Hoeveel mag solidariteit met de Grieken nog kosten?

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Europese eenheid, een gezonde euro, solidariteit en de prijs daarvan. Dat zijn de gespreksonderwerpen vandaag op de extra eurotop van regeringsleiders na het Griekse 'nee' van zondag. De aanleiding: de redding van Griekenland van de financiële ondergang.

De Grieken doen een zwaar beroep op solidariteit bij de andere eurolanden. Nog meer bezuinigingen en hervormingen kan het land niet meer aan, zo vindt minimaal 61 procent van de Grieken, het percentage nee-stemmers in het referendum van zondag. Het rijke noorden moet nu over de brug komen. Die solidariteit toont volgens de Grieken de eenheid en de verbondenheid van de eurozone en daar zou het bij de euro allemaal om begonnen zijn.

Hoe verhoudt die solidariteit zich tot de basisprincipes van de EU en de latere eurozone? Uittreding uit de EU of de euro is niet voorzien. Het kan ook eigenlijk niet. Het zou stevig afbreuk doen aan het gedachtegoed van één Europa en één munt. Griekenland zet nu al zijn kaarten op een solidaire eurogroep.

Pijnlijk onderwerp
Maar wat kost dat? Ongedekte cheques zijn overal en ook in de eurozone een pijnlijk onderwerp. Zoals de Duitse regeringswoordvoerder Steffen Seibert het samenvatte: "Solidariteit vereist wel dat landen voor hun eigen economische hervormingen zorgen." Dat is dus de Duitse voorwaarde. Bondskanselier Angela Merkel wil niet dat andere landen ook op het idee komen om een losser begrotingsbeleid te voeren, waardoor de eurogroep nog meer rekeningen moet betalen.

De Fransen lijken bereid extra geld uit te geven aan de Grieken, in tegenstelling tot de Duitsers en de Finnen. Waar de Franse president Hollande en de Duitse bondskanselier Merkel, die elkaar gisteravond in Parijs spraken, het wel over eens zijn is dat er nog ruimte is voor onderhandelingen, maar dat er niet veel tijd meer is. Hollande: "De deur staat open." Nog deze week wil Merkel concrete voorstellen van de Grieken, zei ze na het gesprek. Volgens de Nederlandse premier Rutte moeten de Grieken niet met 'flutverhalen' aankomen.

De prijs van solidariteit
De prijs van solidariteit met de Grieken kon weleens lastig te bepalen zijn. Zo zijn er in Portugal binnen drie maanden verkiezingen. De Portugese socialistische partij juichte het overweldigende Griekse nee tegen verdere bezuinigingen en economische hervormingen van harte toe. Ook Portugal heeft 78 miljard euro noodsteun gehad, de broek-riem zwaar aangehaald en moet nu het geleende geld met rente terugbetalen. Maar Portugal heeft het wel economisch gered. De socialistische leider Antonio Costa ziet kansen voor zijn land. Als Griekenland verlichting krijgt, kan dat ook voor Portugal gelden. Op dat sentiment lift ook de Spaanse populistische beweging Podemos mee.

Dan is er nog Cyprus. Een regeringswoordvoerder van het eiland-staatje steunde het Griekse nee. Nikos Christodoulides pleitte voor schuldverlichting voor de Grieken. Aangezien Cyprus in hetzelfde noodhulp-schuitje zit, wordt dat door andere eurolanden met argusogen bekeken. Het risico op besmettingsgevaar en nog meer kosten beperkt de solidariteit.

De Franse president François Hollande. Beeld anp
De Franse president François Hollande.Beeld anp

Europese solidariteit
Bij een nieuw noodhulpprogramma of het kwijtschelden van een deel van de 233 miljard euro grote schuldenberg van de Grieken aan de geldschieters moet elk euroland instemmen. Wat betreft de drie Baltische staten - Estland, Letland en Litouwen - lijkt dat een onwaarschijnlijk scenario. Zij hebben geen sympathie voor het Griekse nee. Voordat deze landen toetraden tot de euro hebben ze zwaar hervormd en bezuinigd om aan de euronormen te voldoen. Ze namen draconische maatregelen en hun economieën kwamen erbovenop.

De oud-premier van Letland en tegenwoordig vice-voorzitter van de Europese Commissie, Valdis Dombrovskis, vond indertijd dat die veel rijkere Grieken hun problemen maar met eigen geld moesten oplossen. De Grieken zijn gemiddeld nog steeds een derde rijker dan inwoners van de Baltische staten. Het lijkt erop dat hier de Europese solidariteit stokt.

Evenwicht
In het Brusselse hoofdkwartier van de euro en Europa gaat het om het evenwicht tussen inkomsten en uitgaven en dat is in Athene nog ver te zoeken, zeker nu belastingen slecht worden betaald en geïnd.

De Griekse premier Tsipras en zijn nee-stemmers denken dat het evenwicht in inkomsten en uitgaven niet wordt gerealiseerd door nog meer te bezuinigen, want dan krimpt de economie verder.

En in Brussel gaat het nauwelijks over economische groei van Griekenland met meer werkgelegenheid door er te investeren als EU en eurogroep. Uiteindelijk draagt dat ook bij tot een economisch gezonder Griekenland. Ook dat is een vorm van solidariteit en eenheid. De eurotop vandaag gaat in de kern over de politieke keuze: welke vorm van solidariteit is nog mogelijk tegen welke prijs?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden