascisme zich over Europa verspreidde (,,Daar moet je nog eens goed naar kijken'', schreef Janssen er bij) plus nog een cartoon - Mussolini die vanuit de jaszak van een Duitse soldaat een toespraak afsteekt. ,,Mussolini was geen sterke man, al probeerde hij dat wel te lijken. Zijn plaats in de jaszak van een Duitser laat zijn afhankelijkheid van Duitsland zien'', heeft ze er bij geschreven.

De bundel die docent Loek Jansen aan het eind van klas vwo5 maakt van die werkstukken, oogt bepaald indrukwekkend. De onderwerpen variëren van Leni Riefenstahl tot de vraag of de ontkenners van de Holocaust soms gelijk hebben (,,er kan absoluut niet getwijfeld worden aan de massamoorden van de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog'').

Examenscholier Floris: ,,In Europa zijn we juist erg geconcentreerd op de Tweede Wereldoorlog. Maar dat zijn we omdat dat onze ellende is. Ergens anders had je minstens zo erge oorlogen.'' De klas: ,,Nog steeds hoor.''

Hoezo, geen oorlog in de les

,,Ik wist niet dat Amerika en Engeland veel eerder hadden kunnen ingrijpen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden